Hội nghị đặt hợp tác giáo dục vào trọng tâm mới
Hợp tác giáo dục Việt Nam – Quảng Tây là cơ chế phối hợp giữa các địa phương nhằm kết nối trường học, trao đổi người học và nhà giáo, đồng thời phát triển chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu hai bên. Đây không chỉ là hoạt động đối ngoại: giá trị của nó phụ thuộc vào cơ hội học tập thực tế mà học sinh, sinh viên và giáo viên có thể tiếp cận.
Ngày 10/11, tại thành phố Quảng Ninh, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh chủ trì hội nghị trao đổi công tác giáo dục năm 2026, kết nối ngành giáo dục của Quảng Ninh, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Cao Bằng, Hải Phòng với Sở Giáo dục Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Chủ đề năm nay tập trung vào chuyển đổi số và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Việc nối tiếp hội nghị năm 2025 và cụ thể hóa nhận thức chung tại Chương trình Gặp gỡ đầu Xuân 2026 giúp cuộc gặp có điểm tựa; thách thức kế tiếp là biến trao đổi thành chương trình liên kết có kết quả đo đếm được.
Lãnh đạo ngành giáo dục Quảng Ninh nhấn mạnh nhu cầu đào tạo nhân lực gắn với khoa học, công nghệ và thay đổi của thị trường lao động. Đây là lựa chọn đúng hướng: nếu hợp tác chỉ dừng ở giao lưu nghi thức, lợi ích sẽ hẹp; nếu gắn với đào tạo, kết nối cơ sở giáo dục và đổi mới giảng dạy, người học mới nhận được giá trị lâu dài. Vì vậy, giáo dục Quảng Tây nên được nhìn như một đối tác để cùng xây dựng năng lực, không chỉ là điểm đến trao đổi.
Học bổng tạo lợi ích cụ thể cho người học
Điểm đáng chú ý nhất trong tiến triển hợp tác năm qua là các địa phương đã tích cực triển khai Bản ghi nhớ, với học bổng ASEAN, học bổng chính quyền, giao lưu học sinh và giáo viên, trại hè cùng hợp tác đào tạo giữa các trường đại học. Những hoạt động này đưa cam kết giữa cơ quan quản lý đến gần người học hơn: học bổng mở lối tiếp cận chương trình đào tạo, còn giao lưu và trại hè tạo cơ hội trải nghiệm môi trường học tập, ngôn ngữ và văn hóa.
Phía Quảng Tây đề xuất ưu tiên học bổng trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nghệ số. Đề xuất này đáng được xem là hướng đi thiết thực, bởi nó nối cơ hội học tập với các kỹ năng mà thị trường lao động đang cần. Tuy nhiên, để học bổng có tác động rộng, các bên cần công bố rõ điều kiện, quy trình tuyển chọn và ngành học; đồng thời bảo đảm cơ hội không chỉ tập trung vào một nhóm cơ sở hay người học.
Hợp tác cũng cần đi xa hơn việc cấp suất học bổng. Trao đổi giáo dục có sức bền khi người nhận có lộ trình học tập rõ ràng, cơ sở đào tạo phối hợp về chương trình và kết quả học tập được công nhận. Hội nghị đã ghi nhận đề xuất tăng số suất học bổng đại học cho học sinh Quảng Ninh, bên cạnh các hoạt động trại hè và giao lưu giáo viên tiếng Trung. Đây là những bước gần gũi với người học, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ tùy thuộc vào việc triển khai đều đặn và minh bạch.
Từ bản ghi nhớ đến chương trình có thể duy trì
Các đề xuất tại hội nghị cho thấy hợp tác đang mở rộng theo nhiều hướng: Hải Phòng gợi ý trao đổi trực tuyến định kỳ và kết nối cơ sở đào tạo; Lạng Sơn nêu việc bồi dưỡng nhà giáo và nghiên cứu mô hình đào tạo nghề 2+1; Đại học Hạ Long đề xuất liên kết theo mô hình 2+2 và 3+1. Trường THPT Trần Phú đề xuất trại hè, giao lưu giáo viên tiếng Trung và thêm học bổng đại học cho học sinh Quảng Ninh. Những ý tưởng này có tính bổ trợ, nhưng cần được chọn lọc theo năng lực từng địa phương thay vì triển khai dàn trải.
Kết thúc hội nghị, các bên ký Bản ghi nhớ năm 2026, thống nhất duy trì cơ chế trao đổi, mở rộng chính sách học bổng song phương, tăng cường đào tạo nhân lực về trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy giáo dục đại học và xây dựng trường học thông minh. Đây là cam kết đáng kể, nhưng văn bản chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đầu mối phụ trách, lịch thực hiện và cách đánh giá kết quả. Hội nghị trao đổi công tác giáo dục năm 2027 dự kiến diễn ra tại Quảng Tây theo cơ chế luân phiên.
Kết luận, nền tảng hợp tác đã có, từ học bổng ASEAN và học bổng chính quyền đến giao lưu và liên kết đào tạo. Bước tiếp theo không nên chỉ là mở thêm hoạt động, mà là bảo đảm các cơ hội ấy tiếp cận đúng người học và tạo kết quả học tập rõ ràng. Nếu làm được điều đó, hợp tác giáo dục giữa năm địa phương Việt Nam và Quảng Tây sẽ trở thành cầu nối thiết thực cho phát triển nhân lực, thay vì dừng ở những cuộc gặp định kỳ.
