Từ BTS đến tham vọng kiến tạo nền kinh tế fandom Việt Nam
Nền kinh tế fandom Việt Nam là hướng phát triển công nghiệp giải trí trong đó mối quan hệ giữa nghệ sĩ, nội dung và cộng đồng người hâm mộ được tổ chức, khai thác có hệ thống để tạo ra giá trị kinh tế dài hạn, thay vì chỉ dừng ở lượt xem, lượt nghe hay những chiến dịch ngắn hạn. Vừa qua, DatVietVAC và LSH Global do Lenzo Yoon – cựu Global CEO của HYBE – sáng lập đã đồng ý thành lập liên doanh nhằm phát triển các mô hình kinh doanh giải trí dựa trên fandom tại Việt Nam. Đây không phải một thương vụ thuần tài chính, mà là bước đi mang tính tuyên ngôn: đưa tư duy K-pop mô hình quốc tế vào thị trường Việt Nam, nhưng với thiết kế riêng cho người Việt. Nếu BTS từng là biểu tượng cho sức mạnh fandom được hệ thống hóa, thì liên doanh này đặt mục tiêu tạo ra những câu chuyện tương tự cho V-pop, ngay trên nền tảng nội sinh của công nghiệp văn hóa Việt.
Hai nền tảng kinh nghiệm: một hệ sinh thái Việt, một kiến trúc sư K-pop
Điểm khiến liên doanh DatVietVAC x LSH Global trở nên đáng chú ý là sự giao thoa giữa hai kiểu năng lực hiếm khi cùng tồn tại trong một thị trường mới nổi. Về phía DatVietVAC, ông Đinh Bá Thành mang theo hơn 30 năm kiến tạo và dẫn dắt thị trường truyền thông giải trí Việt, từ truyền thông, nội dung, truyền hình đến nền tảng số, nghệ sĩ và khai thác IP, hình thành một hệ sinh thái giải trí với doanh thu dự kiến hơn 3.000 tỷ đồng vào năm 2025. Theo một tài liệu công bố, DatVietVAC đã mở sổ đăng ký mua cổ phần lần đầu ra công chúng từ ngày 5/8 đến 7/9 với mức giá cố định 54.800 đồng mỗi cổ phiếu, tổng giá trị khoảng 611 tỷ đồng. Điều này cho thấy họ không coi fandom như lớp trang trí marketing, mà như trụ cột tăng trưởng mới, được hậu thuẫn bởi nền tảng tài chính và sản xuất nội dung đã định hình thị trường trong nhiều thập kỷ.
HYBE Lenzo Yoon và bài học K-pop mô hình quốc tế
Ở phía đối tác, câu chuyện của HYBE Lenzo Yoon chính là minh họa sống động cho việc fandom có thể trở thành động lực toàn cầu khi được thiết kế bài bản. Trong giai đoạn Big Hit mở rộng và chuyển mình thành HYBE, ông lần lượt giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao, trước khi trở thành Global CEO phụ trách mảng business và global expansion. Sau đó, ông đảm nhiệm vai trò Co-CEO của HYBE America trong thời kỳ HYBE bản địa hóa mô hình K-pop tại thị trường Mỹ. Từ kinh nghiệm phát triển nền tảng Weverse, nơi fandom được kết nối trực tiếp qua nội dung, cộng đồng, thương mại và trải nghiệm, Lenzo Yoon chuyển sang vai trò nhà đầu tư chiến lược trực tiếp, tập trung vào các thị trường nơi ông có thể tham gia sâu vào quá trình xây dựng và tăng trưởng fandom economies – những mô hình kinh doanh xoay quanh mối quan hệ ba chiều giữa nghệ sĩ, sản phẩm giải trí và người hâm mộ. Việc ông chọn Việt Nam cho bước đi tiếp theo là tín hiệu cho thấy tiềm năng địa phương đủ lớn để thử nghiệm thế hệ tiếp theo của K-pop mô hình quốc tế.
Không sao chép Hàn Quốc: xây mô hình fandom "made in Vietnam"
Liên doanh DatVietVAC LSH Global không che giấu tham vọng lớn, nhưng họ cũng tỏ ra tỉnh táo khi khẳng định sẽ không mang nguyên mẫu công thức Hàn Quốc hay Mỹ gắn lên Việt Nam. Điểm cốt lõi là chắt lọc kinh nghiệm quốc tế, rồi tái thiết kế trên hành vi khán giả, văn hóa và đặc điểm thị trường nội địa. DatVietVAC mang năng lực bản địa, LSH Global mang kinh nghiệm quốc tế; sự kết hợp này cho phép xây dựng mô hình giải trí dựa trên fandom phù hợp với cách người Việt tiêu thụ nội dung và bày tỏ sự ủng hộ nghệ sĩ. Theo định hướng công bố, liên doanh sẽ tập trung vào việc tìm kiếm và phát triển tài năng, xây dựng nghệ sĩ, phát triển IP và hình thành cộng đồng người hâm mộ, từ đó mở ra các mô hình kinh doanh mới xoay quanh tài sản giải trí. Hướng đi này khác với kiểu "săn hit" ngắn hạn; nó đặt fandom ở vị trí trung tâm chiến lược, coi mỗi nghệ sĩ và IP là dự án dài hơi, cần thời gian và công cụ để tích lũy giá trị chứ không chỉ là nội dung viral.
Tham vọng đưa V-pop ra khu vực và lời cảnh tỉnh cho ngành
Về dài hạn, liên doanh đặt mục tiêu góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển IP giải trí. Ông Đinh Bá Thành nói rõ kỳ vọng xây dựng năng lực nội sinh cho công nghiệp văn hóa Việt Nam – tự tạo talent, tự phát triển IP, tự hình thành thị trường và từng bước đưa những giá trị đó ra thế giới. Ở phía Lenzo Yoon, thông điệp còn trực diện hơn: “Khi làm được điều này, chúng ta không chỉ tạo ra những nghệ sĩ hay IP thành công tại Việt Nam, mà còn có thể tạo ra những giá trị đủ sức chinh phục khán giả toàn cầu”. Nếu mô hình này thành công, các nghệ sĩ V-pop có cơ hội mở rộng ảnh hưởng toàn khu vực, không phải bằng các cú hit đơn lẻ, mà bằng cộng đồng fandom được nuôi dưỡng bài bản. Nhưng đây cũng là lời cảnh tỉnh cho phần còn lại của ngành: ai tiếp tục coi fan là số liệu lượt xem, thay vì là hạt nhân của chiến lược, sẽ bị bỏ lại phía sau trong cuộc chuyển dịch sang giải trí dựa trên fandom. Kinh tế fandom không còn là khái niệm xa vời; nó đang được xây ngay tại Việt Nam, với cả lợi thế và áp lực dành cho những người trong cuộc.
