Mỹ phẩm giả trên TMĐT: khi niềm tin bị đánh cắp cùng thương hiệu
Mỹ phẩm giả trên TMĐT là các sản phẩm làm đẹp được sản xuất trái phép, “đội lốt” thương hiệu nổi tiếng bằng việc sao chép tên gọi, logo, hình ảnh, bao bì và gắn nhãn “chính hãng”, lợi dụng tâm lý săn giá rẻ, hàng giảm sâu, xả kho để đánh lừa người tiêu dùng trong môi trường mua sắm online. Trên môi trường số, một thương hiệu có thể bị đánh cắp từ tên gọi, logo, hình ảnh, thiết kế bao bì cho đến những cam kết như “hàng chính hãng”, “xách tay”, “bảo hành 12 tháng”. Đáng chú ý, hàng giả không chỉ được đưa lên mạng để bán mà còn tận dụng chính dấu hiệu nhận diện và uy tín của thương hiệu thật để tạo lòng tin. Khi người dùng tìm kiếm tên thương hiệu, họ dễ dàng bắt gặp sản phẩm gắn nhãn ưu đãi, tạo ảo giác an toàn nhưng thực chất là bẫy hàng giả đội lốt thương hiệu.
Tâm lý săn trend, săn ‘dupe’ và cái bẫy mỹ phẩm giá sốc
Người tiêu dùng trẻ đang bị kéo vào cuộc săn “dupe” – những sản phẩm được quảng cáo là tương tự hàng cao cấp nhưng có giá rẻ bất thường. Trên các sàn TMĐT và mạng xã hội, một gian hàng có hàng nghìn lượt bán, hàng trăm đánh giá tích cực, hình ảnh chuyên nghiệp hay một phiên livestream với hàng loạt người chốt đơn đều có thể tạo cảm giác an toàn. Những thông điệp như “giảm 70%”, “giá sốc”, “xả kho”, “chỉ còn vài sản phẩm” tạo tâm lý sợ bỏ lỡ, khiến người xem dễ quyết định trước khi kiểm tra kỹ nguồn gốc hàng hóa. KOL, KOC cũng trở thành một lớp “bảo chứng” trong nhận thức của người tiêu dùng; khi một người có sức ảnh hưởng trực tiếp giới thiệu sản phẩm hoặc gắn link bán hàng, uy tín cá nhân có thể được chuyển hóa thành niềm tin đối với sản phẩm. Nhưng đằng sau ánh đèn livestream, người bán thực sự là ai và nguồn hàng từ đâu vẫn là câu hỏi bị che giấu.
Môi trường số: mảnh đất màu mỡ cho hàng giả đội lốt thương hiệu
Hàng mỹ phẩm giả đội lốt thương hiệu không phải câu chuyện đơn lẻ mà nằm trong bức tranh rộng hơn của hàng giả, hàng nhái trên môi trường số. Chỉ cần tìm kiếm tên các thương hiệu nổi tiếng trên Shopee, Lazada, TikTok Shop…, người dùng có thể bắt gặp sản phẩm được rao bán với giá từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, đi kèm các thông điệp “chính hãng”, “xách tay”, “giảm giá sâu” khiến người mua tin rằng đây là hàng thanh lý, hàng tồn kho hoặc một ưu đãi đặc biệt. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tại TP.HCM đã kiểm tra, xử lý 826 vụ vi phạm liên quan hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng lậu trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội; tạm giữ hơn 220.000 sản phẩm, tổng trị giá gần 19 tỷ đồng. Môi trường số cho phép người bán dễ dàng thay đổi tài khoản, địa chỉ giao dịch, phương thức thanh toán và cách thức vận chuyển, khiến việc kiểm soát hàng giả trở nên phức tạp hơn nhiều so với chợ truyền thống.
Áp lực lên sàn TMĐT và lực lượng chức năng trong mùa cao điểm
Những tháng cuối năm, nhu cầu tiêu dùng gia tăng, kéo theo nguy cơ buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Theo đánh giá của Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, sau cao điểm Tết Trung thu, thị trường sẽ bước vào giai đoạn mua sắm cuối năm với nguy cơ vi phạm chuyển sang các nhóm hàng có nhu cầu cao như quần áo, mỹ phẩm, dược phẩm, thực phẩm đông lạnh. Trong kỳ báo cáo từ 16/8 đến 15/9/2026, cơ quan này đã kiểm tra 426 vụ, xử lý 430 vụ vi phạm và chuyển 9 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý 30 vụ, phạt hành chính hơn 654 triệu đồng, với hàng hóa vi phạm gồm giày, quần áo thời trang, phụ tùng ô tô, bông tẩy trang và thịt xay. Cùng với các địa bàn, nhóm hàng trọng điểm, thương mại điện tử và mạng xã hội đang trở thành những “địa bàn” mới mà lực lượng chức năng phải kiểm soát, trong khi nguồn lực điều tra, truy vết khó có thể mở rộng vô hạn.
Trách nhiệm của sàn TMĐT và người mua trong cuộc chiến kiểm soát hàng giả
Cuộc chiến kiểm soát hàng giả không thể đặt hết lên vai cơ quan nhà nước; sàn TMĐT và người mua đều phải chủ động. Một trong những rủi ro xuyên suốt là tình trạng hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc khó truy xuất, nên lực lượng Quản lý thị trường định hướng tăng cường nắm thông tin về chủ thể kinh doanh, nguồn nhập, kho chứa và quá trình lưu chuyển hàng hóa; ưu tiên kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn, chứng từ và khả năng truy xuất nguồn gốc đối với các nhóm hàng có nguy cơ cao. Công tác phối hợp với công an, cơ quan thuế và các đơn vị liên quan tiếp tục được tăng cường, nhất là trong kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi gian lận thương mại. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Công Thương đã phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm và chặn hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm. Từ 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 có hiệu lực, đặt ra trách nhiệm rõ hơn đối với nền tảng TMĐT trong việc xác thực người bán, xử lý phản ánh, lưu giữ dữ liệu truy vết. Nhưng pháp luật và công nghệ sẽ vô nghĩa nếu người dùng vẫn tin tưởng tuyệt đối vào “giá sốc” và lượt bán ảo, thay vì tự trang bị kỹ năng an toàn mua sắm online và thói quen kiểm chứng thông tin.
