Từ “rừng thủ tục” đến tham vọng rút ngắn quy trình đầu tư
Cải cách thủ tục đất đai Lai Châu là quá trình tỉnh chuẩn hóa, rút ngắn và kết nối các bước hành chính liên quan đến đất, đầu tư, xây dựng và môi trường, nhằm giảm số thủ tục, thời gian xử lý và khâu trung gian, để nhà đầu tư tiếp cận đất đai và triển khai dự án nhanh hơn, minh bạch hơn, với trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan và người đứng đầu. Chiều 30/9, Ban Thường vụ Tỉnh ủy làm việc với Đảng ủy UBND tỉnh để bàn về quy trình, thủ tục thực hiện các dự án có sử dụng đất trên địa bàn, do Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân chủ trì. Điểm đáng nói là nội dung làm việc không dừng ở việc thêm một văn bản hành chính, mà nhắm thẳng vào “điểm nghẽn” khiến tiến độ dự án chậm: sự chồng chéo giữa nhiều thủ tục, nhiều cơ quan và trách nhiệm chưa rõ ở từng khâu. Đây là lựa chọn mang tính chính trị: hoặc chấp nhận tình trạng nhà đầu tư phải chạy qua 7–19 thủ tục và chờ từ 110 đến 560 ngày mới đủ điều kiện khởi công, hoặc dám mổ xẻ quy trình từ gốc để rút xuống còn 47–212 ngày tùy loại dự án. Lai Châu đã chọn phương án thứ hai – và điều đó cho thấy tỉnh muốn cạnh tranh thực sự trong cuộc đua thu hút đầu tư, chứ không chỉ cải cách trên khẩu hiệu.
Thiết kế quy trình từ góc nhìn nhà đầu tư: chuẩn hóa và làm song song
Điểm mới quan trọng của cải cách hành chính đất tại Lai Châu là chuyển từ cách làm “cơ quan thuận” sang “nhà đầu tư thuận”. Trước đây, nhiều thủ tục đất đai Lai Châu được xử lý tuần tự, trong khi về pháp lý hoàn toàn có thể thực hiện song song. Hệ quả là doanh nghiệp phải nộp hồ sơ qua nhiều cơ quan, chờ từng khâu thẩm định, kéo dài thời gian chuẩn bị dự án và làm phát sinh chi phí lãi vay, nhân sự, cơ hội kinh doanh bị bỏ lỡ. Nay, Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất chủ trương ban hành quy định trình tự, thủ tục các dự án có sử dụng đất theo hướng chuẩn hóa từng bước, xác định rõ cơ quan chủ trì, phối hợp và thời gian xử lý. Con số giảm thời gian là minh chứng trực tiếp: dự án năng lượng từ khoảng 494 ngày xuống 202 ngày, khai thác khoáng sản từ 560 ngày xuống 212 ngày, trang trại chăn nuôi từ 464 ngày xuống 202 ngày, trồng rừng từ 110 xuống 47 ngày, du lịch từ 309 xuống 124 ngày, nhà máy chế biến từ 464 xuống 202 ngày. Đây không chỉ là rút ngắn trên giấy, mà là cách tỉnh tái cấu trúc quy trình theo logic kinh doanh: việc nào có thể làm song song thì bắt buộc phải làm song song. Một quy trình rõ việc, rõ trình tự, rõ cơ quan, rõ thời gian và rõ trách nhiệm như Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh, là “hàng rào mềm” bảo vệ nhà đầu tư khỏi tình trạng hồ sơ bị treo vì không ai chịu nhận trách nhiệm.
Định giá đất nhanh: 10 ngày thay vì vài tháng, lợi cho cả doanh nghiệp và ngân sách
Nếu thủ tục đất đai là “cửa vào” của dự án, thì định giá đất nhanh là bước quyết định nhà đầu tư có dám bước tiếp. Theo một kinh nghiệm cải cách, chỉ 10 ngày sau quyết định giao đất, chủ đầu tư đã có thể nhận thông báo tiền sử dụng đất, trong khi trước đây quy trình định giá cho một dự án phải mất từ 3 đến 6 tháng. Việc bỏ bớt các bước trung gian, không kéo dài khâu khảo sát độc lập nhiều vòng, giúp doanh nghiệp sớm biết số tiền phải nộp để chủ động tài chính. Ở góc độ đấu giá, khâu xác định giá khởi điểm từng là điểm nghẽn, nay được đẩy nhanh, người trúng đấu giá có thể nộp tiền và xây dựng nhà ở sớm hơn, địa phương cũng chủ động tính toán thu ngân sách. Quy trình định giá đất được chuyển từ tính theo tháng sang tính theo ngày, là tuyên bố mạnh mẽ rằng đất đai không còn là “ẩn số” kéo dài vô hạn trong mắt nhà đầu tư. Cải cách này nếu được Lai Châu áp dụng nhất quán sẽ tạo thế cân bằng: vừa thuận doanh nghiệp, vừa lợi ngân sách, thay vì hy sinh một bên cho bên kia.
Môi trường đầu tư đang đổi màu: từ thủ tục rõ ràng đến niềm tin thị trường
Rút ngắn quy trình đầu tư không phải động thái đơn lẻ, mà là phần trong kế hoạch cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh mà Lai Châu đang tập trung thực hiện. Trước đó, tỉnh đã ban hành Quyết định 44 quy định trình tự thủ tục hành chính về đất đai, cùng hệ thống dịch vụ công công khai quy trình, hồ sơ, thời hạn giải quyết. Việc kết nối những quy trình riêng lẻ thành một quy trình tổng thể giúp nhà đầu tư hình dung được “bức tranh toàn cảnh”: phải làm gì, ở đâu, với cơ quan nào, trong khoảng thời gian bao lâu. Không ngẫu nhiên mà trong 9 tháng đầu năm, tỉnh đã cấp đăng ký thành lập mới cho 223 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký 12.000 tỷ đồng và quyết định chủ trương đầu tư 44 dự án với tổng vốn gần 33.000 tỷ đồng. Những con số này phản ánh thông điệp thị trường: nơi nào xử lý nhanh, minh bạch, nhà đầu tư tự tìm đến. Việc xây dựng và ban hành quy trình được xác định là khâu đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Nếu Lai Châu giữ được kỷ luật thực thi – rút ngắn thời gian gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan và người đứng đầu, môi trường đầu tư sẽ tiếp tục “đổi màu” theo hướng cạnh tranh hơn trên bản đồ khu vực.
Kết luận: Cắt thủ tục phải đi đôi với ràng buộc trách nhiệm
Điểm mạnh của bước đi hiện nay ở Lai Châu không nằm ở bản quy trình dày bao nhiêu trang, mà ở sự phối hợp giữa Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Đảng ủy UBND tỉnh để thống nhất hướng cải cách hành chính đất và các thủ tục liên quan. Tỉnh không che giấu thực tế dự án phải qua 7–19 thủ tục và chờ hàng trăm ngày, mà đối diện với nó bằng giải pháp rút ngắn, làm song song và cắt khâu trung gian. Đây là cách nói thẳng với nhà đầu tư: tỉnh biết “nút thắt” nằm ở đâu và đang chủ động tháo. Tuy nhiên, cải cách quy trình chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát và ràng buộc trách nhiệm người đứng đầu, như yêu cầu tăng cường phân cấp, ủy quyền gắn với kiểm tra, giám sát đã được đặt ra. Nếu quy định được hoàn thiện và ban hành đúng hạn, đồng thời liên tục cập nhật khi Trung ương thay đổi, Lai Châu có cơ sở để biến lợi thế cải cách thành lợi thế thu hút đầu tư bền vững. Ngược lại, nếu để khoảng cách quá lớn giữa quy trình trên giấy và cách xử lý hồ sơ ngoài thực tế, niềm tin nhà đầu tư sẽ khó được duy trì. Câu trả lời nằm ở việc tỉnh có giữ được cam kết “rõ quy trình, rõ trách nhiệm” trong từng bộ hồ sơ đất đai cụ thể.
