Chuỗi cung ứng Việt Nam – Hà Lan: định nghĩa và bước ngoặt hiện tại
Chuỗi cung ứng Việt Nam Hà Lan trong công nghiệp công nghệ cao là cấu trúc liên kết giữa năng lực sản xuất đang phát triển nhanh của Việt Nam với thế mạnh cơ khí chính xác, bán dẫn và logistics của Hà Lan, nhằm tạo ra mạng lưới sản xuất – cung ứng linh kiện, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật có giá trị gia tăng cao, gắn với tiêu chuẩn xanh, chuyển đổi số và yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường châu Âu. Hai nền kinh tế đang ở đúng thời điểm để chuyển từ hợp tác rời rạc sang thiết kế một chuỗi cung ứng công nghệ cao có chủ đích. Chiều ngày 6/8, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo Hợp tác Công nghiệp chế tạo Việt Nam – Hà Lan 2026 với chủ đề “Kết nối đổi mới sáng tạo, đầu tư và chuỗi cung ứng bền vững”. Đây không chỉ là một sự kiện, mà là tín hiệu chính sách cho thấy hai bên muốn đặt hợp tác công nghệ cao lên một tầm mới.
Điểm mạnh bổ trợ: sản xuất Việt Nam gặp cơ khí chính xác và logistics Hà Lan
Nếu Việt Nam là “cứ điểm sản xuất” thì Hà Lan lại là “bộ não kỹ thuật” của chuỗi cung ứng này. Việt Nam đã trở thành cứ điểm sản xuất của nhiều tập đoàn đa quốc gia trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác, thiết bị điện và công nghệ cao, nhưng doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu tham gia khâu gia công, lắp ráp và cung ứng linh kiện đơn giản với tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa còn thấp. Ngược lại, Hà Lan là trung tâm logistics thương mại và sản xuất công nghiệp công nghệ cao hàng đầu châu Âu, với thế mạnh nổi bật ở công nghiệp chính xác, bán dẫn, cơ khí công nghệ cao, tự động hóa và logistic thông minh. Uy lực công nghệ đó được minh chứng bằng việc đây là nơi bắt nguồn của những tập đoàn như ASML trong máy quang khắc, VDL Groep trong công nghệ cao và cơ khí gia công, hay Besi trong thiết bị lắp ráp bán dẫn. Khi hai cấu hình năng lực này kết nối, câu hỏi không còn là “có hợp tác hay không”, mà là “thiết kế chuỗi cung ứng ra sao để cùng nâng vị thế”.
Dự án tại Việt Nam: nền móng thực tế cho công nghiệp công nghệ cao
Một chuỗi cung ứng công nghệ cao chỉ có ý nghĩa khi nó gắn với nhà máy, dây chuyền và hợp đồng cụ thể. Vài năm qua, doanh nghiệp Hà Lan đã dịch chuyển từ vai trò nhà cung cấp xa xôi sang đối tác đầu tư hiện diện tại Việt Nam. Tập đoàn VDL ETG, thành viên VDL Groep, đã khánh thành nhà máy đầu tiên tại Việt Nam vào tháng 6/2025, cung cấp cấu kiện kim loại chuyên dụng cho công nghiệp bán dẫn, hệ thống phân tích và năng lượng mặt trời. Besi cũng xây dựng nhà máy tại Khu công nghệ cao TP.HCM từ năm 2023 và khánh thành vào tháng 2/2024, sau đó mở rộng với khoản đầu tư bổ sung đáng kể vào tháng 7/2024 để sản xuất máy móc phục vụ linh kiện và thiết bị bán dẫn. Theo Đại biện lâm thời kiêm Phó Đại sứ Hà Lan tại Việt Nam Rick Slettenhaar, các doanh nghiệp Hà Lan “luôn muốn tìm kiếm các đối tác sản xuất khác đáng tin cậy và lâu dài” và đang mở rộng mạng lưới nhà cung cấp tại Việt Nam. Đây là nền móng rất cụ thể cho chuỗi cung ứng Việt Nam Hà Lan trong lĩnh vực bán dẫn và cơ khí chính xác.
Từ EVFTA tới chương trình phát triển nhà cung ứng: vì sao phải hành động ngay
Thời điểm hiện nay thuận lợi cho việc nâng cấp hợp tác lên chuỗi cung ứng công nghiệp công nghệ cao, không chỉ vì nhu cầu đa dạng hóa chuỗi toàn cầu mà còn vì nền tảng thể chế. Hiệp định EVFTA giữa Việt Nam và EU, trong đó Hà Lan là thành viên, đã tạo ra môi trường ưu đãi để thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương. Tuy nhiên, nếu chỉ xuất khẩu sản phẩm gia công, Việt Nam sẽ bỏ lỡ cơ hội bứt phá về giá trị gia tăng và chuẩn kỹ thuật. Từ góc nhìn chính sách, đại diện Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho rằng hai bên có thể nghiên cứu chương trình phát triển nhà cung ứng cho công nghiệp công nghệ cao trong thời gian tới. Điều này có nghĩa là Việt Nam cần chủ động xây dựng doanh nghiệp nội địa đủ sức tham gia các khâu thiết kế, chế tạo linh kiện chính xác, và dịch vụ kỹ thuật, thay vì chấp nhận đứng mãi ở cuối chuỗi. Việc tiếp cận thị trường Hà Lan vì thế không chỉ là mở rộng xuất khẩu, mà là bước vào hệ sinh thái sản xuất toàn cầu với tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh, chuyển đổi số và trách nhiệm xã hội.
Chiến lược cho doanh nghiệp Việt Nam: chọn phân khúc và đầu tư vào con người
Muốn chuỗi cung ứng Việt Nam Hà Lan trong công nghiệp công nghệ cao có chiều sâu, doanh nghiệp Việt Nam phải dám chọn phân khúc khó và dám đầu tư vào nhân lực. Đề xuất hợp tác đã gợi ý rõ bốn nhóm thí điểm nên được ưu tiên: linh kiện và cơ điện tử chính xác cho thiết bị bán dẫn, quang tử, đo lường; máy móc – tự động hóa cho chế biến nông sản, thực phẩm; thiết bị hàng hải, cơ khí biển và chuyển đổi năng lượng; sản xuất thông minh và tái sản xuất. Đây đều là các mảng có nhu cầu cao và hàm lượng kỹ thuật lớn, phù hợp thế mạnh Hà Lan và mục tiêu nâng cấp công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam. Song cơ sở vật chất thôi là chưa đủ. Hai bên cũng được khuyến nghị thúc đẩy đào tạo kép, trao đổi kỹ sư, thực tập tại doanh nghiệp, đào tạo giảng viên nguồn, chuyên gia Hà Lan hướng dẫn tại nhà máy Việt Nam; đồng thời kết nối phòng thí nghiệm, cơ sở đo lường và trung tâm đổi mới để hình thành mạng lưới hỗ trợ từ thiết kế đến chứng nhận sản phẩm. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không bước nhanh vào các chương trình này, chỗ đứng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao sẽ sớm bị lấp đầy bởi đối thủ khác.
