VSIP: Từ biểu tượng hợp tác đến tham vọng 30 khu công nghiệp
Mạng lưới khu công nghiệp VSIP là hệ thống các khu Việt Nam – Singapore được hình thành từ năm 1996, hiện đã mở rộng lên 28 địa điểm, vừa đóng vai trò hạ tầng sản xuất, vừa là biểu tượng của quan hệ kinh tế song phương, và đang được hai bên định hướng nâng cấp toàn diện để đạt mốc 30 khu vào năm 2026 như một bước chuyển chiến lược trong hợp tác đầu tư và công nghiệp giữa hai nước. Chính vì vậy, VSIP không còn là câu chuyện của riêng một vài địa phương, mà là phép thử cho cách Việt Nam và Singapore định hình tương lai liên kết khu vực. Tối 6/8, lễ kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 61 của Singapore đồng thời đánh dấu 30 năm hình thành các khu công nghiệp VSIP, nhấn mạnh vai trò của mô hình này trong hợp tác song phương. Chỉ vài ngày sau, chiều 12/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Đại sứ Rajpal Singh và đặt thẳng vấn đề ưu tiên nâng cấp mạng lưới VSIP, hướng tới 30 khu trong năm 2026. Chuỗi sự kiện nối tiếp cho thấy đây là chủ đề chiến lược, không phải một khẩu hiệu ngoại giao.
VSIP 2.0: Nâng cấp khu công nghiệp để giữ vai trò đầu tàu hợp tác
Nếu ba thập kỷ đầu tiên biến khu công nghiệp VSIP thành biểu tượng hợp tác Việt Nam Singapore hợp tác, thì giai đoạn mới buộc mô hình này phải bước lên nấc thang cao hơn. Đại sứ Rajpal Singh khẳng định Singapore đang triển khai dự án “VSIP 2.0”, với thế hệ khu công nghiệp thông minh hơn, xanh hơn và dựa trên các ngành có giá trị gia tăng cao. Đây không chỉ là nâng cấp khu công nghiệp về mặt kỹ thuật, mà là cách hai nước gửi tín hiệu rằng họ muốn cùng nhau dịch chuyển lên chuỗi giá trị cao hơn, chứ không đứng yên ở vai trò điểm đến gia công. Điều đáng chú ý là VSIP 2.0 gắn chặt với tầm nhìn Đối tác Chiến lược toàn diện đã được nâng cấp vào tháng 3/2025. Khi kinh nghiệm quy hoạch, quản trị và kết nối quốc tế của Singapore kết hợp với tiềm năng, nguồn lực và quyết tâm phát triển của Việt Nam, VSIP trở thành sân khấu chính để thử nghiệm mô hình công nghiệp mới. Không ai còn chấp nhận các khu công nghiệp cũ kỹ, tiêu tốn tài nguyên, nếu muốn cạnh tranh trong một khu vực đang chuyển nhanh sang kinh tế xanh và số hóa.
Mục tiêu 30 VSIP và kết nối VNeID – SingPass: Tín hiệu của liên kết số
Việc Việt Nam và Singapore cùng nhắm tới con số 30 khu công nghiệp VSIP trong năm 2026 là một mục tiêu mang tính chính trị và kinh tế rõ ràng: mở rộng quy mô đi kèm nâng cấp chất lượng để giữ động lực cho quan hệ song phương. Đại sứ Rajpal Singh nói thẳng rằng hai bên hy vọng có thêm một số dự án VSIP mới trước khi năm 2026 kết thúc, cho thấy kế hoạch tăng tốc đã được đặt lên bàn. Trong bối cảnh đó, đề nghị của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc sớm triển khai kết nối VNeID SingPass kết nối lại đặt VSIP vào trung tâm câu chuyện chuyển đổi số khu vực. Ở cấp độ chính sách, yêu cầu “ưu tiên nâng cấp mạng lưới các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore” được nêu rõ trong cuộc tiếp Đại sứ, không còn là ngôn ngữ chung chung. Một khi danh tính số của hai nước có thể tương tác nội khối, việc quản trị lao động, chuyên gia, nhà đầu tư gắn với VSIP sẽ có cơ hội đơn giản hóa. Điều này báo trước một giai đoạn mà hạ tầng cứng (khu công nghiệp) phải đi cùng hạ tầng mềm (hệ thống số), nếu không muốn tụt lại sau các trung tâm sản xuất khác trong ASEAN.
Năng lượng sạch và khoa học – công nghệ: Lớp hợp tác mới phủ lên VSIP
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là VSIP không còn đứng tách biệt với các lĩnh vực hợp tác mới. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị song song với phát triển VSIP, hai bên thúc đẩy hợp tác năng lượng sạch – từ xuất khẩu điện gió ngoài khơi của Việt Nam sang Singapore đến trao đổi tín chỉ carbon – cùng với chính phủ số, thành phố thông minh, trung tâm dữ liệu quốc gia, khoa học – công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu những lĩnh vực này được gắn trực tiếp vào cấu trúc khu công nghiệp VSIP, mô hình này có thể chuyển từ “khu sản xuất truyền thống” sang “nền tảng đổi mới sáng tạo khu vực”. Cả phía Việt Nam và Singapore đều xác nhận còn nhiều dư địa để mở rộng hợp tác, và VSIP thế hệ thứ hai được nhấn mạnh sẽ mang hàm lượng khoa học – công nghệ cao. Ở góc nhìn chiến lược, đây là cơ hội để Việt Nam thử nghiệm các chính sách công nghiệp mới trong môi trường có sự hiện diện mạnh của nhà đầu tư Singapore, trước khi nhân rộng ra các khu khác.
Kết luận: VSIP như phòng thí nghiệm cho một mô hình liên kết mới
Ba mươi năm VSIP đã chứng minh khu công nghiệp có thể trở thành biểu tượng sống động cho quan hệ Việt Nam Singapore hợp tác, nếu được xây dựng trên nền tảng tin cậy và lợi ích chung. Giai đoạn hiện nay, với mục tiêu 30 khu công nghiệp VSIP, VSIP 2.0 và định hướng kết nối số VNeID SingPass kết nối, đặt mạng lưới này vào vai trò “phòng thí nghiệm” cho một mô hình liên kết kinh tế – số – xanh mới giữa hai nước. Thủ tướng Lê Minh Hưng đã gửi một thông điệp khá rõ: VSIP phải được nâng cấp, gắn với năng lượng sạch, khoa học – công nghệ và đào tạo nhân lực, đồng thời nằm trong tổng thể Đối tác Chiến lược toàn diện kéo dài tới giai đoạn 2025–2030. Nếu hai bên cụ thể hóa được các cam kết này trong những năm tới, VSIP có thể trở thành chuẩn tham chiếu mới cho các mô hình khu công nghiệp hợp tác trong ASEAN, chứ không chỉ là câu chuyện song phương.
