Nền kinh tế fandom Việt Nam: từ ý tưởng đến chiến lược liên doanh
Nền kinh tế fandom Việt Nam là định hướng biến tình yêu và sự gắn bó của người hâm mộ với nghệ sĩ, nội dung và trải nghiệm thành một hệ sinh thái kinh doanh có cấu trúc, nơi cộng đồng trở thành tài sản dài hạn chứ không chỉ là lượt xem hay doanh thu ngắn hạn. Vừa qua, DatVietVAC và LSH Global, do ông Lenzo Yoon – cựu Global CEO của HYBE – sáng lập, đã đồng ý thành lập liên doanh với mục tiêu phát triển các mô hình kinh doanh giải trí dựa trên fandom tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý là cả hai không mô phỏng máy móc "công thức BTS" mà chọn cách thiết kế riêng cho bối cảnh bản địa, sau đó mới tính chuyện mở rộng ra quốc tế. Đây không chỉ là một thương vụ hợp tác, mà là tuyên ngôn rằng fandom sẽ là trung tâm chiến lược của ngành giải trí trong thập kỷ tới.
Hai nhà sáng lập, hai nền tảng: nội sinh Việt Nam gặp kinh nghiệm toàn cầu
Liên doanh DatVietVAC LSH Global đứng trên hai trụ cột khác biệt nhưng bổ sung cho nhau. Một bên là DatVietVAC, kết quả của hơn 30 năm kiến tạo và dẫn dắt thị trường truyền thông giải trí, từ truyền thông, nội dung, truyền hình đến nền tảng số, nghệ sĩ và khai thác IP. Hệ sinh thái này đã đạt hơn 3.000 tỷ đồng doanh thu năm 2025, cho thấy quy mô đủ lớn để thử nghiệm các mô hình kinh doanh fandom mới. Bên còn lại là Lenzo Yoon, người từng giữ vị trí Global CEO phụ trách business và global expansion trong giai đoạn Big Hit chuyển mình thành HYBE, rồi Co-CEO HYBE America để bản địa hóa mô hình tại thị trường Mỹ. Nếu DatVietVAC mang năng lực nội sinh, thì LSH Global mang "bản đồ" về cách fandom có thể trở thành nền kinh tế toàn cầu. Sự gặp nhau này tạo ra một tham vọng rõ ràng: không phụ thuộc vào nội dung nhập khẩu, mà tự tạo talent, tự phát triển IP và tự hình thành thị trường.
Không sao chép công thức K-pop: fandom phải được thiết kế cho người Việt
Điểm cốt lõi của liên doanh là từ chối cách làm "copy & paste". DatVietVAC và LSH Global công khai tuyên bố không mang một công thức có sẵn đến Việt Nam, mà chắt lọc kinh nghiệm quốc tế rồi tái thiết kế cho thị trường nội địa. Điều này rất quan trọng: fandom Việt Nam vận hành trên nền tảng văn hóa, hành vi khán giả và thói quen tiêu dùng khác hẳn Hàn Quốc hay Mỹ. Nếu chỉ nhân bản mô hình K-pop, nền kinh tế fandom Việt Nam dễ mắc kẹt trong vai "phiên bản lỗi". Thay vào đó, kinh nghiệm phát triển các mô hình dựa trên fandom – như cách HYBE xây Weverse để tạo quan hệ trực tiếp giữa nghệ sĩ và fan, từ nội dung đến thương mại và trải nghiệm – sẽ là chất liệu, không phải khuôn mẫu. Mô hình kinh doanh fandom mà liên doanh muốn xây dựng là của người Việt, nói bằng ngôn ngữ Việt, nhưng có tiêu chuẩn toàn cầu về cách tổ chức cộng đồng và khai thác IP.
Từ hệ sinh thái nội dung đến nền kinh tế fandom hàng ngàn tỷ đồng
DatVietVAC đã có sẵn một hệ sinh thái nội dung và nghệ sĩ, nhưng liên doanh với LSH Global cho thấy họ không muốn dừng lại ở vai trò nhà sản xuất chương trình. Mục tiêu là xây dựng những mô hình có thể tạo ra nghệ sĩ, IP và cộng đồng người hâm mộ với giá trị dài hạn. Khi fandom được tổ chức thành mô hình kinh doanh, mỗi nghệ sĩ hay IP có thể trở thành "doanh nghiệp" xoay quanh nội dung, sự kiện, vật phẩm, nền tảng số và trải nghiệm, từ đó hình thành nền kinh tế fandom Việt Nam với quy mô hoàn toàn có thể đạt hàng ngàn tỷ đồng nếu tận dụng được hệ sinh thái doanh thu hiện đã hơn 3.000 tỷ. Song song với đó, DatVietVAC đang IPO với mức giá 54.800 đồng mỗi cổ phiếu, tổng giá trị khoảng 611 tỷ đồng và chương trình ưu đãi 25 tỷ đồng. Những con số này cho thấy công ty đang huy động nguồn lực tài chính để chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng mới, nơi khai thác IP và fandom trở thành động cơ chính.
Tham vọng dài hạn: đưa IP Việt Nam ra khu vực, fandom là nền tảng
Nếu chỉ đọc thông tin như một thương vụ liên doanh, dễ bị bỏ qua tham vọng lớn hơn: xây năng lực nội sinh cho công nghiệp văn hóa Việt Nam để "tự tạo ra talent, tự phát triển IP, tự hình thành thị trường và từng bước đưa những giá trị đó ra thế giới" như ông Đinh Bá Thành khẳng định. Về dài hạn, liên doanh đặt mục tiêu góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển IP giải trí. Muốn vậy, fandom phải được nhìn như hạ tầng văn hóa – nơi cộng đồng fan không chỉ mua vé xem show, mà trở thành lực lượng đồng sáng tạo và đồng đầu tư cảm xúc cho IP Việt. Đây là hướng đi đầy rủi ro nhưng cần thiết: nếu thành công, Việt Nam không cần mơ đến việc "làm lại" K-pop, mà có thể xây một mô hình độc lập, nơi nghệ sĩ và nội dung Việt Nam cạnh tranh bằng chính câu chuyện và cộng đồng của mình. Kết luận ở thời điểm này có lẽ chỉ là: tương lai ngành giải trí Việt sẽ được quyết định bởi việc chúng ta đối xử với fandom như chi phí marketing hay như một nền kinh tế thực sự.
