Bàn giao đất mới là bước đầu của tái định cư
Tái định cư Phú Quốc là việc bố trí nơi ở mới cho các hộ phải rời nhà, đất để nhường mặt bằng cho công trình công cộng và các dự án phục vụ APEC 2027. Ngày 1.11, địa phương bàn giao 217 lô đất cho các hộ bị ảnh hưởng, trong đó 139 lô ở An Thới, 32 lô ở Hàm Ninh, 31 lô ở Cửa Cạn và 15 lô ở Hồ Suối Lớn. Con số này đánh dấu một bước tiến cụ thể, nhưng không nên xem việc nhận nền là đích đến: người dân còn cần điều kiện để dựng nhà, tìm kế sinh nhai và ổn định lâu dài. Quy mô dự án cũng đáng kể: riêng khu tái định cư An Thới rộng 23,87 ha, gồm 1.200 lô và 25 tuyến đường dài tổng cộng 7,29 km.
Bàn giao đất vì thế cần được đánh giá bằng cuộc sống mà người dân có thể xây dựng sau khi rời chỗ cũ, chứ không chỉ bằng số lô đã trao.

Vị trí đẹp phải đi cùng khả năng an cư
Điểm đáng chú ý của khu An Thới là vị trí cạnh tỉnh lộ 975, tuyến đường quy hoạch 10 làn có đường sắt đô thị nhẹ chạy giữa; khi hoàn thành, tuyến này được mô tả là con đường đẹp nhất Phú Quốc. Khu tái định cư cũng cách nơi ở cũ của nhiều hộ chỉ hơn một cây số, giúp việc kết nối với khu vực quen thuộc thuận tiện hơn. Một người dân nhận đất cho biết nơi ở mới rộng rãi hơn, đường và vỉa hè tốt hơn nơi cũ.
Đây là lợi thế đáng kể, nhưng cảnh quan và hạ tầng mới không tự động bảo đảm an cư. Giá trị của đất tái định cư còn tùy thuộc vào khả năng tiếp cận việc làm, dịch vụ thiết yếu và chi phí sinh hoạt phù hợp. Với những hộ đã gắn bó lâu năm với bờ biển, một địa chỉ mới chỉ thực sự tốt khi có thể trở thành nền móng cho cuộc sống ổn định.

Nhường đất cho APEC, đổi thay cả nếp sống
Việc bàn giao đất diễn ra trong làn sóng thu hồi đất APEC để xây dựng hạ tầng, trung tâm hội nghị và các công trình liên quan. Ở Bãi Đất Đỏ, Trung tâm Hội nghị APEC 2027 đang thành hình; một số hộ đã bàn giao đất từ sớm, dù vẫn tiếc nơi mình gắn bó lâu năm. Với nhiều gia đình, sự đánh đổi không dừng ở căn nhà hay mảnh vườn: đó còn là việc rời khỏi môi trường sống và sinh kế quen thuộc.
Câu chuyện của ông Lê Hồng Phú cho thấy thay đổi ấy có thể mở lối sang một cách sống khác. Sau những lần đất bị thu hồi, ông thôi nghề đi biển; con cháu chuyển sang dịch vụ du lịch và kinh doanh nhà hàng, với thu nhập ổn định hơn. Nhưng trải nghiệm của một gia đình không thể đại diện cho tất cả. Hỗ trợ chuyển nghề phải đến được với từng hộ, nhất là người khuyết tật, người lao động lớn tuổi và những gia đình chưa đủ điều kiện dựng nhà.

Thước đo cuối cùng là cuộc sống sau khi nhận nền
Dự án APEC Phú Quốc đang thúc đẩy những đổi thay lớn, nhưng tiến độ xây dựng không nên lấn át cam kết với người dân phải di dời. Địa phương là chủ đầu tư bốn khu tái định cư An Thới, Hồ Suối Lớn, Hàm Ninh và Cửa Cạn, với tổng cộng 2.600 lô đã được hoàn thiện hạ tầng thiết yếu; lãnh đạo địa phương cũng đề nghị chú trọng hỗ trợ người dân chuyển nghề và ổn định cuộc sống. Đây là phần việc cần theo sát sau lễ bàn giao, không phải một lời hứa có thể khép lại bằng thủ tục.
Trung tâm Hội nghị APEC được khởi công vào quý IV/2025 và dự kiến hoàn tất phần nội thất trước ngày 31.3.2027. Mốc công trình đã rõ; thước đo xã hội cũng cần rõ như vậy: các hộ có chỗ ở an toàn, sinh kế bền vững và cơ hội hưởng lợi từ sự phát triển của đảo hay không. 217 lô đất là khởi đầu có ý nghĩa. Thành công của tái định cư chỉ được chứng minh khi những gia đình nhường mặt bằng có thể an cư và bước tiếp trong cuộc sống mới.







