Hỗ trợ ăn trưa mầm non tăng gấp đôi: Cơ hội và áp lực ngân sách

Tăng hỗ trợ ăn trưa mầm non: bước đi nhỏ, ý nghĩa lớn

Hỗ trợ ăn trưa mầm non là chính sách sử dụng ngân sách giáo dục để chi trả một phần chi phí bữa trưa cho trẻ mẫu giáo thuộc diện khó khăn, nhằm đảm bảo dinh dưỡng, khuyến khích trẻ đi học đều và giảm gánh nặng tài chính cho gia đình trong những năm đầu đời của con ở cơ sở giáo dục mầm non. Chính sách này đang được đề xuất điều chỉnh tăng mức tiền hỗ trợ hằng tháng để bắt kịp mặt bằng giá và tạo sự công bằng giữa các nhóm đối tượng trong cùng một trường. Điều đáng chú ý là mức hỗ trợ ăn trưa dự kiến tăng từ 160.000 đồng lên 360.000 đồng/trẻ/tháng, tăng thêm 200.000 đồng mỗi tháng. Đây không chỉ là con số tài chính, mà là tuyên bố rằng bữa ăn của trẻ mầm non phải đủ chất và không phân biệt vùng miền, đối tượng. Việc tăng gấp đôi hỗ trợ cho thấy Nhà nước đang ưu tiên mạnh hơn cho chính sách học sinh khó khăn ngay từ bậc học đầu tiên.

Vì sao cần tăng mức hỗ trợ, và tăng đến bao nhiêu là hợp lý?

Mức hỗ trợ 160.000 đồng/trẻ/tháng đã được áp dụng từ năm 2020. Sau nhiều năm, chi phí thực phẩm, gas, nhân công bếp ăn đều tăng, khiến con số này trở nên “lạc hậu” so với giá một bữa ăn đủ dinh dưỡng cho trẻ. Trong khi đó, các nghị định ban hành năm 2025 đã quy định mức hỗ trợ ăn trưa 360.000 đồng/trẻ/tháng cho nhiều nhóm trẻ em mầm non ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, bãi ngang, ven biển và hải đảo. Việc cùng một cơ sở giáo dục mầm non tồn tại nhiều mức hỗ trợ khác nhau cho các nhóm học sinh là bất hợp lý về mặt công bằng, dù nhìn từ ngân sách hay từ góc độ tâm lý phụ huynh. Vì vậy, đề xuất điều chỉnh lên 360.000 đồng/trẻ/tháng là cách thống nhất mặt bằng hỗ trợ, tránh tình trạng “trẻ này được nhiều, trẻ kia được ít” ngay trong cùng một lớp học. Đây là mức tăng vừa mang tính bù đắp trượt giá, vừa thể hiện sự ưu tiên thực chất cho dinh dưỡng học đường, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu.

Áp lực lên ngân sách giáo dục: 550 tỷ đồng mỗi năm có đáng chi?

Theo tính toán, nếu đề xuất tăng hỗ trợ ăn trưa mầm non lên 360.000 đồng được thực hiện, ngân sách Nhà nước sẽ phải chi thêm khoảng 550 tỷ đồng mỗi năm. Con số này được xây dựng trên mức tăng 200.000 đồng/trẻ/tháng, trong 9 tháng học đối với khoảng 304.864 trẻ lớp mẫu giáo 5–6 tuổi. Nghĩa là mỗi trẻ được tăng thêm 1,8 triệu đồng/năm về hỗ trợ ăn trưa. Câu hỏi đặt ra: 550 tỷ đồng có đáng để chi cho chính sách này? Nếu chỉ nhìn ở góc sổ sách, đây là khoản tăng không nhỏ với ngân sách giáo dục. Nhưng nếu coi dinh dưỡng là “hạ tầng mềm” cho trí tuệ, sức khỏe và năng suất lao động trong tương lai, thì đây là dạng đầu tư dài hạn, có khả năng giảm chi phí y tế và an sinh xã hội sau này. Việc ưu tiên ngân sách cho bữa ăn của trẻ mầm non là lựa chọn mang tính chiến lược, không phải chi tiêu ngắn hạn.

Không để trẻ nào bị bỏ sót: vai trò của địa phương và nhà trường

Một chính sách tốt trên giấy chỉ có ý nghĩa khi được thực thi đến đúng đối tượng. Hướng dẫn quản lý thu – chi cho năm học 2026–2027 đã yêu cầu các cơ sở giáo dục phải thực hiện đầy đủ, kịp thời và đúng chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí theo quy định, đồng thời đảm bảo công khai, minh bạch, không chậm trễ hay bỏ sót người học thuộc diện hỗ trợ. Đây là “tường lửa” chống lại tình trạng chính sách chậm xuống trường, hoặc bị áp dụng tùy tiện. Các trường mầm non công lập phải chủ động lập, xét duyệt danh sách trẻ được hỗ trợ học phí, ăn trưa và các hỗ trợ khác; khối tư thục tổng hợp danh sách và gửi cơ quan quản lý để phê duyệt. Đáng chú ý, cơ quan quản lý nhấn mạnh nhà trường “tuyệt đối không được yêu cầu học sinh hoặc phụ huynh nộp đơn” với những trường hợp đã được quy định là thuộc diện hỗ trợ. Nghĩa là trách nhiệm nằm ở hệ thống, không thể chuyển gánh nặng thủ tục sang phụ huynh – vốn là nhóm yếu thế về thông tin.

Phụ huynh và nhà trường cần chuẩn bị gì nếu đề xuất được thông qua?

Đề xuất tăng hỗ trợ ăn trưa mầm non mới đang ở dạng dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 105/2020/NĐ-CP và được gửi thẩm định. Nghĩa là chưa thể khẳng định thời điểm áp dụng, nhưng phụ huynh và nhà trường không nên chờ đợi thụ động. Các trường cần rà soát kỹ danh sách trẻ thuộc diện chính sách học sinh khó khăn, chuẩn hóa quy trình lập danh sách, công khai thông tin hỗ trợ và kế hoạch sử dụng ngân sách ăn trưa ngay từ đầu năm học, để khi nghị định được ban hành là có thể triển khai ngay. Phụ huynh, đặc biệt ở nhóm yếu thế, nên chủ động cập nhật thông tin từ giáo viên chủ nhiệm, ban giám hiệu, thay vì chỉ nghe qua truyền miệng. Khi mức hỗ trợ tăng, nhà trường cần đối thoại với phụ huynh về việc cải thiện chất lượng khẩu phần (thêm rau, đạm, sữa…) thay vì tăng những khoản thu khác. Kết luận rõ ràng: nếu chính sách được thực thi minh bạch, khoản tăng 200.000 đồng/tháng không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà là cơ hội để bữa trưa mầm non trở thành nền tảng dinh dưỡng cho cả một thế hệ.