Ít ca mắc không có nghĩa là ít nguy hiểm
Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây chủ yếu qua dịch tiết mũi họng khi tiếp xúc gần và có thể dẫn đến viêm màng não mủ hoặc nhiễm khuẩn huyết. Vì vậy, số ca thấp không đồng nghĩa nguy cơ nhỏ: giới dịch tễ xếp bệnh do não mô cầu vào nhóm bệnh khẩn cấp dù số mắc ít hơn cúm, sởi hay sốt xuất huyết. Tại TP.HCM, đến ngày 19-10-2026, một chùm ca nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, ghi nhận 4 người mắc; một trường hợp tử vong, ba người còn lại đang điều trị trong tình trạng ổn định. Tính từ đầu năm, khu vực phía Nam có 42 ca và 7 trường hợp tử vong. Đây không phải lý do để hoảng loạn, nhưng là lời nhắc rõ ràng rằng phát hiện và điều trị chậm có thể khiến hậu quả trở nên nghiêm trọng.
Người mang trùng âm thầm tạo điều kiện cho đợt dịch
Nguyên nhân khiến viêm não mô cầu có thể bùng phát dịch bệnh bất ngờ là nhiều người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng. TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết khoảng 5-10% dân số có thể mang vi khuẩn ở họng; tỷ lệ này có thể lên tới 20-25% ở thanh thiếu niên. Vi khuẩn lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần, đồng thời nguy cơ tăng khi dùng chung đồ vật có thể dính dịch tiết. Trường học và nơi sinh hoạt tập thể vì thế dễ tạo ra chuỗi tiếp xúc dày đặc, nhất là khi học sinh dùng chung cốc hoặc đồ dùng cá nhân. Người mang trùng không nhất thiết sẽ phát bệnh, nhưng vi khuẩn có thể xâm nhập máu và màng não ở người cảm nhiễm. Khoảng trống tiêm chủng cũng đáng lưu ý: các nhóm huyết thanh gây bệnh gồm A, B, C, W-135 và Y, nên tiêm một loại vắc-xin không mặc nhiên bảo vệ trước mọi nhóm.
Nhận biết dấu hiệu sớm, hành động thay vì hoang mang
Sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn là những triệu chứng cảnh báo sớm cần chú ý. Khi bệnh tiến triển, người mắc có thể cứng cổ hoặc xuất hiện ban xuất huyết; các dấu hiệu không nhất thiết cùng lúc có mặt. Đừng chờ đủ triệu chứng mới đi khám: bệnh có thể chuyển từ sốt hay đau họng sang nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não mủ và tử vong trong vòng 24 giờ. Nếu nghi ngờ mắc bệnh, hãy đến cơ sở y tế ngay; nếu phát hiện người bệnh trong cộng đồng, thông báo cho cơ sở y tế thay vì lan truyền tin chưa xác thực. Phòng ngừa bệnh truyền nhiễm cần bắt đầu từ rửa tay, che miệng khi ho, đeo khẩu trang nơi đông người, tránh dùng chung vật dụng và giữ phòng ở thông thoáng. Trao đổi với bác sĩ về vắc-xin phù hợp; giá được nêu dao động từ hơn 230.000 đến 1.800.000 đồng. CDC Cần Thơ phối hợp cơ sở khám chữa bệnh điều tra, xét nghiệm, xác định người tiếp xúc gần và theo dõi sức khỏe họ. Cảnh giác có căn cứ, chủ động phòng bệnh và làm theo hướng dẫn y tế là cách ứng phó đúng; hoang mang không giúp ngăn lây lan.
