Cắt giảm điều kiện kinh doanh: Bước ngoặt hay chỉ một “làn gió mát”?
Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh là quá trình Nhà nước rà soát và loại bỏ bớt các quy định, thủ tục, giấy phép con đang hạn chế quyền tự do kinh doanh, nhằm giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mở rộng hoạt động. Sáng 3/8, tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng, đã trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư. Dự thảo này đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi 16 ngành, nghề khác. Nói cách khác, đây không phải chỉnh sửa kỹ thuật nhỏ, mà là một cú xoay trục rõ ràng trong cải cách môi trường đầu tư kinh doanh.
786 điều kiện bị bãi bỏ: 175 tỷ đồng là thông điệp, không chỉ là con số
Từ 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện tại, danh mục mới dự kiến sẽ giảm mạnh xuống còn 141. Việc bãi bỏ 58 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi 16 ngành, nghề được tính toán sẽ loại bỏ khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính, giúp giảm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ và tiết kiệm 7.500 giờ thực hiện thủ tục mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp. Một câu nói có thể trích dẫn được ở đây là: “Việc cắt giảm 58 ngành, nghề và 786 điều kiện kinh doanh giúp tiết kiệm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm cho doanh nghiệp và người dân”. Đó là minh chứng rõ ràng rằng cắt giảm điều kiện kinh doanh không chỉ là khẩu hiệu chính trị mà đã đi vào tính toán cụ thể về tiền và thời gian.
Từ tiền kiểm sang hậu kiểm doanh nghiệp: Tăng tự do nhưng cũng tăng trách nhiệm
Điểm mang tính tư duy quản lý mới là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm doanh nghiệp. Các đại biểu Quốc hội đánh giá cao việc tiếp tục cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, coi đây là hướng đi đúng để mở rộng quyền tự do kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng nhất trí với định hướng này. Nói cách khác, Nhà nước giảm bớt cấp phép hành chính trước khi doanh nghiệp vào thị trường, nhưng tăng kiểm tra sau khi họ hoạt động, kèm theo yêu cầu xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm. Nếu hậu kiểm không làm đến nơi đến chốn, cắt giảm điều kiện kinh doanh sẽ dễ bị hiểu nhầm là “nới lỏng vô trách nhiệm”.
Cải cách môi trường đầu tư: Tín hiệu tích cực nhưng doanh nghiệp cần thấy kết quả trên thực tế
Việc sửa đổi Luật Đầu tư lần này nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải cách môi trường đầu tư, giảm chi phí cho doanh nghiệp và xóa bỏ rào cản gia nhập thị trường. Thực tế đã có doanh nghiệp ghi nhận lợi ích: một doanh nhân ở Hà Nội cho biết giấy phép ngành nghề kinh doanh dịch vụ phát hành xuất bản phẩm đã được bãi bỏ, và ông chỉ cần đăng ký bổ sung ngành nghề trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, hồ sơ được tiếp nhận trong vài phút, nhanh và thuận tiện. Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị Chính phủ phải công khai rõ ràng danh mục thủ tục và điều kiện được bãi bỏ, để doanh nghiệp “nhìn thấy và sử dụng được” kết quả cải cách, thay vì phải tự dò dẫm. Cải cách môi trường đầu tư chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp cảm nhận được thay đổi ở quầy tiếp nhận hồ sơ, không chỉ trên văn bản.
Kết luận: Cắt giảm mạnh là đúng hướng, thành công hay không phụ thuộc vào khâu thực thi
Dự án sửa đổi Luật Đầu tư, với việc bãi bỏ 58 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, thu hẹp phạm vi 16 ngành khác và cắt giảm 786 điều kiện kinh doanh, là bước đi táo bạo trong cải cách môi trường đầu tư. Nó gửi đi thông điệp: Nhà nước muốn đứng về phía doanh nghiệp, giảm “giấy phép con” và chi phí tuân thủ, đồng thời chuyển trọng tâm quản lý sang hậu kiểm để vẫn bảo đảm an ninh, quốc phòng và sức khỏe cộng đồng. Nhưng nếu các bộ, ngành không kịp thời sửa đổi văn bản dưới luật, nếu cơ quan thực thi vẫn giữ thói quen “hỏi thêm, yêu cầu thêm”, thì lợi ích tiết kiệm 175 tỷ đồng mỗi năm chỉ nằm trên giấy. Cải cách lần này vì thế là bài kiểm tra cả cho ý chí chính trị lẫn kỷ luật thực thi trong bộ máy. Doanh nghiệp có quyền kỳ vọng, nhưng cũng nên chuẩn bị để lên tiếng khi cam kết cải cách không được thực hiện đầy đủ.
