Đã khai giảng chưa đồng nghĩa đã hoàn tất
Trường nội trú biên giới là cơ sở giáo dục liên cấp dành cho học sinh ở các xã biên giới, kết hợp nơi học với điều kiện ăn ở và sinh hoạt tập trung để mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục. Vì vậy, hoàn thành công trình không thể chỉ tính bằng ngày khai giảng: các hạng mục thiết yếu phải sẵn sàng và an toàn cho học sinh.
Trên toàn quốc, 108 trường giai đoạn 1 đã khai giảng phục vụ năm học 2026–2027, nhưng mới 40 trường hoàn thành toàn bộ hạng mục. Khoảng cách đó cho thấy thành tích mở cửa trường cần được nhìn cùng chất lượng vận hành. Một số nơi vừa dạy học vừa thi công; trường mới cũng lúng túng vì thiếu nhân lực quản sinh, tư vấn tâm lý, dinh dưỡng và giáo vụ. Áp lực hiện nay vì thế không chỉ là đẩy nhanh tiến độ xây trường, mà còn phải bàn giao đủ công trình và nhân lực để học sinh học, ở an toàn.
Nghệ An: địa hình và nguồn lực thử sức tiến độ
Nghệ An đồng loạt khởi công 10 trường giai đoạn 1 vào đầu tháng 11/2025; khối lượng thực hiện của các dự án đạt khoảng 85–99% giá trị hợp đồng. Con số cao nhưng chưa xóa được những bất tiện ở trường còn dang dở: học sinh vẫn phân tán tại các điểm cũ, giáo viên phải dạy và quản lý trong điều kiện thiếu ổn định; nơi khu nội trú chưa xong, việc quản lý học sinh ăn ở còn khó và tiềm ẩn rủi ro.
Địa hình chia cắt khiến việc khảo sát vị trí, vận chuyển vật liệu trên đường miền núi xuống cấp và huy động nhân lực trở nên khó khăn; vật liệu khan hiếm, thiếu công nhân, mưa lớn gây sạt lở taluy và làm gián đoạn công trường. Giai đoạn 2 chịu sức ép tương tự: 11 trường khởi công ngày 19/3/2026, khi nhiều dự án cùng lúc làm tăng nhu cầu vật liệu và thợ lành nghề. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/8/2027. Mốc này cần đi cùng kế hoạch cung ứng và bố trí lao động cụ thể, thay vì chỉ dựa vào các đợt thi công cao điểm.
Quảng Ngãi và Quảng Trị: đã đón học sinh, còn việc phải làm
Tại Quảng Ngãi, bốn trường ở Dục Nông, Sa Loong, Mô Rai và Rờ Kơi đã đưa vào sử dụng, phục vụ hơn 5.200 học sinh trong năm học 2026–2027; tổng mức đầu tư được nêu là khoảng 890 tỷ đồng. Nhưng các hạng mục phụ trợ như sân thể thao, nhà đa năng, bể bơi, hàng rào, giếng khoan và nhà để xe chưa hoàn tất đồng bộ. Mưa ở khu vực phía tây cùng yêu cầu xử lý kỹ thuật phát sinh khiến công việc ngoài trời chậm lại. Nhà thầu cam kết hoàn thành phần việc theo hợp đồng ngày 30/10, còn hạ tầng kỹ thuật phát sinh trước ngày 15/11.
Ở Quảng Trị, các trường Hướng Phùng và Thượng Trạch lần lượt đạt khoảng 84% và 92% giá trị hợp đồng tính đến ngày 20/10; ba trong bốn trường giai đoạn 1 xin bổ sung vốn. Những con số này nhắc rằng lớp học có thể hoạt động trước khi toàn bộ khuôn viên hoàn chỉnh, nhưng các hạng mục còn lại vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sinh hoạt. Yêu cầu hoàn thiện dứt điểm cần gắn với mốc bàn giao kiểm chứng được, không chỉ là cam kết chung.
Chạy nước rút phải giữ chuẩn an toàn
Tiến độ xây trường chỉ đáng ghi nhận khi công trình đủ điều kiện sử dụng trọn vẹn. Với các trường giai đoạn 1 còn thi công, kế hoạch chung đặt các mốc lần lượt: hoàn thiện phần ngầm trước 31/10, phần thân trước 31/3/2027, toàn bộ xây dựng trước 30/6/2027, lắp đặt thiết bị và chạy thử trước 31/7/2027, rồi nghiệm thu, bàn giao trước 15/8/2027. Các địa phương cần công khai mốc riêng của từng trường và ưu tiên hạng mục ảnh hưởng tới an toàn, ăn ở, vệ sinh và việc học.
Thách thức không dừng ở vật liệu, thời tiết hay nhân công. Khi công trình vừa thi công vừa đón học sinh, việc phân luồng an toàn và bảo đảm sinh hoạt phải được xem là phần của tiến độ, không phải việc xử lý sau. Xây dựng trường nội trú vì thế cần một tiêu chuẩn bàn giao thực chất: công trình hoàn chỉnh, thiết bị vận hành, đội ngũ hỗ trợ đủ người và khu học tập được bảo vệ khỏi rủi ro thi công. Chạy nhanh là cần thiết; bàn giao thiếu mới là điều không thể chấp nhận.
