VSIP là gì và vì sao mục tiêu 30 khu tới năm 2026 mang tính bản lề?
Khu công nghiệp VSIP (Vietnam – Singapore Industrial Park) là mạng lưới khu công nghiệp liên doanh giữa Việt Nam và Singapore, kết hợp kinh nghiệm quy hoạch – quản trị – kết nối quốc tế của Singapore với quỹ đất, lao động và động lực công nghiệp hóa của Việt Nam, nhằm thu hút FDI công nghiệp, phát triển hạ tầng sản xuất hiện đại và gắn với các tiêu chuẩn quản trị, môi trường, phát triển bền vững cao. Kế hoạch mở rộng khu công nghiệp VSIP lên 30 cơ sở vào năm 2026 là bước tăng tốc lớn của hợp tác Việt Nam Singapore trong lĩnh vực công nghiệp và chuỗi cung ứng khu vực, khi mạng lưới này đã phát triển từ một khu đầu tiên ở Bình Dương năm 1996 lên 28 khu trên khắp Việt Nam hiện nay. Đây không chỉ là câu chuyện tăng số lượng, mà là định nghĩa lại cách hai nền kinh tế gắn kết với nhau thông qua sản xuất, logistics và hệ sinh thái số.
VSIP – từ biểu tượng song phương đến nền tảng chiến lược mới
Trong lễ kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 61 của Singapore và 30 năm hình thành VSIP tại Hà Nội, Đại sứ Rajpal Singh gọi khu công nghiệp VSIP là “biểu tượng rõ nét nhất” của hợp tác kinh tế giữa hai nước. Một câu nói đáng trích dẫn là: “Chính niềm tin đó đã giúp chúng ta phát triển từ một khu VSIP đầu tiên… lên 28 khu VSIP trên khắp Việt Nam hiện nay”. Nhìn dưới góc độ chiến lược, đây là sự tích lũy niềm tin chính trị bằng tài sản hữu hình: đất khu công nghiệp, nhà xưởng, nhà máy. Khi Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh kinh tế, thương mại, đầu tư là trụ cột quan trọng của quan hệ song phương, ông đang đặt VSIP ở vị trí hạ tầng nền – nơi những cam kết chính trị được chuyển thành dây chuyền, container và việc làm cụ thể. Sẽ là sai lầm nếu coi VSIP chỉ là một dự án BĐS công nghiệp; nó là “công cụ chính sách” chung của hai nền kinh tế.
VSIP 2.0: thông minh hơn, xanh hơn và gắn với chuỗi cung ứng khu vực
Singapore đang triển khai dự án “VSIP 2.0” – thế hệ khu công nghiệp “thông minh hơn, xanh hơn” và ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao. Đây là bước chuyển từ mô hình gia công chi phí thấp sang trung tâm sản xuất – dịch vụ công nghiệp tích hợp, hướng tới những tiêu chuẩn cao về quản trị, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững mà phía Việt Nam đánh giá là điểm sáng của VSIP. Về bản chất, VSIP 2.0 là cách hai nước chuẩn bị cho chuỗi cung ứng khu vực trước các cú sốc: đa dạng hóa sản xuất khỏi một số điểm tập trung, tăng khả năng chống chịu theo Tuyên bố chung về chuỗi cung ứng mà Đại sứ Singapore cam kết triển khai hiệu quả. Khi các nhà đầu tư FDI công nghiệp tìm bến đỗ ổn định hơn, mạng lưới VSIP với chuẩn “thông minh – xanh – giá trị cao” trở thành đề xuất khác biệt thay vì chỉ cạnh tranh bằng chi phí.
Kết nối VNeID – SingPass: lớp số hóa giúp vốn và hàng hóa “thông quan” nhanh hơn
Một điểm ít mang tính biểu tượng nhưng có sức nặng thực thi là kế hoạch kết nối hệ thống số VNeID SingPass. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên tích cực phối hợp sớm triển khai thực tế kết nối VNeID và SingPass. Nếu làm đến nơi đến chốn, đây sẽ là “đường cao tốc số” cho nhà đầu tư và chuyên gia: xác thực danh tính, giấy phép, dịch vụ công trực tuyến xuyên biên giới nhanh hơn, giảm thời gian và chi phí giao dịch hành chính. Khi các khu công nghiệp VSIP nhắm tới thế hệ 2.0, việc số hóa hành lang pháp lý và dịch vụ công quan trọng không kém việc xây nhà xưởng. Hợp tác Việt Nam Singapore về chính phủ số, thành phố thông minh, trung tâm dữ liệu, khoa học – công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà hai bên cùng ưu tiên sẽ không có “trái ngọt” nếu thiếu lớp kết nối định danh số này.
Đa dạng hóa sản xuất cho Việt Nam, tối ưu chuỗi cung ứng cho Singapore
Ở phía Việt Nam, mạng lưới khu công nghiệp VSIP là công cụ rõ ràng để đa dạng hóa sản xuất: từ một địa phương Bình Dương ban đầu, mô hình này đã lan tới nhiều tỉnh, tạo việc làm, thu hút FDI công nghiệp và nâng chuẩn hạ tầng công nghiệp. Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh thành công của VSIP còn nằm ở việc lan tỏa các tiêu chuẩn cao về quản trị, môi trường và phát triển bền vững. Ở phía Singapore – một nền kinh tế dịch vụ, tài chính – tối ưu chuỗi cung ứng khu vực nghĩa là gắn chặt với “công xưởng” ổn định, đáng tin cậy. Khi Đại sứ Rajpal Singh cam kết thúc đẩy chương trình hành động 2025-2030 và phát triển VSIP thế hệ thứ hai với hàm lượng khoa học – công nghệ cao, Singapore đang đặt cược chiến lược vào Việt Nam như mắt xích sản xuất – năng lượng – nông thủy sản sạch trong chuỗi cung ứng khu vực. Điểm đến 30 VSIP vào năm 2026 chỉ là mốc đầu tiên của hành trình đó.
