Cuộc gặp mở thêm cửa vào thị trường hạ tầng
Nhà thầu Trung Quốc là các doanh nghiệp xây dựng và kỹ thuật tìm cơ hội tham gia dự án tại Việt Nam thông qua thi công, liên danh, cung cấp thiết bị hoặc chuyển giao công nghệ. Ngày 12/11, đoàn Hiệp hội Nhà thầu quốc tế Trung Quốc (CHINCA), gồm đại diện 10 doanh nghiệp lớn, làm việc với Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) cùng nhiều doanh nghiệp trong nước để trao đổi cơ hội hợp tác về hạ tầng, giao thông và công nghiệp. Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng doanh nghiệp tham dự, mà là phạm vi họ nhắm tới: từ đường sắt và sân bay đến năng lượng, logistics và hạ tầng công nghiệp. Đây là một cuộc dò tìm đối tác có chủ đích, diễn ra sau khi hai hiệp hội ký biên bản ghi nhớ hợp tác tại Bắc Kinh ngày 5/11. Bước đi này giúp kết nối doanh nghiệp và mở đường cho trao đổi công nghệ, nhưng cơ hội chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển thành hợp tác cụ thể, với vai trò và lợi ích của doanh nghiệp Việt được xác định rõ.
Đường sắt là tâm điểm, nhưng không phải đích duy nhất
Các đề xuất trải rộng trên đường sắt, giao thông đô thị, năng lượng, logistics và xây dựng công nghiệp; sân bay, cầu cảng cũng nằm trong nhóm lĩnh vực được một số tập đoàn quan tâm. Trong mảng đường sắt, CRSC International giới thiệu năng lực về thông tin, truyền dẫn tín hiệu và điều khiển, gồm cả ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong vận hành đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Công ty muốn mở rộng hợp tác tại Việt Nam, trong đó có khả năng phối hợp triển khai hệ thống thông tin ở Phú Quốc. Công ty Đường sắt số 6 Trung Quốc, từng tham gia các tuyến Cát Linh – Hà Đông và Nhổn – Ga Hà Nội, muốn tiếp tục tìm cơ hội ở đường sắt đô thị, liên vùng và kết nối xuyên biên giới. PowerChina cũng đề xuất mở rộng từ năng lượng sang đường sắt, metro, sân bay và cảng biển. Danh mục rộng cho thấy các doanh nghiệp này không chỉ chào năng lực thi công: họ muốn tham gia nhiều mắt xích, từ công nghệ vận hành đến thiết bị và hạ tầng kết nối.
Kinh nghiệm lớn cần đi cùng hợp tác có lợi cho Việt Nam
Một số doanh nghiệp tìm cơ hội tại Việt Nam có kinh nghiệm ở những công trình quy mô lớn: CCCC từng tham gia dự án cầu – hầm Hồng Kông – Chu Hải – Ma Cao, còn PowerChina từng tham gia xây dựng đập thủy điện Tam Hiệp. Kinh nghiệm ấy là lợi thế đáng kể, nhưng không nên được xem như lý do để mặc định giao dự án. Với hạ tầng Việt Nam, bài toán quan trọng hơn là lựa chọn mô hình hợp tác bảo đảm năng lực thực thi, chia sẻ công nghệ và tạo thêm năng lực trong nước. Các doanh nghiệp Việt cũng nêu nhu cầu liên danh cho dự án đường sắt tốc độ cao, tiếp cận thiết bị thi công chuyên dụng như máy khoan hầm, thiết bị lao dầm và công nghệ hiện đại. Đây là hướng hợp tác hợp lý nếu doanh nghiệp Việt không chỉ đứng ngoài chuỗi dự án. Lợi thế hiểu thị trường, điều kiện thi công và quy định trong nước cần được đặt ngang hàng với năng lực vốn, thiết bị và kinh nghiệm của đối tác nước ngoài.
Từ kết nối doanh nghiệp đến dự án cụ thể
CHINCA cho biết sẽ hỗ trợ doanh nghiệp khảo sát thị trường, tìm đối tác và thúc đẩy hợp tác với các nhà thầu Việt Nam; mục tiêu là tiến tới dự án cụ thể qua liên danh tổng thầu, nhà thầu phụ hoặc cung cấp thiết bị, công nghệ. Đây là bước tiếp theo cần theo dõi sau các cuộc gặp và biên bản ghi nhớ: lời quan tâm chỉ thành cơ hội thực chất khi các bên thống nhất được phạm vi công việc, trách nhiệm và cách xây dựng năng lực nội địa. Tham vọng của các doanh nghiệp xây dựng Trung Quốc trải từ đường sắt, sân bay đến năng lượng và logistics, phản ánh sức hút của nhu cầu phát triển hạ tầng Việt Nam. Nhưng kết quả không nên chỉ đo bằng số tập đoàn tham gia hay quy mô công trình. Thước đo thuyết phục hơn là doanh nghiệp trong nước có được vị trí thực chất, tiếp nhận được công nghệ và cùng tạo ra năng lực thi công lâu dài hay không. Việt Nam nên mở cửa cạnh tranh, đồng thời đặt điều kiện hợp tác đủ rõ để lợi ích hạ tầng đi đôi với lợi ích phát triển trong nước.
