Làn sóng dự án khu công nghiệp Khánh Hòa: bước ngoặt tái định vị kinh tế
Làn sóng 5 dự án mới gồm ba dự án hạ tầng khu công nghiệp và hai dự án FDI với tổng vốn khoảng 10.818 tỷ đồng vừa được chấp thuận đầu tư tại Khánh Hòa cho thấy tỉnh này đang chủ động mở rộng quỹ đất sản xuất, hoàn thiện hạ tầng công nghiệp và thu hút vốn nước ngoài để hình thành các không gian công nghiệp hiện đại, tạo thêm khoảng 27.700 việc làm công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ, qua đó tái định vị vai trò kinh tế của mình trong khu vực. Điểm đáng nói không phải ở số dự án, mà ở cách Khánh Hòa dùng các dự án hạ tầng công nghiệp như một công cụ chiến lược. Ngày 16-9, Ban Quản lý khu kinh tế và khu công nghiệp tỉnh đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho ba dự án hạ tầng khu công nghiệp và hai dự án thứ cấp của nhà đầu tư nước ngoài. Đây là thông điệp rõ ràng: tỉnh không muốn chỉ là điểm đến du lịch, mà đang xây dựng bản sắc mới gắn với sản xuất, logistics và kinh tế biển. Theo lãnh đạo ban quản lý, Khu kinh tế Vân Phong và hệ thống khu công nghiệp Khánh Hòa được xem là động lực chính để thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị và logistics. Việc "bơm" thêm hạ tầng khu công nghiệp lúc này là lựa chọn có tính toán, nhằm đón làn sóng dịch chuyển chuỗi sản xuất, đồng thời củng cố vị thế của tỉnh trên bản đồ công nghiệp miền Trung.
Ba dự án hạ tầng: mở rộng 690 ha và bài toán 28.000 việc làm công nghiệp
Ba dự án hạ tầng khu công nghiệp vừa được phê duyệt là nền tảng vật chất cho tham vọng công nghiệp hóa của Khánh Hòa. Khu công nghiệp Vạn Lương tại xã Vạn Lương có quy mô hơn 191,6 ha, tổng vốn hơn 2.610 tỷ đồng, do Công ty TNHH Phát triển Đầu tư Công nghiệp Khánh Hòa làm chủ đầu tư. Ninh Diêm 2 có diện tích khoảng 209 ha, vốn trên 2.732 tỷ đồng, còn Ninh Diêm 3 gần 289 ha với tổng vốn hơn 3.000 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 628,577 tỷ đồng. Theo Ban Quản lý khu kinh tế và khu công nghiệp tỉnh, "ba dự án khu công nghiệp nêu trên sẽ bổ sung gần 690 ha đất công nghiệp, dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia". Con số này không chỉ là thống kê đẹp; nó đặt ra bài toán thực tế về đào tạo nguồn nhân lực, chuẩn bị chỗ ở, dịch vụ đô thị và hạ tầng xã hội đi kèm. Nếu Khánh Hòa không chuẩn bị trước, lợi ích từ việc làm công nghiệp có thể bị bào mòn bởi áp lực nhà ở, giao thông và chất lượng sống quanh các khu công nghiệp mới.
Vai trò Hoàn Cầu và mối liên kết giữa hạ tầng, FDI, hệ sinh thái công nghiệp
Điểm nhấn trong loạt dự án hạ tầng công nghiệp là sự hiện diện đậm nét của nhóm Hoàn Cầu tại hai khu công nghiệp Ninh Diêm 2 và 3. Liên danh Công ty cổ phần Hoàn Cầu Ninh Long và Công ty TNHH Hoàn Cầu Long An là nhà đầu tư hạ tầng Ninh Diêm 2 với hơn 209 ha và vốn trên 2.732 tỷ đồng. Riêng Ninh Diêm 3, quy mô hơn 288 ha, vốn khoảng 3.016 tỷ đồng (chưa gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư), do CTCP Hoàn Cầu Ninh Long trúng thầu thực hiện. Hai dự án này cộng lại tạo ra khoảng 500 ha đất khu công nghiệp Khánh Hòa với tổng vốn xấp xỉ 5.750 tỷ đồng. Sự tập trung vốn lớn vào một nhà phát triển hạ tầng đặt ra cả cơ hội lẫn rủi ro. Về cơ hội, nếu Hoàn Cầu làm tốt, Ninh Diêm 2 và 3 có thể trở thành cụm hạt nhân thu hút đầu tư nước ngoài FDI và các ngành dịch vụ hỗ trợ công nghiệp, tạo chuỗi giá trị liên kết tại phía bắc Khánh Hòa. Về rủi ro, tỉnh cần cơ chế giám sát chặt về tiến độ, chất lượng hạ tầng và cam kết sử dụng lao động địa phương, đúng như yêu cầu mà Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã nêu khi trao quyết định cho các nhà đầu tư.
Hai dự án FDI: thông điệp về chất lượng sản xuất và dịch vụ công nghiệp
Song song với màng lưới hạ tầng, Khánh Hòa bắt đầu thu hút các dự án FDI mang tính gợi ý về hướng đi công nghiệp. Nhà máy sản xuất vải cao cấp Unitex Việt Nam do Công ty TNHH BangShi (BVI) đầu tư, đặt tại lô C7 và một phần lô C8 khu công nghiệp Du Long, có diện tích 3,29 ha, tổng vốn hơn 608,7 tỷ đồng. Nhà máy này được thiết kế với công suất khoảng 10,8 triệu m2 vải mỗi năm, tương đương 2.400 tấn. Dự án FDI còn lại là nhà xưởng cho thuê của Ecoport Technology Pte. Ltd., do Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Yushu thực hiện tại khu công nghiệp Phước Nam, diện tích hơn 31,4 ha và vốn đầu tư 72 triệu USD. Dù chưa phải là làn sóng lớn, hai dự án này cho thấy chiến lược rõ ràng: không chỉ lấp đầy đất khu công nghiệp, mà hướng tới chuỗi sản xuất có giá trị cao (như vải cao cấp) và dịch vụ hạ tầng công nghiệp (nhà xưởng cho thuê). Đây là bước khởi đầu của một hệ sinh thái công nghiệp, nơi hạ tầng, việc làm công nghiệp và FDI được kết nối thay vì tồn tại rời rạc.
Kỳ vọng và điều kiện để Khánh Hòa cạnh tranh trong khu vực
Câu hỏi lớn với Khánh Hòa không phải có thêm bao nhiêu dự án, mà là biến chúng thành sức cạnh tranh thực sự so với các địa phương lân cận. Lãnh đạo Ban Quản lý khu kinh tế và khu công nghiệp nhận định năm dự án mới cho thấy "sự kết nối từ phát triển kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian công nghiệp đến thu hút các dự án sản xuất và dịch vụ hỗ trợ công nghiệp". Nếu tỉnh giữ được hướng đi này, khu công nghiệp Khánh Hòa có thể trở thành lựa chọn tự nhiên của nhà đầu tư muốn kết hợp sản xuất, logistics và cảng biển tại Vân Phong. Tuy vậy, để 28.000 việc làm công nghiệp trở thành động lực chất lượng chứ không chỉ là con số, Khánh Hòa cần song hành nhiều điều kiện: cải thiện thủ tục hành chính như yêu cầu "khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý để triển khai dự án đúng tiến độ" của lãnh đạo tỉnh, chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đầu tư đào tạo và nâng cấp dịch vụ đô thị quanh các khu công nghiệp. Chỉ khi những yếu tố này được xử lý, loạt dự án hạ tầng công nghiệp và FDI hiện nay mới thực sự đưa Khánh Hòa lên một vị thế cạnh tranh mới trong khu vực.
