Một thiết bị bay nhỏ, hệ lụy khai thác lớn
UAV trái phép sân bay là thiết bị bay không người lái xâm nhập khu vực cấm hoặc hạn chế bay quanh cảng hàng không, nơi máy bay cần không gian an toàn để cất cánh và hạ cánh. Đây không phải vi phạm nhỏ có thể xem nhẹ: chỉ một dấu hiệu xâm nhập cũng đủ buộc nhà chức trách cân nhắc dừng hoạt động để bảo vệ tàu bay.
Trong văn bản gửi Bộ Công an về tổng kết thi hành pháp luật trong lĩnh vực an ninh hàng không, Bộ Xây dựng cho biết hoạt động UAV gần các cảng hàng không thời gian qua diễn biến phức tạp. Bộ đề xuất đầu tư thiết bị phát hiện và áp chế UAV cùng các phương tiện bay khác lọt vào khu vực cấm bay. Đây là hướng đi cần thiết, bởi khi mối đe dọa xuất hiện gần đường bay, ưu tiên an toàn hàng không buộc các đơn vị khai thác phải thận trọng, dù cái giá trước mắt là lịch bay bị xáo trộn.
Bốn giờ gián đoạn không chỉ là con số
Tại Cát Bi, Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất, các vụ việc liên quan đến phương tiện bay đã khiến chuyến bay phải bay chờ, bay lại, chuyển hướng tới sân bay dự bị hoặc tạm dừng khởi hành trên mặt đất. Trong một số trường hợp, gián đoạn khai thác kéo dài tới 4 giờ.
Với hành khách, điều đó có thể đồng nghĩa với chờ đợi kéo dài và kế hoạch di chuyển đổ vỡ; với hãng bay, sự cố làm đảo lộn khai thác và phát sinh thiệt hại. Mức độ ảnh hưởng khiến việc coi UAV trái phép là chuyện riêng của người điều khiển trở nên không thỏa đáng: rủi ro được đẩy sang hàng nghìn người và cả hệ thống vận hành. Diều, diều sáo gắn đèn cũng gây khó khăn cho việc phát hiện, xác định vị trí và xử lý, nên bài toán không thể chỉ giới hạn ở thiết bị bay điều khiển từ xa.
Thiết bị áp chế cần đi cùng quy trình rõ ràng
Đầu tư thiết bị áp chế UAV là cần thiết, nhưng mua sắm riêng lẻ không thể thay thế quy trình xử lý thống nhất. Bộ Xây dựng đề xuất tiếp tục thực hiện quy định hiện hành, nghiên cứu bổ sung quy trình phối hợp và xây dựng cách xử lý phù hợp với địa hình, điều kiện tự nhiên cùng năng lực lực lượng tại từng cảng. Đòi hỏi này có cơ sở: nhiều lực lượng cùng tham gia có thể khiến thời gian xác minh và xử lý kéo dài.
Thiết bị phát hiện từ xa, từ sớm chỉ có giá trị khi thông tin được chuyển nhanh đến đúng đầu mối, người có thẩm quyền đánh giá nguy cơ và lực lượng tại chỗ biết phải hành động ra sao. Cách làm đó giúp hạn chế thời gian lúng túng, đồng thời tránh để một cảnh báo chưa được xác minh gây đình trệ lâu hơn mức cần thiết. Mỗi sân bay nên có quy trình cụ thể, gắn năng lực kỹ thuật với phương án tạm dừng, đóng cửa và khôi phục khai thác.
Phòng ngừa từ cộng đồng mới giảm được nguy cơ lâu dài
Bên cạnh thiết bị, cơ quan chức năng cần duy trì tuyên truyền về quy định quản lý UAV, nhất là tại trường học và khu dân cư quanh sân bay; đồng thời phối hợp điều tra, xử lý hành vi vi phạm. Cách tiếp cận này quan trọng vì diều và các phương tiện bay khác có thể gắn với sinh hoạt địa phương, đòi hỏi phòng ngừa phù hợp chứ không chỉ trông chờ vào ứng phó sau khi phát hiện.
Bộ Xây dựng cho biết các giải pháp thời gian qua bước đầu có hiệu quả, nhưng phương tiện phát hiện, xử lý vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế. Vì vậy, đầu tư cần hướng tới năng lực phát hiện sớm, áp chế an toàn và phối hợp nhanh, thay vì chỉ bổ sung thiết bị cho đủ danh mục. Kết luận rất rõ: bảo vệ an toàn hàng không đòi hỏi công nghệ, quy trình và nhận thức cộng đồng cùng vận hành. Nếu thiếu một mắt xích, một vụ xâm nhập vẫn có thể biến thành nhiều giờ gián đoạn chuyến bay.
