Trường nội trú vùng biên: công trình giáo dục gắn với nơi ăn ở
Trường nội trú vùng biên là cơ sở giáo dục kết hợp dạy học với chỗ ở, ăn uống và sinh hoạt cho học sinh tại các xã biên giới, nơi địa hình và khoảng cách có thể khiến việc đến trường hằng ngày trở nên khó khăn. Vì vậy, tiến độ xây dựng không chỉ là chuyện hoàn thành công trình: nó quyết định khi nào học sinh có thể học tập và sinh sống trong điều kiện phù hợp hơn.
Ngày 26.10, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh cùng đoàn công tác kiểm tra dự án Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Bạch Đích tại thôn Tràng Lệ, yêu cầu các đơn vị phối hợp, xử lý vướng mắc và bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn lao động. Đây là một trong 17 trường nội trú nhiều cấp đang được triển khai tại các xã biên giới của tỉnh. Dự án rộng hơn 5 ha, dự kiến phục vụ hơn 1.000 học sinh với 31 phòng học, khu nội trú, nhà ăn, sân thể thao và nhà đa năng. Quy mô đó cho thấy xây trường biên giới cần được nhìn như một khoản đầu tư vào cả môi trường học tập lẫn điều kiện sinh hoạt.
Tuyên Quang: 17 dự án, tiến độ khác nhau giữa hai giai đoạn
Tuyên Quang chia 17 trường thành hai giai đoạn: 6 trường ở giai đoạn một và 11 trường ở giai đoạn hai. Thanh Thủy và Minh Tân đã đón học sinh từ ngày 5.9. Bốn trường còn lại của giai đoạn một, gồm Phố Bảng, Sủng Là, Xín Mần và Pà Vầy Sủ, đạt khối lượng xây dựng khoảng 70–95% giá trị hợp đồng. Ở giai đoạn hai, 10 trong 11 trường đã khởi công; khối lượng đạt khoảng 16,9–44%, còn một dự án đang chuẩn bị điều kiện khởi công.
Đất đai, giải phóng mặt bằng và xử lý bom mìn, vật nổ đã hoàn tất tại toàn bộ dự án, nhưng mặt bằng sạch chưa xóa được các trở ngại thi công. Tỉnh gặp thiếu lao động có tay nghề, địa hình và địa chất phức tạp; một số công trình còn phải điều chỉnh vị trí, biện pháp thi công hoặc phương án dự án, trong khi không gian xây dựng hạn chế. Nhà thầu đang tăng nhân lực, chia thêm mũi thi công, làm nhiều ca và chủ động nguồn vật liệu, bê tông, nước, đất đắp. Kế hoạch đặt mốc hoàn thành 6 trường giai đoạn một, đón học sinh trước ngày 30.11.2026; các trường giai đoạn hai dự kiến xong trước ngày 30.6.2027. Đây là mục tiêu cụ thể, nhưng muốn đạt được thì khâu phối hợp và nghiệm thu, thanh toán cũng phải theo kịp công trường.
Lào Cai: trường đã hoạt động, phần việc còn lại vẫn phải theo sát
Tại Lào Cai, lãnh đạo tỉnh kiểm tra tiến độ bốn trường phổ thông nội trú ở Mường Khương, Pha Long, Y Tý và A Mú Sung. Bốn dự án giai đoạn một có tổng mức đầu tư 1.028 tỉ đồng; giải ngân lũy kế hơn 828 tỉ đồng, tương đương 89% kế hoạch vốn được giao. Các khối nhà chính, hạ tầng kỹ thuật và công trình ngoại thất cơ bản hoàn thành, đã đưa vào sử dụng phục vụ năm học 2026–2027; học sinh ổn định học tập và sinh hoạt. Các hạng mục còn lại được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30.12.2026.
Trường Bản Lầu giai đoạn hai cho thấy tiến độ trường học vẫn cần được kiểm tra sát sao: dự án rộng gần 5 ha, quy mô 28 lớp cho 980 học sinh; mặt bằng đã bàn giao, khối lượng san nền đạt khoảng 85%, còn các hạng mục hạ tầng và phụ trợ đang được triển khai. Một số hồ sơ thiết kế cần thẩm định, phê duyệt, còn giá vật liệu xây dựng được chủ đầu tư kiến nghị tháo gỡ. Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy yêu cầu phối hợp đẩy nhanh thi công, giữ chất lượng và an toàn; với trường đã hoạt động, cần khắc phục bất cập về cơ sở vật chất, thiết bị và hệ thống kỹ thuật. Việc bảo đảm bữa ăn, vệ sinh thực phẩm và chăm sóc sức khỏe cũng là phần không thể tách rời của vận hành nội trú.
Đích đến không chỉ là bàn giao công trình
Hai tỉnh đang ở những chặng khác nhau: Lào Cai đã đưa bốn trường vào phục vụ năm học, còn Tuyên Quang phải tăng tốc để đạt các mốc hoàn thành đã cam kết. Điểm chung là tiến độ xây dựng phải đi cùng chất lượng và khả năng vận hành. Một trường mở cửa nhưng thiếu thiết bị, hệ thống kỹ thuật chưa ổn định hoặc bữa ăn chưa bảo đảm sẽ chưa đem lại đầy đủ lợi ích cho học sinh.
Lãnh đạo Lào Cai đề nghị phối hợp với y tế cơ sở, Bộ đội Biên phòng và Công an để chăm sóc sức khỏe, hướng dẫn kỹ năng tự phục vụ và xây dựng nền nếp nội trú; đồng thời yêu cầu quản lý chặt nguồn thực phẩm, khâu chế biến và bảo quản. Đây là phần việc quyết định phụ huynh có thể yên tâm gửi con đến trường hay không. Hai địa phương đang cho thấy xây trường biên giới chỉ thành công khi công trình hoàn thành đúng hạn và đời sống học đường thực sự an toàn, thuận tiện. Mốc tiến độ đáng theo dõi, nhưng thước đo cuối cùng phải là điều kiện học tập và sinh hoạt bền vững cho học sinh vùng biên.
