Điểm ưu tiên giảm, phạm vi áp dụng cũng hẹp hơn
Điểm ưu tiên lớp 10 là số điểm được cộng vào kết quả tuyển sinh của một số thí sinh thuộc diện chính sách, nhằm ghi nhận hoàn cảnh hoặc đối tượng ưu tiên theo quy định. Bộ GD&ĐT đã đăng dự thảo thông tư tuyển sinh để lấy ý kiến, trong đó đề xuất thu hẹp diện được cộng điểm và giảm mức điểm so với quy định hiện hành. Đây là thay đổi đáng chú ý bởi mức cộng điểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thứ hạng, nhất là khi điểm xét tuyển giữa các thí sinh sát nhau. Hiện nay, ba nhóm ưu tiên tương ứng với 2 điểm, 1,5 điểm và 1 điểm; dự thảo chuyển thành hai nhóm, lần lượt được cộng 1 điểm và 0,5 điểm. Bộ giải thích việc xây dựng quy định mới xuất phát từ bối cảnh quản trị giáo dục thay đổi, chuyển đổi số được đẩy nhanh, mạng lưới trường học được sắp xếp lại và mô hình chính quyền địa phương điều chỉnh.
Những nhóm học sinh dự kiến còn được cộng điểm
Dự thảo chia nhóm ưu tiên học sinh thành hai diện, nhưng cũng cho biết danh sách đủ điều kiện sẽ được xác định theo phân loại mới khi thông tư chính thức ban hành. Nhóm 1 được cộng 1 điểm, gồm con liệt sĩ; con của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; con thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh và các đối tượng chính sách khác theo pháp lệnh về ưu đãi người có công. Nhóm 2 được cộng 0,5 điểm, gồm học sinh thuộc hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều; học sinh có cha, mẹ hoặc người giám hộ cư trú tại xã, thôn đặc biệt khó khăn; học sinh là người dân tộc thiểu số hoặc có cha, mẹ đẻ là người dân tộc thiểu số. Một thí sinh thuộc nhiều diện cũng chỉ nhận mức ưu tiên cao nhất, không cộng dồn điểm giữa các nhóm. Vì vậy, việc đối chiếu diện ưu tiên cần căn cứ danh sách cuối cùng, thay vì chỉ dựa vào cách phân nhóm hiện hành.
Tác động dự kiến từ năm 2027 và những điểm cần phân biệt
Nếu được thông qua, quy định tuyển sinh mới dự kiến áp dụng với thí sinh tham gia tuyển sinh từ năm 2027. Đây vẫn là đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định đã có hiệu lực; vì thế, không nên mặc định các mức điểm mới đã áp dụng cho kỳ thi vào lớp 10 sắp tới. Dự thảo còn đề xuất tổng điểm khuyến khích không vượt quá 1 điểm, trong khi quy định hiện hành cho giải nhất, nhì, ba cấp tỉnh lần lượt 1,5 điểm, 1 điểm và 0,5 điểm. Cần tách mức trần điểm khuyến khích này khỏi điểm ưu tiên theo nhóm để tránh nhầm hai chính sách. Dự thảo cũng nêu phương án thi tuyển chỉ gồm Ngữ văn và Toán, đồng thời cho phép địa phương chọn thi tuyển, xét học bạ hoặc kết hợp tùy điều kiện. Nhìn chung, hướng sửa đổi làm giảm vai trò của điểm cộng; nội dung cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc dự thảo có được thông qua hay không.
