Cắt giảm thủ tục Lai Châu: từ quản lý sang phục vụ
Cắt giảm thủ tục Lai Châu là hướng đi cải cách hành chính tập trung vào rút ngắn xử lý đất đai, xử lý hồ sơ đầu tư song song và chuyển toàn bộ bộ máy từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đồng hành với doanh nghiệp để tăng năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp địa phương phát triển bền vững trên nền tảng minh bạch, số hóa và đối thoại thường xuyên.
Chiều 15/8, Vòng đối thoại địa phương của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 tại Lai Châu đã trở thành “phòng thí nghiệm” chính sách sống động, nơi chính quyền và cộng đồng doanh nhân đối mặt trực diện với những điểm nghẽn lâu nay trong môi trường đầu tư kinh doanh. Không còn kiểu phát biểu hình thức, các câu hỏi dồn dập xoay quanh tiếp cận đất đai, thủ tục đầu tư, vốn tín dụng, chi phí vật liệu xây dựng cho thấy doanh nghiệp muốn thấy hành động hơn là khẩu hiệu.
Điểm đáng chú ý là lãnh đạo tỉnh công khai khẳng định cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với việc rà soát, cắt giảm thủ tục và thời gian xử lý, đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử, số hóa và công khai thông tin phục vụ doanh nghiệp, đồng thời tăng phân cấp cho sở, ngành và chính quyền cơ sở để giảm các khâu trung gian. Chính sự thay đổi tư duy này mới là nền tảng thật sự cho mọi nỗ lực Lai Châu thu hút đầu tư trong thời gian tới.
Rút ngắn xử lý đất đai: đánh thẳng vào điểm nghẽn lớn nhất
Trong mọi cuộc đối thoại với doanh nghiệp, đất đai gần như luôn là chủ đề nóng nhất. Ở Lai Châu, phần đối thoại trực tiếp đã lập tức “tăng nhiệt” với các câu hỏi về tiếp cận đất đai, vốn và chi phí vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư. Đây không phải chuyện kỹ thuật thuần túy, mà là bài kiểm tra niềm tin: nhà đầu tư sẽ không mặn mà với một địa phương nơi họ phải chờ đợi kéo dài cho từng bước giao đất, cho thuê đất.
Đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường Lai Châu cho biết tỉnh đang xây dựng phương án cắt giảm tới 50% thời gian thực hiện các thủ tục giao đất, cho thuê đất, từ 25 ngày xuống còn 12,5 ngày. Đây là con số hiếm khi được công bố rõ ràng, cho thấy địa phương dám đặt mục tiêu cụ thể và đo lường được. Với một khu vực có hơn 11.000 ha chè nhưng còn thiếu những cú hích về chế biến sâu và thương hiệu, việc rút ngắn xử lý đất đai có thể là điểm khởi đầu cho làn sóng đầu tư nhà máy chế biến, kho lạnh, logistics.
Nếu cam kết này được thực thi nhất quán, doanh nghiệp địa phương sẽ không còn bị “mắc kẹt” ở vòng xin – chờ – bổ sung hồ sơ kéo dài. Đất đai được giải quyết nhanh sẽ giúp các dự án chế biến nông sản, năng lượng mặt trời, du lịch sinh thái chạy đúng tiến độ, thay vì bỏ lỡ mùa vụ hay cơ hội thị trường. Ngắn gọn, cải cách đất đai là bài kiểm tra đầu tiên xem Lai Châu có thực sự ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp địa phương hay không.
Xử lý hồ sơ đầu tư song song: thay đổi cách vận hành bộ máy
Nếu rút ngắn thời gian đất đai là bước đi chiến thuật, thì chuyển sang xử lý hồ sơ đầu tư theo hướng song song thay vì tuần tự lại là chọn lựa mang tính chiến lược. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh cho biết tỉnh đang nghiên cứu cơ chế này để rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi cho nhà đầu tư. Điều đó nghĩa là các thủ tục liên quan đến đầu tư không còn chạy theo kiểu “xong sở này mới tới sở khác”, mà được xử lý đồng thời trên nền tảng điện tử.
Cách làm mới không chỉ giảm thời gian, mà còn buộc các sở, ngành phải phối hợp trách nhiệm, tránh tình trạng đùn đẩy. Ông Nguyễn Sỹ Cảnh yêu cầu chính quyền các cấp chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển”. Đồng thời, ông nhấn mạnh việc trả lời đề nghị của doanh nghiệp phải rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả; tuyệt đối không trả lời chung chung, phải cắt giảm tối đa chi phí và thời gian đi lại, giải quyết triệt để bài toán đất đai, cấp phép xây dựng, nguồn vật liệu, nguồn vốn, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng AI, thương mại điện tử và bảo hộ thương hiệu OCOP.
Nếu mô hình xử lý song song được thực hiện đúng, doanh nghiệp sẽ thấy khác biệt ngay từ trải nghiệm nộp hồ sơ: quy định rõ ràng, thời hạn cụ thể, tiến độ theo dõi được trên hệ thống điện tử. Trong bối cảnh nhiều nhà đầu tư từng e dè với thủ tục kéo dài, sự thay đổi này có thể trở thành lợi thế cạnh tranh đặc biệt giúp Lai Châu thu hút đầu tư mới, thay vì đứng sau các tỉnh đã quen với việc cải cách mạnh tay.
Hỗ trợ doanh nghiệp địa phương: đối thoại đi đôi với cam kết
Điểm tích cực của Vòng đối thoại địa phương VPSF 2026 tại Lai Châu là doanh nghiệp không chỉ được nói, mà còn nhận lại những cam kết cụ thể từ chính quyền. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh nêu rõ bốn cam kết với cộng đồng doanh nghiệp: lắng nghe thực chất; giải quyết thủ tục nhanh nhất; công khai minh bạch thông tin; và chủ động vào cuộc cùng doanh nghiệp, không để doanh nghiệp “tự bơi” giữa các quy định. Nếu các cam kết này trở thành chuẩn mực giao tiếp thường ngày giữa cơ quan công quyền và doanh nghiệp, môi trường kinh doanh sẽ khác hẳn.
Không chỉ thủ tục, bài toán vốn cũng được đặt lên bàn. Đại diện Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ đẩy mạnh cho vay dựa trên uy tín và phương án kinh doanh khả thi thay vì quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp. Đây là thay đổi quan trọng với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, vốn ít tài sản nhưng nhiều ý tưởng. Khi doanh nghiệp địa phương được hỗ trợ tiếp cận đất đai nhanh hơn, vốn linh hoạt hơn, và thông tin quy hoạch, thủ tục được số hóa, họ có cơ sở để mạnh dạn mở rộng sản xuất, đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu thay vì chỉ bán sản vật thô.
Tuy vậy, đối thoại sẽ vô nghĩa nếu kiến nghị của doanh nghiệp chỉ nằm trên giấy. Ban tổ chức VPSF 2026 cho biết toàn bộ kiến nghị tại phiên Lai Châu sẽ được tổng hợp để báo cáo tại các phiên đối thoại tiếp theo. Điều này đặt ra trách nhiệm theo dõi tiến độ thực hiện, tránh tình trạng “nói hay làm ít”. Đối với doanh nghiệp, cách đánh giá thiết thực nhất về hỗ trợ doanh nghiệp địa phương là xem sau mỗi cuộc đối thoại, quy định nào được sửa, thủ tục nào được cắt giảm, và thời gian chờ đợi nào thực sự được rút ngắn.
Chuỗi liên kết và năng lượng mới cho nông sản Lai Châu
Một chi tiết thường bị xem nhẹ nhưng lại rất quan trọng: cải cách thủ tục hành chính không thể tách rời chiến lược phát triển ngành. Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Phan Tấn Đạt nhận định Lai Châu có nhiều lợi thế về nông nghiệp đặc sản, chè, mắc ca, dược liệu, kinh tế xanh, thương mại biên giới, du lịch và chế biến, đủ điều kiện để chuyển từ khai thác thô sang nâng cao giá trị sản phẩm. Theo ông, “một con đường thuận lợi giúp hàng hóa đi xa hơn, nhưng một chuỗi liên kết tốt sẽ giúp giá trị ở lại nhiều hơn với địa phương”.
Thực tế ngành chè cho thấy điểm nghẽn không nằm ở vùng nguyên liệu hay sản lượng, mà ở giá trị gia tăng: hơn 11.000 ha chè vẫn thiếu cú hích về chế biến sâu và thương hiệu. Đại diện doanh nghiệp cho rằng lợi thế cạnh tranh phải nằm ở bản sắc và tiêu chuẩn chất lượng, chứ không phải sản lượng. Cùng quan điểm, lãnh đạo ngành công thương tỉnh đánh giá thương mại điện tử và livestream là “cánh tay nối dài” hiệu quả giúp nhiều sản phẩm bản địa cháy hàng, mở ra hướng đi mới cho nông sản Lai Châu.
Trong khuôn khổ chương trình, ba thỏa thuận hợp tác đã được ký kết giữa Hội Doanh nhân trẻ tỉnh với các đơn vị, doanh nghiệp về quảng bá, tiêu thụ nông sản tiêu biểu và triển khai dự án năng lượng mặt trời. Đây là tín hiệu cho thấy cải cách thủ tục đang gắn với việc xây dựng các chuỗi liên kết cụ thể. Nếu Lai Châu duy trì được nhịp đối thoại, hiện thực hóa cam kết về rút ngắn xử lý đất đai, xử lý hồ sơ song song và xem “thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh” như tuyên bố của lãnh đạo, địa phương có cơ hội biến lợi thế tài nguyên thành lợi thế giá trị, thay vì mãi là vùng cung cấp nguyên liệu thô cho nơi khác.
