Điện khí LNG đang trở thành trụ cột mới của an ninh năng lượng
Điện khí LNG Việt Nam là các dự án nhà máy điện sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng được tiếp nhận bằng hạ tầng cảng và đường ống, sau đó đốt trong tua-bin khí chu trình hỗn hợp để cung cấp điện nền công suất lớn, linh hoạt, giúp giảm phụ thuộc vào than và tăng độ an toàn cho hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh và mục tiêu tăng trưởng xanh ngày càng rõ nét. Các dự án Long Phu 1, Thái Bình LNG và Vũng Áng III cho thấy bức tranh điện khí LNG đang chuyển từ kế hoạch sang hành động, với sự tham gia ngày càng đậm nét của tư vấn kỹ thuật quốc tế. Điểm đáng nói là từng dự án đều đối mặt với những vướng mắc và sự chậm trễ, nhưng những bước tiến mới đây cho thấy Việt Nam không bỏ cuộc mà đang kiên trì xây lại nền tảng an ninh năng lượng trên một cấu trúc hiện đại hơn.
Long Phu 1: cột mốc an toàn sau 16 năm và bài học về rủi ro địa chính trị
Nhà máy nhiệt điện Long Phu 1 ở Sóc Trăng là một ví dụ điển hình cho thấy phát triển nguồn điện lớn không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là rủi ro địa chính trị. Dự án được giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư từ năm 2010, gồm 2 tổ máy với tổng công suất 1.200MW. Hợp đồng EPC ký với liên danh Power Machines và PTSC từng đặt mục tiêu vận hành tổ máy 1 vào năm 2018, nhưng lệnh trừng phạt đối với Power Machines đã khiến dự án dừng lại ở mốc 78% khối lượng thi công. Việc tái khởi động sau khi tháo gỡ vướng mắc pháp lý và hợp đồng cho thấy quyết tâm "cứu" một tài sản điện nền quan trọng của hệ thống. Sau 460 ngày thi công liên tục, Ban Quản lý dự án PTSC đạt cột mốc 2 triệu giờ làm việc an toàn, không có tai nạn mất thời gian lao động, một thành tích hiếm thấy với quy mô công trường như Long Phu 1.
Ý nghĩa thực tế của Long Phu 1 không nằm ở những tháp thép khổng lồ, mà ở dòng điện ổn định mà nó hứa hẹn mang lại: sau khi hoàn thành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 7 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu dự án không được kéo về đích, cú sốc thiếu hụt công suất nền có thể đổ lên vai các nhà máy than già cỗi hoặc các nguồn năng lượng tái tạo vốn phụ thuộc thời tiết. Mục tiêu đưa nhà máy vào vận hành trong năm 2027 là tham vọng, nhưng hợp lý: sau 16 năm xây dựng và gián đoạn, thêm một vòng trì hoãn sẽ là lãng phí không thể chấp nhận về vốn xã hội lẫn niềm tin thị trường.
Dự án Thái Bình LNG: tư vấn AFRY và tầm quan trọng của hạ tầng ngoài khơi
Khác với Long Phu 1 đi theo mô hình nhiệt điện truyền thống, dự án Thái Bình LNG đang xuất hiện như hình mẫu mới của điện khí LNG Việt Nam: tích hợp chặt chẽ giữa hạ tầng ngoài khơi, hệ thống tái hóa LNG và nhà máy điện 1.500MW trên bờ. Việc AFRY – tập đoàn tư vấn kỹ thuật hơn 130 năm kinh nghiệm – được lựa chọn làm Cố vấn kỹ thuật quốc tế cho dự án vào đầu tháng 9/2026 là một bước đi thể hiện thái độ nghiêm túc với rủi ro kỹ thuật và vận hành dài hạn. AFRY không chỉ tư vấn cho nhà máy điện chu trình hỗn hợp, mà còn cho hạ tầng tiếp nhận LNG ngoài khơi, đường ống dẫn khí dưới biển, hệ thống neo chìm kiểu càng và các công trình hàng hải cùng khảo sát ngoài khơi. Nói cách khác, đây là dự án mà nếu thiết kế sai một mắt xích, toàn bộ chuỗi điện – khí có thể bị nghẽn hoặc mất an toàn.
Dự án do Công ty Cổ phần Điện khí LNG Thái Bình (TBLP) làm chủ đầu tư, với cổ đông gồm Tokyo Gas, Kyuden International và Tập đoàn Trường Thành Việt Nam. Tổng vốn đầu tư dự án khoảng 2,69 tỷ USD theo Bộ Công Thương, công suất 1.500MW, quy mô 269ha (57ha trên bờ và 212ha mặt biển), với mục tiêu vận hành thương mại toàn bộ dự án vào quý IV/2029. Việc dự án được khởi công từ tháng 10/2025, rồi tiếp tục bổ sung một ITA như AFRY ở giai đoạn hiện tại cho thấy các bên liên quan không chấp nhận cách làm hời hợt. Trong danh mục các dự án nguồn điện quan trọng, Thái Bình LNG nằm trong nhóm các dự án LNG được ưu tiên phát triển. Đối với người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa của dự án nằm ở chỗ nó cung cấp nguồn điện nền hiệu suất cao, giảm phát thải so với các nhà máy than cũ, đồng thời tạo tiền lệ cho cách tổ chức hạ tầng LNG ngoài khơi tại Việt Nam.
Vũng Áng III: liên danh PV Power – Lilama – B.Grimm và bước đi dài hạn
Nếu Long Phu 1 là bài học về rủi ro và Thái Bình LNG là bước thử sức với mô hình điện – khí tích hợp, thì Vũng Áng III lại thể hiện tầm nhìn dài hạn của các nhà đầu tư trong nước và khu vực. Quyết định ngày 9/6 của UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Vũng Áng III tại phường Hoành Sơn. Liên danh thực hiện gồm PV Power – đơn vị thành viên của Petrovietnam, Lilama và B.Grimm Power Public Company Limited của Thái Lan. Với công suất thiết kế khoảng 1.500MW, chia thành 2 tổ máy, mỗi tổ 750MW, trên diện tích khoảng 67,67ha (trong đó 51,71ha đất liền và 15,96ha mặt nước biển), Vũng Áng III được quy hoạch với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và đấu nối đồng bộ.
Về tiến độ, tổ máy số 1 của Vũng Áng III dự kiến vận hành thương mại vào quý I/2031, tổ máy số 2 vào quý II/2032. Những mốc thời gian xa thể hiện đây không phải dự án chạy theo phong trào, mà là đầu tư dài hạn vào nguồn điện nền lớn cho khu vực Bắc Trung Bộ và hệ thống điện quốc gia. Khi hoàn thành, dự án sẽ không chỉ bổ sung công suất, mà còn tạo động lực phát triển công nghiệp, dịch vụ logistics, cảng biển và các ngành kinh tế phụ trợ tại Khu kinh tế Vũng Áng. Việc PV Power tham gia liên danh đầu tư tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong phát triển điện khí LNG tại Việt Nam, cụ thể hóa chiến lược chuyển dịch năng lượng của Petrovietnam, bổ sung nguồn điện nền linh hoạt cho hệ thống điện quốc gia và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng xanh. Đây là bước đi mang tính lựa chọn: chấp nhận đầu tư lớn hôm nay để tránh rơi vào bẫy thiếu điện kéo dài trong tương lai.
Điện khí LNG và chiến lược an ninh năng lượng: không còn chỗ cho chậm trễ
Khi đặt Long Phu 1, Thái Bình LNG và Vũng Áng III bên cạnh nhau, có thể thấy rõ điện khí LNG Việt Nam không còn là một khái niệm trong quy hoạch mà đã trở thành trục chính của chiến lược an ninh năng lượng. Long Phu 1, nếu về đích đúng mục tiêu 2027, sẽ giảm áp lực thiếu điện cho Đồng bằng sông Cửu Long và toàn hệ thống, với sản lượng dự kiến khoảng 7 tỷ kWh/năm. Thái Bình LNG và Vũng Áng III, với công suất mỗi dự án khoảng 1.500MW, tạo ra mạng lưới nguồn điện nền mới trải dài từ đồng bằng Bắc Bộ tới Bắc Trung Bộ, cùng lúc hỗ trợ các ngành công nghiệp và dịch vụ hạ tầng như logistics và cảng biển.
Tuy nhiên, bức tranh không chỉ có gam màu sáng. Câu chuyện Power Machines rút khỏi Long Phu 1 sau lệnh trừng phạt cho thấy các dự án nguồn điện lớn dễ bị tổn thương trước rủi ro ngoài tầm kiểm soát. Đáp án của Việt Nam đang là đa dạng hóa đối tác, mời các cố vấn kỹ thuật như AFRY vào những mắt xích phức tạp, đồng thời tăng vai trò của doanh nghiệp nội địa trong các liên danh như PV Power – Lilama – B.Grimm tại Vũng Áng III. Nếu các mốc 2027, 2029, 2031–2032 tiếp tục bị trượt, người chịu ảnh hưởng đầu tiên sẽ là các hộ gia đình và doanh nghiệp với hóa đơn điện tăng và rủi ro cắt giảm phụ tải. Vì vậy, điều đáng kỳ vọng không chỉ là thêm nhiều lễ khởi công, mà là một văn hóa quản trị dự án nghiêm ngặt hơn, nơi tiến độ, chất lượng và an toàn được coi là cam kết chính trị chứ không phải lựa chọn tùy nghi.
