Tham vọng công nghiệp hóa của Lâm Đồng: Cơ hội lớn nhưng không thể dựa vào… thủ tục chậm
Bản đồ mở rộng công nghiệp Lâm Đồng là kế hoạch phát triển hệ thống khu công nghiệp Lâm Đồng lên 35 khu với gần 15.900 ha đến năm 2030, và tiếp tục mở thêm 16 khu sau 2030 với hơn 10.700 ha, nhằm thu hút đầu tư công nghiệp hiện đại, xanh và gắn với hạ tầng chiến lược vùng.
Trọng tâm của chiến lược này là một thông điệp rõ ràng: nếu không “phanh” được tình trạng ách tắc giải phóng mặt bằng và thủ tục cấp phép, bản đồ quy hoạch sẽ chỉ là những đường vẽ đẹp trên giấy. Lâm Đồng đã tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư vào các khu công nghiệp tại KCN Hàm Kiệm II, nơi tỉnh trực tiếp giới thiệu định hướng phát triển và mời gọi nhà đầu tư vào 51 dự án hạ tầng và sản xuất công nghiệp. Song song, tỉnh làm việc với doanh nghiệp để lắng nghe kiến nghị về những thủ tục đang làm chậm tiến độ dự án. Đây không còn là chuyện “cải cách hành chính chung chung”, mà là bài kiểm tra thực tế cho tham vọng mở rộng công nghiệp trong thập kỷ tới.
35 khu công nghiệp đến 2030: Bản quy hoạch mở nhưng hành lang thể chế vẫn hẹp
Theo Quyết định 2786/QĐ-UBND, đến năm 2030 Lâm Đồng dự kiến phát triển 35 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 15.900 ha; sau 2030 tiếp tục định hướng mở thêm 16 khu với diện tích hơn 10.700 ha. Hệ thống khu công nghiệp như Hàm Kiệm I, Hàm Kiệm II, Sông Bình, Tân Đức, Sơn Mỹ I, Sơn Mỹ II, Tuy Phong được định vị là không gian then chốt để hình thành chuỗi sản xuất và cung ứng liên vùng. Đây là một bước nhảy quy mô lớn đối với một địa phương vốn gắn với nông – lâm nghiệp và du lịch.
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh có không gian phát triển mới, kết nối từ cao nguyên xuống vùng ven biển, cảng biển và các trung tâm kinh tế. Về lý thuyết, mạng lưới này có thể giúp Lâm Đồng bứt lên thành cực tăng trưởng công nghiệp mới, nhất là khi nhu cầu đầu tư từ bauxite, alumin, nhôm tới điện gió, điện và hệ thống truyền tải đang gia tăng. Một phát biểu đáng chú ý tại hội nghị là: “Địa phương đang tập trung hoàn thiện đồng bộ hệ thống quy hoạch và hạ tầng chiến lược nhằm tạo thêm dư địa thu hút đầu tư”. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, hạ tầng cứng có thể lập dự án và triển khai, còn hạ tầng thể chế – quy hoạch, thủ tục, phối hợp – vẫn còn nhiều khoảng trống.
Doanh nghiệp than phiền: Dự án đã sẵn, thủ tục chưa xong
Các nhà đầu tư lớn đã cho thấy họ không thiếu vốn, công nghệ hay kế hoạch, mà thiếu một thứ: sự rõ ràng và kịp thời trong thủ tục cấp phép. Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) coi Lâm Đồng là địa bàn trọng điểm để phát triển chuỗi alumin, điện và nhôm đến năm 2030. Tập đoàn đặt mục tiêu nâng sản lượng tổ hợp Nhân Cơ lên khoảng 2 triệu tấn; riêng dự án nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ lên 1,2 triệu tấn/năm gắn với một dự án khai thác, tuyển quặng bauxite công suất khoảng 7 triệu tấn/năm.
TKV đã nộp và nhận lại hồ sơ dự án từ ngày 14/8/2026, đồng thời đề nghị tỉnh đẩy nhanh thẩm định để kịp chấp thuận chủ trương đầu tư ngay trong tháng 9/2026. Họ còn chờ điều chỉnh Quy hoạch 866/QĐ-TTg để triển khai 4 đề án thăm dò với tổng trữ lượng khoảng 155 triệu tấn bauxite. Ở một hướng khác, một doanh nghiệp luyện kim cho biết dự án Nhà máy điện nhôm từng mất nhiều năm vì vướng thủ tục; chỉ khi các cấp cùng tháo gỡ thì dự án mới có mẻ nhôm đầu tiên vào tháng 7/2026. Câu nói “khi hồ sơ đã hoàn tất, các cơ quan chức năng cần xử lý từng thủ tục ngay, không để hồ sơ kéo dài giữa các khâu” không chỉ là kiến nghị, mà là lời cảnh báo về sức chịu đựng giới hạn của nhà đầu tư.
Giải phóng mặt bằng và xung đột quy hoạch: Nút thắt cứng nhất của mở rộng công nghiệp
Mở rộng công nghiệp không chỉ là chuyện mở thêm khu công nghiệp Lâm Đồng trên bản đồ, mà là xử lý khối mâu thuẫn dày đặc giữa đất sản xuất, đất bauxite, đất dân cư và hạ tầng mới. Chính tỉnh thừa nhận nhiều dự án đang “mắc kẹt” tại các điểm nghẽn thủ tục, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Một phần diện tích dự án trùng với vùng quy hoạch khai thác, chế biến bauxite, cần đưa ra khỏi vùng quy hoạch để chuyển sang diện dự trữ. Nếu những vùng chồng lấn này không được xử lý dứt điểm, mọi cam kết với nhà đầu tư đều có nguy cơ bị phá vỡ.
Về đất đai và giải phóng mặt bằng, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Sở Công Thương để tháo gỡ cho các dự án, trong đó có công tác giải phóng mặt bằng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Công Thương tổng hợp các dự án quan trọng và tổ chức làm việc trực tiếp với từng địa phương về giải phóng mặt bằng. Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh phải xác định rõ hồ sơ đang ở đâu, trách nhiệm thuộc đơn vị nào và vướng mắc nằm ở khâu nào. Đây là bước đi đúng, nhưng nếu không đi kèm chế tài và thời hạn cụ thể, chuỗi ách tắc từ giải phóng mặt bằng đến thẩm định quy hoạch sẽ tiếp tục kéo dài các dự án đầu tư công nghiệp.
Muốn công nghiệp xanh, hiện đại thì phải xanh hóa cả quy trình phê duyệt
Lâm Đồng đặt mục tiêu thu hút các dự án dùng công nghệ sạch, sử dụng hiệu quả tài nguyên, có giá trị gia tăng cao và đáp ứng yêu cầu môi trường. Tỉnh còn khuyến khích các dự án sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đối với các khu công nghiệp mới, yêu cầu đặt ra ngay từ đầu là mô hình khu công nghiệp xanh, sinh thái, sử dụng năng lượng tái tạo và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Đó là tham vọng hoàn toàn đúng hướng trong bối cảnh cạnh tranh khu vực về chuỗi cung ứng xanh.
Nhưng một quy hoạch “xanh” sẽ mất ý nghĩa nếu quy trình xử lý hồ sơ vẫn “xám” – thiếu minh bạch và chậm trễ. Ban Quản lý các khu công nghiệp đã được yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phối hợp chủ động và kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, gốc rễ của vấn đề nằm ở sự phối hợp giữa tỉnh với các bộ, ngành trung ương trong điều chỉnh quy hoạch, phê duyệt chủ trương và xử lý chồng chéo. Khi tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh phát triển công nghiệp, năng lượng, việc xử lý sớm kiến nghị của doanh nghiệp không chỉ quyết định tiến độ từng dự án, mà còn quyết định khả năng chuyển hóa nguồn lực đầu tư thành năng lực sản xuất thực tế. Nói cách khác, muốn cạnh tranh được trong cuộc đua công nghiệp xanh, Lâm Đồng phải “xanh hóa” cả tư duy và quy trình phê duyệt – giảm ma sát thủ tục, tăng trách nhiệm giải trình.
