Ba khu công nghiệp mới: Bước ngoặt cho Vân Phong và tham vọng đô thị Trung ương
Ba dự án hạ tầng khu công nghiệp Khánh Hòa với tổng vốn hơn 8.000 tỷ đồng, bổ sung gần 690 ha đất công nghiệp tại Khu kinh tế Vân Phong và dự kiến tạo khoảng 27.700 việc làm mới, là bước đi chiến lược nhằm nâng cấp hạ tầng sản xuất và gia tăng sức hấp dẫn đầu tư trước lộ trình đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Điểm đáng chú ý không phải chỉ là con số 8.000 tỷ, mà là thời điểm và cấu trúc của dòng vốn. Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa vừa trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 5 dự án, trong đó có 3 dự án hạ tầng khu công nghiệp và 2 dự án vốn nước ngoài. Đây là thông điệp rõ ràng: Khánh Hòa không muốn chỉ là tỉnh du lịch, mà chủ động nghiêng cán cân sang phát triển công nghiệp miền Trung với trục Vân Phong Khánh Hòa là trung tâm mới. Nếu không chốt quỹ đất và hạ tầng ngay bây giờ, cơ hội đón các chuỗi sản xuất toàn cầu sẽ nhanh chóng trôi về những địa phương đi trước.
Chân dung 3 dự án: Vạn Lương, Ninh Diêm 2 và Ninh Diêm 3
Dù cùng nằm trong Vân Phong Khánh Hòa, mỗi dự án hạ tầng khu công nghiệp lại giữ một vai trò khác nhau trong bản đồ công nghiệp mới của tỉnh. Khu công nghiệp Vạn Lương tại xã Vạn Lương (huyện Vạn Ninh) có quy mô gần 192 ha, tổng vốn đầu tư hơn 2.600 tỷ đồng, do Công ty TNHH Phát triển Đầu tư Công nghiệp Khánh Hòa làm chủ đầu tư. Dự án này dự kiến triển khai trong 36 tháng, từ quý 1/2028 đến quý 4/2030, với thời hạn hoạt động lên tới 70 năm tính từ ngày Nhà nước giao hoặc cho thuê đất.
Trục Ninh Diêm công nghiệp là nơi diễn ra cuộc chơi lớn hơn. Ninh Diêm 2 rộng hơn 209 ha, vốn hơn 2.732 tỷ đồng, do liên danh CTCP Hoàn Cầu Ninh Long và Công ty TNHH Hoàn Cầu Long An đầu tư. Ninh Diêm 3 gần 289 ha, tổng vốn gần 3.645 tỷ đồng, do CTCP Hoàn Cầu Ninh Long thực hiện, với thời hạn 50 năm và tiến độ không quá 36 tháng kể từ ngày được giao đất. Cả ba dự án cộng lại bổ sung gần 690 ha đất công nghiệp, dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia. Đây không chỉ là thêm đất, mà là mở mới các không gian sản xuất hiện đại có khả năng hút các dự án thứ cấp công nghệ cao.
“Bóng” Hoàn Cầu và cuộc đặt cược hơn 5.700 tỷ vào Ninh Diêm
Nhóm Hoàn Cầu không giấu tham vọng trở thành người chơi lớn tại trục Ninh Diêm công nghiệp. Hai khu công nghiệp Ninh Diêm 2 và Ninh Diêm 3, với tổng vốn đầu tư hơn 5.700 tỷ đồng, đều có sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hoàn Cầu. Ninh Diêm 3 thậm chí được lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu cạnh tranh, với hai hồ sơ hợp lệ là CTCP Sonadezi Khánh Hòa và Hoàn Cầu Ninh Long, trước khi Hoàn Cầu Ninh Long trúng thầu.
Việc Hoàn Cầu tập trung gần 500 ha khu công nghiệp ở Ninh Hòa không chỉ là mở rộng danh mục bất động sản công nghiệp, mà là một cú xoay trục chiến lược từ thế mạnh bất động sản và du lịch sang đầu tư hạ tầng công nghiệp. Nếu các khu này được lấp đầy bởi các nhà máy công nghệ cao và dự án hỗ trợ, Ninh Diêm có thể trở thành “xưởng sản xuất” mới của Khánh Hòa, giảm phụ thuộc vào du lịch. Nhưng mặt khác, việc một nhóm doanh nghiệp nắm hai dự án liền kề cũng đặt ra yêu cầu giám sát chặt về tiến độ, chất lượng hạ tầng và cam kết lấp đầy, để tránh kịch bản quỹ đất công nghiệp bị phong tỏa mà không tạo được giá trị thật.
Từ đất công nghiệp đến việc làm và chuỗi giá trị mới
Nếu nhìn thuần túy bằng số, 27.700 việc làm mới nghe rất ấn tượng; nhưng ý nghĩa thực tế của các khu công nghiệp Khánh Hòa nằm ở cấu trúc việc làm và chuỗi giá trị. Với 690 ha hạ tầng được đầu tư đồng bộ, Khánh Hòa đang gửi tín hiệu rằng tỉnh muốn đón các nhà đầu tư thứ cấp có quy mô lớn, công nghệ cao, giá trị gia tăng cao chứ không chỉ các nhà máy gia công. Hai dự án thứ cấp được trao quyết định cùng đợt – Nhà máy sản xuất vải cao cấp Unitex Việt Nam tại KCN Du Long và Nhà xưởng cho thuê tại KCN Phước Nam – cho thấy sự ưu tiên rõ ràng cho công nghiệp hỗ trợ và xuất khẩu.
Tuy nhiên, muốn biến đất công nghiệp thành thu nhập cho người lao động, Khánh Hòa phải chủ động chính sách đào tạo nghề, nhà ở công nhân và kết nối giao thông quanh Vân Phong. Nếu không, các nhà máy sẽ phải nhập lao động từ nơi khác, làm suy giảm lợi ích đối với dân địa phương. «3 dự án hạ tầng khu công nghiệp Vạn Lương, Ninh Diêm 2, Ninh Diêm 3 sẽ bổ sung gần 690 ha đất công nghiệp, dự kiến tạo việc làm cho khoảng 27.700 lao động và chuyên gia», Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là sự kết nối từ hạ tầng tới thu hút sản xuất và dịch vụ hỗ trợ.
Tham vọng thành phố trực thuộc Trung ương: Cơ hội và bài kiểm tra
Ba dự án hạ tầng khu công nghiệp lần này không thể tách khỏi bối cảnh Khánh Hòa đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030 và vươn lên thành trung tâm kinh tế biển, du lịch, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Việc đón dòng vốn hơn 8.000 tỷ vào đầu tư hạ tầng công nghiệp là một phần trong chiến lược nâng cấp hạ tầng trước khi nâng cấp thể chế. Nói cách khác, tỉnh đang chọn đi theo con đường phát triển công nghiệp miền Trung dựa trên các cực tăng trưởng mới như Vân Phong Khánh Hòa chứ không chỉ bám vào Nha Trang du lịch.
Ở chiều tích cực, nếu triển khai đúng tiến độ – Vạn Lương từ quý 1/2028 đến quý 4/2030, Ninh Diêm 3 không quá 36 tháng – Khánh Hòa sẽ có quỹ đất và hạ tầng đủ lớn để cạnh tranh với các địa phương cùng vùng. Nhưng đây cũng là bài kiểm tra về năng lực điều phối: lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp phối hợp các sở ngành, đồng hành cùng doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho các dự án sớm phát huy hiệu quả. Nếu Khánh Hòa vượt qua bài kiểm tra này, Vân Phong có thể trở thành “cảng công nghiệp” mới của miền Trung; nếu không, 8.000 tỷ đồng và 690 ha đất công nghiệp sẽ chỉ nằm trên giấy.
