Cân bằng giao thương cần đi cùng lợi ích hai chiều
Thương mại nông nghiệp Việt Mỹ là hoạt động trao đổi sản phẩm nông nghiệp giữa hai nước, đồng thời bao gồm hợp tác về công nghệ, tiêu chuẩn và năng lực cung ứng để thị trường hai bên cùng hưởng lợi. Đây là cách nhìn cần thiết khi Việt Nam và Hoa Kỳ thúc đẩy giao thương cân bằng hơn: tăng nhập khẩu không thể là đích đến, nếu cơ hội tiếp cận thị trường cho hàng xuất khẩu Việt Nam chưa được mở rộng tương xứng. Tại cuộc làm việc ngày 10/11, hai bên ghi nhận các thỏa thuận mua hàng trong khuôn khổ cam kết giai đoạn 2025–2027 đã được triển khai vượt giá trị ban đầu. Tuy vậy, sự cân bằng lâu dài còn phụ thuộc vào việc tháo gỡ những vướng mắc cụ thể cho nông sản Việt Nam. Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ xử lý trở ngại tiếp cận thị trường với chanh leo và sớm chấp thuận biện pháp xử lý hơi nước nóng cho trái cây tươi xuất khẩu. Đây là phép thử thực chất cho thiện chí mở cửa song phương.
Công nghệ phải tạo ra năng lực tại chỗ
Trọng tâm có triển vọng nhất của hợp tác Việt Mỹ là chuyển giao công nghệ gắn với nhu cầu sản xuất trong nước, thay vì dừng ở trao đổi thiết bị hay cam kết chung. Việt Nam đề xuất phối hợp về giống cây trồng, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nông nghiệp chính xác và chuyển đổi số; trong đó, các giống kháng bệnh, chịu hạn và chịu mặn có ý nghĩa rõ rệt với khả năng thích ứng biến đổi khí hậu. Phía Hoa Kỳ bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam tiếp cận công nghệ sinh học và hoan nghênh khả năng đưa hoạt động nghiên cứu, phát triển của doanh nghiệp Mỹ tới Việt Nam. Nhưng chuyển giao chỉ có giá trị khi nông dân, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước đủ điều kiện tiếp nhận, thử nghiệm và ứng dụng. Vì vậy, hợp tác nên đi kèm đào tạo, nghiên cứu chung và đánh giá hiệu quả ở điều kiện canh tác Việt Nam. Cách làm này giúp công nghệ tạo năng suất và sức chống chịu, thay vì chỉ làm tăng phụ thuộc vào giải pháp nhập khẩu.
Đầu tư chuỗi cung ứng và tháo gỡ rào cản an toàn
Đầu tư phát triển chuỗi cung ứng nông nghiệp là trụ cột cần được triển khai song hành với thương mại và công nghệ. Chuỗi cung ứng tốt hơn có thể kết nối vùng nguyên liệu, chế biến, logistics và thị trường, giúp nông sản hai nước lưu thông ổn định hơn. Tuy nhiên, điều đó đòi hỏi quy định an toàn thực phẩm minh bạch, có cơ sở khoa học và được trao đổi thường xuyên. Hai bên nêu các vấn đề về kiểm soát Salmonella và xét nghiệm DNA tồn dư trong hàng nhập khẩu. Hoa Kỳ muốn tiếp tục thảo luận để giảm nguy cơ lô hàng bị từ chối mà vẫn bảo đảm trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm; USDA cũng đang xây dựng khuôn khổ mới về ngưỡng đánh giá rủi ro Salmonella. Với người tiêu dùng, kết quả cần thấy là thực phẩm an toàn và lựa chọn đa dạng hơn; với nhà xuất khẩu, tiêu chuẩn rõ ràng giúp hạn chế gián đoạn không cần thiết. Đây không phải hai mục tiêu đối nghịch nếu hai bên phối hợp tốt.
Từ cam kết đến quan hệ thương mại thực chất
Mở rộng hợp tác có thể đưa thương mại nông nghiệp song phương vượt khỏi nhịp tăng nhập khẩu, hướng tới quan hệ có thêm đầu tư, năng lực sản xuất và cơ hội tiếp cận thị trường cho cả hai phía. Phái đoàn doanh nghiệp Hoa Kỳ, gồm nhiều nhà sản xuất trái cây, rau quả và nông sản đặc sản, cho thấy mong muốn mở rộng hiện diện tại Việt Nam. Điều đó tạo cơ hội, nhưng cũng đặt ra yêu cầu để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu tạo giá trị. Bước tiếp theo cần tập trung vào những việc đã được nêu: tháo gỡ thủ tục cho chanh leo và trái cây tươi, tiếp tục đối thoại về tiêu chuẩn an toàn, đồng thời thiết kế chương trình chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng có mục tiêu cụ thể. Nếu các cam kết này được nối thành lộ trình phối hợp rõ ràng, hợp tác Việt Mỹ sẽ có nền tảng bền hơn một đợt mua bán sôi động. Cân bằng thương mại khi ấy không chỉ là con số, mà là khả năng cùng mở rộng thị trường và nâng chất lượng sản xuất.
