Nghị quyết 68: tham vọng 2 triệu doanh nghiệp và ý nghĩa thật sự
Nghị quyết 68 Việt Nam là định hướng cải cách thể chế doanh nghiệp nhằm tạo môi trường kinh doanh pháp lý rõ ràng, minh bạch và nhất quán, qua đó giảm chi phí tuân thủ, củng cố niềm tin đầu tư dài hạn và mở rộng không gian phát triển kinh tế tư nhân hướng tới mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả vào năm 2030. Một môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch, nhất quán và có thể dự liệu không chỉ giảm chi phí tuân thủ, mà còn tạo niềm tin để doanh nghiệp đầu tư dài hạn. Vấn đề cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh đã đi qua một hành trình dài với nhiều nỗ lực cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh và tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp. Nhưng nếu chỉ đếm số thủ tục được bỏ mà doanh nghiệp vẫn loay hoay với quy định khó hiểu, thì cải cách mới dừng ở bề mặt. Nghị quyết 68 vì thế không nên được nhìn như một văn bản hành chính, mà là tuyên bố chính trị về việc Nhà nước chuyển trọng tâm từ "cắt giảm cho nhiều" sang "thiết kế cho đúng". Cốt lõi ở đây là niềm tin: doanh nhân sẽ không dám mở rộng quy mô, đầu tư công nghệ hay xây chiến lược dài hạn nếu luật chơi còn mơ hồ, thay đổi bất ngờ hoặc áp dụng mỗi nơi một kiểu.
Gần 20 luật, 40 nghị định: số lượng không quan trọng bằng chất lượng
Chính phủ đã thông qua gần 20 luật và ban hành khoảng 40 nghị định hướng dẫn để cụ thể hóa các chủ trương phát triển kinh tế tư nhân dưới tinh thần Nghị quyết 68, nhưng câu hỏi quan trọng không phải là "bao nhiêu", mà là "tác động thế nào". Luật sư, doanh nghiệp đều nhấn mạnh rằng cải cách thật sự thì không chỉ tính bằng số thủ tục được cắt giảm hay số điều kiện kinh doanh được đơn giản hóa. Nếu giảm được một thủ tục nhưng doanh nghiệp lại phải mất nhiều thời gian để tìm hiểu quy định, hỏi nhiều cơ quan mới biết phải thực hiện thế nào và vẫn cứ vướng mắc, thì chi phí tuân thủ chưa chắc đã giảm. Nói cách khác, một nghị định viết khó hiểu, chồng chéo với luật khác hoặc được áp dụng không thống nhất sẽ biến cải cách thành rủi ro pháp lý. Môi trường kinh doanh pháp lý chỉ thực sự cải thiện khi văn bản quy phạm được thiết kế để người thực thi và người tuân thủ đều "đọc là hiểu, hiểu là làm được". Đây là thước đo mà cộng đồng doanh nghiệp sẽ dùng để đánh giá thành công của Nghị quyết 68 trong những năm tới.
Môi trường minh bạch: từ xung lực cải cách đến nội lực doanh nghiệp
Hơn ba thập kỷ phát triển của khu vực tư nhân cho thấy môi trường kinh doanh minh bạch, tạo điều kiện tích lũy nội lực và nâng cao sức cạnh tranh. Trong kinh doanh, môi trường cạnh tranh lành mạnh tạo niềm tin để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và chiến lược dài hạn. Qua những bản hiến kế gửi Chính phủ, có thể thấy điều cộng đồng doanh nghiệp tư nhân cần không phải ưu đãi hay đặc quyền, mà là môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và nhất quán. Một câu nói đáng nhớ là: "Doanh nghiệp không cần sự thiên vị, mà cần một môi trường ổn định, dễ dự đoán, minh bạch và công bằng; cần quyền kinh doanh và quyền tài sản được bảo vệ; cần thủ tục hành chính đơn giản và một hệ thống thực thi chính sách nhất quán từ Trung ương đến địa phương. Mọi cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả thực tế". Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI 2025, khu vực kinh tế tư nhân tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm cả nước. Con số này cho thấy nếu thể chế ổn định, niềm tin đầu tư dài hạn sẽ chuyển hóa thành việc làm, năng suất và sức cạnh tranh quốc gia. Hành trình 40 năm Đổi Mới cho thấy sự lớn mạnh của kinh tế tư nhân Việt Nam đến từ sự cộng hưởng giữa xung lực cải cách và nội lực doanh nghiệp.
Thực tế doanh nghiệp: niềm tin vào luật chơi và quyết định đầu tư
Cải cách thể chế doanh nghiệp chỉ có ý nghĩa khi nó phản ánh trong những quyết định đầu tư cụ thể. Năm 2026, Eurohouse Việt Nam quyết định đầu tư thêm dây chuyền đùn ép nhôm thanh định hình 1.500 tấn với mức độ tự động hóa cao, ứng dụng công nghệ AI trong kiểm soát quy trình; đồng thời nâng cấp dây chuyền sơn tĩnh điện bằng hệ thống KCS tự động, phân tích và kiểm soát dữ liệu. Doanh nghiệp này chọn "đi trước một bước" để đón đầu không gian tăng trưởng lớn từ đầu tư công, hạ tầng, đô thị và công nghiệp, coi đây là cơ hội nâng cấp năng lực sản xuất chứ không chỉ là mở rộng thị trường. Ở phía xây dựng hạ tầng, các tổng công ty đang đối mặt với biến động giá vật liệu, nhiên liệu, chi phí vận chuyển, yêu cầu cao về tiến độ và những vấn đề liên quan đến mặt bằng, dòng tiền, tất cả đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của dự án. Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách hiện nay đang ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ với hàng loạt quy định mới được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà thầu trong lĩnh vực giao thông và xây dựng. Chính các doanh nghiệp này kỳ vọng chính sách tiếp tục được hoàn thiện theo hướng ổn định, minh bạch, nhất quán và có tính dự báo cao. Niềm tin vào luật chơi tạo nền tảng để đầu tư dài hạn trở thành sức cạnh tranh của ngành và nền kinh tế.
Cải cách thể chế: không phải phép màu tức thì mà là nền móng bền vững
Có một kỳ vọng sai lầm phổ biến: ban hành thêm luật, nghị định là năng lực cạnh tranh quốc gia sẽ tăng ngay. Thực tế, cải cách thể chế không tạo ra năng lực cạnh tranh ngay lập tức, nhưng củng cố niềm tin để doanh nghiệp dám đầu tư dài hạn. Nhìn lại quá trình phát triển của kinh tế tư nhân Việt Nam, có thể thấy hai dòng chảy song hành: cải cách thể chế mở rộng không gian phát triển, còn đầu tư dài hạn giúp doanh nghiệp tích lũy năng lực cạnh tranh. Niềm tin tạo động lực đầu tư dài hạn, và niềm tin đó chỉ bền khi môi trường kinh doanh pháp lý ổn định, dễ dự đoán. Nếu Nghị quyết 68 được triển khai nhất quán, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 không phải là con số "phong trào", mà là kết quả tự nhiên của một hệ sinh thái nơi doanh nhân dám lớn, dám đầu tư và dám cạnh tranh. Kết luận quan trọng là: thể chế không thay doanh nghiệp làm ăn, nhưng nó quyết định doanh nghiệp có dám đi đường dài hay không. Chính sách mở đường, doanh nghiệp tăng tốc – đó phải là mối quan hệ bình đẳng, trong đó Nhà nước giữ chữ tín về luật chơi, còn doanh nghiệp giữ chữ tín về chất lượng, hiệu quả và trách nhiệm xã hội.
