Từ “xin–cho” sang phục vụ: Bước ngoặt cho môi trường kinh doanh Lai Châu
Cắt giảm thủ tục hành chính trong môi trường kinh doanh Lai Châu là quá trình chính quyền rà soát, bỏ bớt khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ cộng đồng doanh nghiệp để thu hút nhà đầu tư vùng cao, nhất là trong các lĩnh vực nông nghiệp, thương mại biên giới và du lịch.
Vòng đối thoại địa phương trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 diễn ra tại Lai Châu chiều 15/8 với sự tham gia của đông đảo doanh nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã và thanh niên khởi nghiệp đã cho thấy sức nóng của câu chuyện cải cách thủ tục và cải thiện môi trường đầu tư. Nút thắt không còn nằm ở việc thiếu ý tưởng kinh doanh, mà ở thời gian chờ đợi, chi phí không chính thức và sự mơ hồ trong quy trình. Khi Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh khẳng định cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh là nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh, ông đang gửi một thông điệp chính trị rõ ràng: bộ máy công quyền phải phục vụ cộng đồng doanh nghiệp, không phải ngược lại.
Đáng chú ý, tại phiên đối thoại, ông Phan Tấn Đạt – Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam – nhấn mạnh Lai Châu có lợi thế lớn về nông nghiệp, kinh tế cửa khẩu, du lịch và logistics. Nhưng nếu địa phương vẫn giữ thói quen quản lý theo kiểu kiểm soát, sợ trách nhiệm, những lợi thế đó sẽ bị chôn chân trong thủ tục. Chuyển mạnh từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển” không chỉ là khẩu hiệu mà phải trở thành tiêu chí đánh giá cán bộ. Nếu không, môi trường kinh doanh Lai Châu sẽ khó cạnh tranh với các địa phương đồng thời cũng đang chạy đua thu hút nhà đầu tư vùng cao.
Rút ngắn một nửa thời gian đất đai: Cú hích hay phép thử?
Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đất đai từ 25 ngày xuống 12,5 ngày là cam kết táo bạo, bởi đây là lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực nhất nhưng cũng quyết định tốc độ triển khai dự án. Đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết tỉnh đang xây dựng phương án cắt giảm tới 50% thời gian thực hiện các thủ tục giao đất, cho thuê đất, từ 25 ngày xuống còn 12,5 ngày. Đây là câu nói có thể trích dẫn lại nguyên văn vì nó đo lường được mức độ thay đổi. Muốn thu hút nhà đầu tư vùng cao, không thể để họ chờ cả tháng cho một tờ giấy xác nhận đất.
Phần đối thoại trực tiếp đã nóng lên với các câu hỏi về tiếp cận đất đai, chi phí vật liệu xây dựng và thủ tục đầu tư. Doanh nghiệp không yêu cầu ưu đãi vô lý; họ cần quy hoạch rõ, quỹ đất sạch, thủ tục minh bạch. Khi lãnh đạo tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị giải quyết triệt để bài toán đất đai, cấp phép xây dựng, nguồn vật liệu, nguồn vốn, đó là sự thừa nhận rằng điểm nghẽn lớn nhất nằm trong nội bộ bộ máy. Nếu cam kết rút ngắn thời gian xử lý không kèm theo trách nhiệm cá nhân khi trễ hẹn, cải cách sẽ dừng ở mức “tuyên bố đẹp”. Ngược lại, nếu làm được, Lai Châu sẽ có lợi thế cạnh tranh khác biệt so với nhiều địa phương miền núi khác vẫn còn bị trói trong các quy trình tuần tự, nặng tính kiểm soát.
Xử lý hồ sơ song song và số hóa: Tư duy mới để hút nhà đầu tư vùng cao
Một thay đổi mang tính chiến lược trong cắt giảm thủ tục hành chính là chuyển từ xử lý hồ sơ tuần tự sang xử lý song song. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Sỹ Cảnh cho biết tỉnh đang nghiên cứu cơ chế xử lý hồ sơ đầu tư theo hướng song song thay vì tuần tự để rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi cho nhà đầu tư. Điều này tưởng như kỹ thuật nhưng lại là bước thay đổi tư duy: thay vì bắt doanh nghiệp chờ từng khâu, các sở ngành phải phối hợp cùng lúc, chia sẻ dữ liệu và chịu trách nhiệm chung. Đây là cách tiếp cận phù hợp với một môi trường kinh doanh Lai Châu được định hướng theo tiêu chí “rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả”, không trả lời chung chung và phải cắt giảm tối đa chi phí, thời gian đi lại của doanh nghiệp.
Song song với đó, tỉnh đang rà soát, cắt giảm thủ tục và thời gian xử lý; đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử; công khai, số hóa thông tin phục vụ doanh nghiệp, đồng thời tăng phân cấp cho các sở, ngành và chính quyền cơ sở nhằm giảm các khâu trung gian. Đây là cấu phần bắt buộc nếu Lai Châu muốn thu hút nhà đầu tư vùng cao trong bối cảnh họ quen làm việc với cổng dịch vụ công, hồ sơ trực tuyến và tiến độ được theo dõi minh bạch. Tuy nhiên, số hóa mà không đi kèm nâng cao năng lực cán bộ và kỷ luật trách nhiệm sẽ dễ biến thành “thêm lớp giao diện”, khiến doanh nghiệp phải vừa nộp online, vừa đi lại trực tiếp. Bài toán thật sự là biến công cụ số thành kênh kiểm soát tiến độ, buộc các cơ quan phải tuân thủ thời gian cam kết rút ngắn thời gian xử lý.
Phục vụ cộng đồng doanh nghiệp: Từ cam kết đến hành động cụ thể
Nếu chỉ cắt giảm thủ tục hành chính mà không thay đổi thái độ phục vụ, cải cách sẽ không đi đến cùng. Nhận các ý kiến phản ánh về vướng mắc đất đai, quy hoạch, nguồn vốn tín dụng và chuyển đổi số từ cộng đồng doanh nghiệp, lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu các cấp chính quyền chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển”. Câu nói “Thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh; sự lớn mạnh của doanh nghiệp là động lực phát triển của Lai Châu” không chỉ là lời động viên mà là tiêu chuẩn mới để đánh giá hiệu quả điều hành của chính quyền.
Phát biểu kết luận chương trình, ông Nguyễn Sỹ Cảnh đưa ra bốn cam kết với cộng đồng doanh nghiệp: lắng nghe thực chất; giải quyết thủ tục nhanh nhất; công khai minh bạch thông tin và chủ động vào cuộc cùng doanh nghiệp, không để doanh nghiệp “tự bơi” giữa các quy định. Đồng thời, toàn bộ kiến nghị của doanh nghiệp sẽ được Ban tổ chức tổng hợp để báo cáo tại các phiên đối thoại tiếp theo của VPSF 2026. Những thỏa thuận hợp tác chiến lược được ký kết trong khuôn khổ sự kiện nhằm thúc đẩy chuỗi liên kết kinh tế địa phương cho thấy tỉnh sẵn sàng đồng hành thực chất, không dừng ở đối thoại. Vấn đề còn lại là theo dõi xem các cam kết rút ngắn thời gian xử lý, tháo gỡ điểm nghẽn đất đai và cải thiện môi trường kinh doanh Lai Châu sẽ được thực thi đến đâu. Nếu làm đến nơi, Lai Châu có cơ hội trở thành điểm đến tiêu biểu cho nhà đầu tư vùng cao đang tìm một chính quyền biết phục vụ cộng đồng doanh nghiệp.
