Từ “quản lý” sang “phục vụ”: bước ngoặt cho Lai Châu kinh doanh
Chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ doanh nghiệp tại Lai Châu là một định hướng cải cách đặt mục tiêu rút ngắn thời gian chờ đợi, giải tỏa điểm nghẽn đất đai, vốn và quy hoạch, qua đó tạo môi trường Lai Châu kinh doanh thông thoáng hơn và thu hút nhà đầu tư gắn bó lâu dài với địa phương. Điều đáng nói là tỉnh không còn xem doanh nghiệp như đối tượng phải quản lý, mà như đối tác cùng phát triển. Tại vòng đối thoại địa phương của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam diễn ra chiều 15/8, lãnh đạo và cộng đồng doanh nhân, hợp tác xã, thanh niên khởi nghiệp đã đối thoại trực tiếp về những vướng mắc trên thực tế, từ tiếp cận đất đai đến chi phí vật liệu xây dựng và thủ tục đầu tư. Đây không phải buổi tuyên truyền một chiều, mà là diễn đàn để doanh nghiệp nói thẳng về các điểm nghẽn đang kìm hãm phát triển kinh tế địa phương. Trên nền đó, yêu cầu của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh dành cho chính quyền các cấp – chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển” – cho thấy tỉnh đã chấp nhận thay đổi chính mình trước khi yêu cầu doanh nghiệp đổi mới. Đó là tín hiệu tích cực, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu tư duy mới đi kèm hành động cụ thể.
Cắt thời gian giao đất từ 25 xuống 12,5 ngày: thông điệp mạnh với nhà đầu tư
Nếu phải chọn một chỉ số để đo mức độ nghiêm túc của cải cách, thì thời gian làm thủ tục đất đai là thước đo rõ ràng nhất. Đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường Lai Châu cho biết đang xây dựng phương án cắt giảm tới 50% thời gian thực hiện các thủ tục giao đất, cho thuê đất, từ 25 ngày xuống còn 12,5 ngày. Đây là câu nói có thể trích dẫn như một cam kết cụ thể, không phải khẩu hiệu chung chung. Đối với doanh nghiệp, đất đai là tiền đề của mọi quyết định đầu tư: chậm giao đất đồng nghĩa chậm vận hành, tăng chi phí cơ hội, làm nản lòng cả nhà đầu tư mới lẫn nhà đầu tư muốn mở rộng quy mô. Việc rút gọn thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, nếu thực thi đúng, sẽ trực tiếp cải thiện năng lực thu hút nhà đầu tư, vì họ nhìn thấy một chính quyền coi thời gian của doanh nghiệp quý như thời gian của mình. Điểm thú vị là cải cách đất đai được đặt trong gói giải pháp rộng hơn: giải quyết triệt để bài toán cấp phép xây dựng, nguồn vật liệu, nguồn vốn, đẩy mạnh ứng dụng AI và thương mại điện tử, bảo hộ thương hiệu OCOP. Khi các khâu này đồng thời được tháo gỡ, đất không chỉ là mảnh bằng pháp lý, mà trở thành nền tảng cho một chuỗi giá trị nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ gắn với phát triển kinh tế địa phương.
Xử lý hồ sơ song song: từ tâm lý “chờ đợi” sang văn hóa “giải quyết nhanh nhất”
Một thay đổi mang tính tư duy hệ thống là nghiên cứu cơ chế xử lý hồ sơ đầu tư theo hướng song song, thay vì tuần tự. Điều này nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng về bản chất là từ bỏ cách làm “hành chính an toàn” vốn khuyến khích việc đùn đẩy qua nhiều cấp, nhiều khâu trung gian. Khi hồ sơ được các sở, ngành xử lý đồng thời, thời gian giải quyết giảm không chỉ vì rút ngắn quy trình, mà còn vì cắt bớt cơ hội trì hoãn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh khẳng định cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh là nhiệm vụ trọng tâm; tỉnh đang rà soát, cắt giảm thủ tục và thời gian xử lý, đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử, công khai, số hóa thông tin và tăng phân cấp cho cơ sở. Song song với đó, ông yêu cầu việc trả lời đề nghị của doanh nghiệp phải “rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả”, tuyệt đối không trả lời chung chung. Tư duy “giải quyết nhanh nhất” chỉ trở thành văn hóa khi cán bộ hiểu rằng thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh, sự lớn mạnh của doanh nghiệp là động lực phát triển của Lai Châu. Khi ấy, mỗi hồ sơ đầu tư không còn là “việc của doanh nghiệp”, mà là “việc của chính quyền” trong hành trình thu hút nhà đầu tư và gia tăng sức cạnh tranh địa phương.
Doanh nghiệp chỉ ra điểm nghẽn: đất đai, vốn, giá trị gia tăng nông sản
Điều khiến vòng đối thoại có ý nghĩa là doanh nghiệp đã không ngại nêu thẳng những điểm nghẽn đang làm chậm Lai Châu kinh doanh. Phần đối thoại trực tiếp nóng lên với các câu hỏi về tiếp cận đất đai, vốn, chi phí vật liệu xây dựng và thủ tục đầu tư. Cộng đồng doanh nghiệp cũng phản ánh vướng mắc về quy hoạch, nguồn vốn tín dụng và chuyển đổi số. Những chủ đề này không mới, nhưng việc chúng liên tục xuất hiện cho thấy chúng vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng. Ở lĩnh vực nông nghiệp – thế mạnh của tỉnh – vấn đề không nằm ở diện tích hay sản lượng, mà ở giá trị gia tăng. Lai Châu có lợi thế về chè, mắc ca, dược liệu, kinh tế xanh, thương mại biên giới, du lịch và chế biến, đủ điều kiện để chuyển từ khai thác thô sang nâng cao giá trị sản phẩm. Thế nhưng, như chia sẻ từ thực tế ngành chè, hơn 11.000 ha chè vẫn thiếu những cú hích về chế biến sâu và thương hiệu. Điều này báo động rằng nếu chỉ tập trung tăng sản lượng mà không chú trọng bản sắc, tiêu chuẩn chất lượng và kênh phân phối hiện đại, nông sản Lai Châu khó tạo được lợi thế cạnh tranh. Việc các doanh nghiệp đề xuất tăng cường liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ, đẩy mạnh thương mại điện tử, livestream để bán hàng, đồng thời xây dựng thương hiệu bài bản cho từng sản phẩm, cho thấy họ đã nhìn rõ con đường phát triển kinh tế địa phương; vấn đề còn lại là tốc độ và chất lượng thực thi từ phía chính quyền.
Cam kết tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân và bài kiểm tra phía trước
Phát biểu kết luận chương trình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh đưa ra bốn cam kết với cộng đồng doanh nghiệp: lắng nghe thực chất; giải quyết thủ tục nhanh nhất; công khai, minh bạch thông tin; chủ động vào cuộc cùng doanh nghiệp, không để doanh nghiệp “tự bơi” giữa các quy định. Đây là cam kết đáng chú ý, vì nó cụ thể hóa tư duy phục vụ bằng những tiêu chí dễ đo lường. Bên cạnh cải cách thủ tục và cơ chế xử lý hồ sơ, vai trò của hệ thống tài chính cũng được nhắc tới. Đại diện Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ đẩy mạnh cho vay dựa trên uy tín và phương án kinh doanh khả thi, thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp, mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Nếu được thực thi đồng bộ, chính sách tín dụng này có thể trở thành chất xúc tác để các sáng kiến kinh doanh dựa trên lợi thế địa phương nhanh chóng thành dự án cụ thể. Không dừng ở lời nói, trong khuôn khổ chương trình đã có ba thỏa thuận hợp tác được ký giữa Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Lai Châu với các đơn vị, doanh nghiệp về quảng bá, tiêu thụ nông sản tiêu biểu và triển khai dự án năng lượng mặt trời. Toàn bộ kiến nghị tại vòng đối thoại sẽ được tổng hợp, báo cáo tại các phiên đối thoại tiếp theo của Diễn đàn Kinh tế tư nhân. Tuy vậy, bài kiểm tra lớn nhất của những tuyên bố cải cách ở Lai Châu không nằm trong hội trường, mà ở cảm nhận hàng ngày của doanh nghiệp khi làm việc với cơ quan công quyền: thủ tục có ngắn lại đúng như hứa hẹn không, thời gian giao đất có về mức 12,5 ngày, và tư duy phục vụ có trở thành phản xạ tự nhiên trong mọi tương tác. Chỉ khi những câu trả lời đó là “có”, Lai Châu mới thực sự biến khẩu hiệu rút gọn thủ tục hành chính và thu hút nhà đầu tư thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
