Bỏ cộng điểm IELTS là gì và vì sao 2K9 lo lắng nhất?
Bỏ cộng điểm IELTS trong tuyển sinh đại học là việc dừng sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS để cộng thêm điểm ưu tiên, qua đó thay đổi lợi thế xét tuyển của những thí sinh đã đầu tư ôn thi chứng chỉ này trong nhiều năm và buộc các em phải điều chỉnh chiến lược học tập, ôn luyện từ cuối cấp THCS đến hết THPT.
Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học mới đang được lấy ý kiến quy định từ kỳ tuyển sinh đại học 2027, các trường sẽ không được tự quy định điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, giải học sinh giỏi hay các tiêu chí bổ sung khác. Điều này đồng nghĩa cơ chế cộng điểm IELTS – từng là lợi thế không nhỏ – sẽ bị loại khỏi “cuộc chơi”. Đáng chú ý, học sinh lớp 12 hiện nay (khóa 2K9) là một trong những nhóm đầu tiên chịu tác động trực tiếp của thay đổi này khi bước vào tuyển sinh đại học 2027.
Vấn đề nằm ở chỗ nhiều em đã coi IELTS là một phần bắt buộc trong lộ trình cộng điểm, bắt đầu ôn luyện từ cấp hai hoặc từ lớp 9 để gia tăng cơ hội vào trường, vào ngành mơ ước. Khi thông tin bỏ cộng điểm IELTS xuất hiện, cảm giác hụt hẫng là dễ hiểu, nhưng phản ứng duy nhất hợp lý bây giờ không phải là than phiền, mà là nhanh chóng đọc kỹ dự thảo, hiểu luật mới và điều chỉnh kế hoạch học – thi ngay từ năm học này.
Vì sao chuyên gia đề nghị hoãn đến 2029 và đâu là bài toán công bằng?
Cốt lõi của tranh luận hiện nay không phải là có nên bỏ cộng điểm IELTS hay không, mà là nên bỏ vào thời điểm nào để vừa đảm bảo bình đẳng, vừa không “lật bàn” với những lứa học sinh đã chuẩn bị suốt nhiều năm. Một số chuyên gia tiếng Anh và luyện thi IELTS đề xuất lùi thời điểm áp dụng sang 2029 thay vì 2027, để học sinh có đủ thời gian chủ động xây dựng kế hoạch học tập ngay từ đầu cấp THPT.
Lý do rất rõ: IELTS là bài thi 4 kỹ năng, đòi hỏi ôn tập dài hơi; nhiều học sinh đã luyện suốt 2–3 năm với mục tiêu dùng kết quả xét tuyển. Nếu quy định bỏ cộng điểm IELTS áp dụng ngay từ 2027, nhóm này gần như bị động, khi công sức và chi phí cho chứng chỉ không còn tạo ra lợi thế như kỳ vọng. Một chuyên gia giáo dục thẳng thắn nhận xét, không thể yêu cầu học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập nếu “luật chơi” liên tục thay đổi trong lúc các em đang chuẩn bị.
Về mặt công bằng, bỏ cộng điểm là xu hướng đúng. Đã có thực tế cùng một năng lực (như IELTS cao) được ghi nhận hai lần: vừa quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ, vừa được cộng thêm điểm; trong nhóm điểm cao, chỉ 0,25–0,5 điểm cũng đủ đảo thứ tự trúng tuyển. "Ở nhóm điểm cao, chênh lệch 0,25-0,5 điểm cũng có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển". Vấn đề là công bằng không nên được mua bằng cú sốc chính sách đối với lứa học sinh đã đi hơn nửa chặng đường.
Lộ trình cộng điểm: Giữa lý tưởng bình đẳng và thực tế chuyển tiếp
Dự thảo tuyển sinh không chỉ dừng ở bỏ cộng điểm IELTS, mà còn siết lại toàn bộ cấu trúc phương thức tuyển sinh. Từ năm 2027, mỗi ngành được dùng tối đa 3 phương thức xét tuyển và đến 2028 dự kiến giảm còn 1 phương thức. Cùng với việc các trường không được tự đặt tiêu chí điểm cộng, hệ thống tuyển sinh đang dần hướng tới một “mặt bằng” chuẩn hóa, giảm bớt các lối đi vòng, đặc cách riêng lẻ.
Tuy nhiên, một chính sách tốt trên giấy có thể trở nên thiếu nhân văn nếu thiếu lộ trình cộng điểm rõ ràng. Các chuyên gia nhiều lần nhắc lại nguyên tắc: mọi thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thí sinh phải được thông báo sớm 2–3 năm, để học sinh có thời gian chuẩn bị. Đề xuất xem 2027 là năm thí điểm, lấy dữ liệu thực tế trước khi quyết định cách áp dụng từ 2028 trở đi, là hướng tiếp cận thận trọng và đáng cân nhắc.
Một phụ huynh có con lớp 12 cho biết gia đình cho con học IELTS từ lớp 9, đến nay con đã thi 2–3 lần, đạt 7.5 và vẫn dự định thi tiếp để đạt 8.0. Đây không phải trường hợp cá biệt mà là bức tranh chung: IELTS vừa là quá trình học ngoại ngữ dài hạn, vừa là “vé cộng điểm” trong mắt nhiều gia đình. Nếu chính sách thay đổi quá nhanh, rất nhiều kế hoạch học tập, định hướng ngành nghề, lựa chọn trường – vốn được chuẩn bị suốt ba năm THPT – sẽ bị đảo lộn.
Học sinh 2K9 nên làm gì: đổi chiến lược chứ không bỏ IELTS
Trong bối cảnh dự thảo còn đang lấy ý kiến đến hết ngày 23/9 và có thể tiếp tục điều chỉnh trước khi ban hành, điều sáng suốt nhất với học sinh 2K9 lúc này là chuẩn bị cho kịch bản khó nhất: bỏ cộng điểm IELTS từ tuyển sinh đại học 2027. Nghĩa là bạn phải coi điểm thi tốt nghiệp THPT và các phương thức xét tuyển còn lại là trụ cột, còn IELTS chuyển vai trò sang “phụ trợ chiến lược” thay vì nguồn điểm cộng quyết định.
Trước hết, đừng hiểu sai: bỏ cộng điểm không đồng nghĩa loại IELTS khỏi tuyển sinh. Dự thảo vẫn cho phép dùng chứng chỉ này để quy đổi điểm môn ngoại ngữ, làm điều kiện đầu vào cho các chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ hoặc phục vụ xét tuyển theo cách phù hợp. Một chuyên gia nhấn mạnh: bỏ điểm cộng không có nghĩa IELTS mất giá trị. Nói cách khác, ôn thi IELTS học sinh vẫn nên làm nếu định hướng các ngành ngôn ngữ, sư phạm tiếng Anh hoặc chương trình quốc tế – chỉ là không được dựa hoàn toàn vào “lá bùa” điểm cộng nữa.
Về chiến lược học tập cụ thể, học sinh lớp 12 cần: (1) rà soát lại đề án tuyển sinh của từng trường, từng ngành để xem họ sẽ dùng IELTS theo cách nào; (2) phân bổ lại thời gian, tăng trọng tâm cho các môn trong tổ hợp xét tuyển, vì khi không còn điểm cộng, khoảng cách 0,25–0,5 điểm trong bài thi chính có thể quyết định trúng tuyển; (3) với những bạn đã có IELTS 6.5–7.5, nên tận dụng để miễn, giảm khối lượng học tiếng Anh cơ bản, dành thêm thời gian cho Toán, Văn, tổ hợp tự nhiên/xã hội.
Kết luận: Chính sách cần lộ trình, học sinh cần kế hoạch B
Từ góc độ chính sách, bỏ cộng điểm IELTS là bước đi hợp lý để giảm chênh lệch cơ hội giữa học sinh thành phố – nơi điều kiện tiếp cận chứng chỉ tốt hơn – và học sinh vùng xa, vốn khó có cơ hội ôn thi IELTS bài bản. Từ góc độ cá nhân, đây là cú sốc cho những bạn đã học IELTS từ cấp hai, nhưng cũng là lời nhắc rằng chiến lược học tập không nên phụ thuộc vào một “kênh ưu tiên” duy nhất.
Thông điệp quan trọng dành cho Bộ là: công bằng phải đi cùng sự ổn định và khả năng dự đoán của chính sách. Đề xuất lùi mốc bỏ cộng điểm IELTS đến 2029, hoặc ít nhất xây dựng giai đoạn chuyển tiếp đủ dài, là lời nhắc nhở cần thiết từ giới chuyên gia và phụ huynh. Còn với học sinh 2K9, thời gian than phiền đã hết, đây là lúc thiết kế “kế hoạch B”: học IELTS vì giá trị dài hạn, đồng thời siết lại kỷ luật ôn thi các môn thi chính, để dù chính sách cuối cùng ra sao, bạn vẫn đủ năng lực bước qua cánh cửa đại học.
