Từ quản lý sang phục vụ: thay đổi tư duy là điểm đột phá
Cải cách thủ tục hành chính Lai Châu là quá trình tỉnh chủ động rút ngắn thời gian, xử lý hồ sơ song song và chuyển mạnh tư duy từ quản lý sang phục vụ doanh nghiệp, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, đầu tư và môi trường kinh doanh tỉnh để thu hút nhiều nhà đầu tư hơn và hỗ trợ doanh nghiệp địa phương phát triển bền vững trên nền tảng minh bạch, số hóa và đồng hành. Vòng đối thoại địa phương thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam VPSF tại Lai Châu chiều 15/8 là một dấu mốc, khi doanh nhân, hợp tác xã và thanh niên khởi nghiệp cùng chính quyền ngồi lại để mổ xẻ những trở lực, từ tiếp cận đất đai, vốn đến chuyển đổi số. Không phải một hội nghị kể công, đây là buổi đối thoại để tỉnh thể hiện quyết tâm thay đổi cách làm, coi "thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh".
Giảm thời gian thủ tục đất đai từ 25 xuống 12,5 ngày: thông điệp cạnh tranh rõ ràng
Quyết định xây dựng phương án cắt giảm tới 50% thời gian thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất – từ 25 ngày xuống 12,5 ngày – là bước đi mang tính tuyên ngôn về cấp phép đất đai nhanh của Lai Châu. Trong mắt nhà đầu tư, đất đai là điểm nghẽn số một; rút ngắn một nửa thời gian đồng nghĩa với giảm đáng kể chi phí cơ hội, rủi ro chậm tiến độ và cả tâm lý chán nản vì chờ đợi. Ở một tỉnh miền núi, nơi chi phí logistics và xây dựng vốn không thấp, việc cắt giảm thủ tục hành chính Lai Châu chung quanh đất đai cho thấy lãnh đạo tỉnh đã hiểu đúng vấn đề: nếu không xử lý được khâu này, mọi lời mời gọi đầu tư chỉ là khẩu hiệu. Câu hỏi giờ không còn là "có đất không", mà là "bao lâu thì nhà đầu tư thực sự được sử dụng đất" – và con số 12,5 ngày là câu trả lời có sức nặng.
Xử lý hồ sơ đầu tư song song: thay vì để doanh nghiệp "tự bơi"
Không kém phần quan trọng so với việc cấp phép đất đai nhanh là cách Lai Châu tổ chức lại quy trình đầu tư. Tỉnh đang nghiên cứu cơ chế xử lý hồ sơ theo hướng song song, thay vì tuần tự như trước đây. Về bản chất, đây là sự thay đổi mô hình quản trị – từ kiểu "hồ sơ chạy vòng" qua nhiều cơ quan, sang kiểu các sở, ngành cùng vào cuộc, phối hợp ngay từ đầu để rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi của nhà đầu tư. Khi Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu việc trả lời đề nghị doanh nghiệp phải "rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả", đồng thời cam kết không để doanh nghiệp "tự bơi" giữa ma trận quy định, đó không chỉ là tuyên bố chính trị. Nếu thực hiện đúng, xử lý song song sẽ biến môi trường kinh doanh tỉnh từ không gian nhiều cửa sang một hệ thống thống nhất, nơi doanh nghiệp nhìn thấy tiến độ từng bước, thay vì đoán mò.
Cải cách thủ tục gắn với bài toán giá trị gia tăng và liên kết
Điều đáng chú ý là cải cách thủ tục hành chính Lai Châu không diễn ra trong chân không, mà được đặt vào câu chuyện lớn hơn: nâng cao giá trị gia tăng, chứ không chỉ bán hàng hóa thô. Với hơn 11.000 ha chè đang thiếu những cú hích về chế biến sâu và thương hiệu, doanh nghiệp địa phương đã chỉ ra rất rõ ràng rằng điểm nghẽn không nằm ở sản lượng mà ở chuỗi giá trị. Bởi vậy, việc tỉnh đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai thông tin, phân cấp cho sở, ngành và chính quyền cơ sở để giảm các khâu trung gian cần được xem là hạ tầng thể chế cho những chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ. Khi Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam phối hợp với Hội Doanh nhân trẻ Lai Châu để kết nối doanh nghiệp địa phương với đối tác công nghệ, logistics, chế biến và đầu tư, họ đang tận dụng một môi trường kinh doanh tỉnh đang mở ra, thay vì chỉ kêu ca về thủ tục.
Từ cam kết đến thực thi: doanh nghiệp có dám kỳ vọng?
Sau phiên đối thoại thứ 22 trong chuỗi VPSF địa phương, Lai Châu đã đưa ra bốn cam kết với cộng đồng doanh nghiệp: lắng nghe thực chất, giải quyết thủ tục nhanh nhất, công khai minh bạch thông tin và chủ động đồng hành. Đồng thời, toàn bộ kiến nghị sẽ được tổng hợp để báo cáo tại các phiên đối thoại tiếp theo, đi cùng các thỏa thuận hợp tác chiến lược về liên kết kinh tế địa phương. Đây là nền tảng tốt, nhưng không thể thay thế cho kỷ luật thực thi. Nhà đầu tư và doanh nghiệp địa phương sẽ đánh giá tỉnh không bằng khẩu hiệu "hỗ trợ doanh nghiệp địa phương", mà bằng số ngày thủ tục giao đất có thực sự về 12,5, bằng việc hồ sơ có được xử lý song song, và bằng cảm giác có được phục vụ hay vẫn bị quản lý. Nếu Lai Châu giữ được nhịp cải cách, tỉnh có cơ hội biến lợi thế nông nghiệp, cửa khẩu, du lịch thành một câu chuyện tăng trưởng mới; nếu không, con số 12,5 ngày sẽ chỉ là một dòng đẹp trên báo cáo.
