Điện khí LNG được ưu tiên để tránh thiếu điện – nhưng tiến độ có theo kịp?
Các dự án điện khí LNG là những nhà máy điện sử dụng khí thiên nhiên hoá lỏng làm nhiên liệu, tích hợp hệ thống kho, cảng nhập LNG, bồn chứa và tái hoá khí cùng hạ tầng đấu nối truyền tải, được kỳ vọng bổ sung nhanh nguồn điện sạch hơn và linh hoạt hơn để đáp ứng nhu cầu phụ tải đang tăng mạnh ở các vùng kinh tế trọng điểm. Dù nhìn trên giấy, chiến lược ưu tiên điện khí LNG của Chính phủ là lựa chọn hợp lý để đa dạng hóa nguồn và giảm phụ thuộc vào than, câu hỏi lớn vẫn là: chúng ta có đủ năng lực triển khai hàng loạt nhà máy LNG Việt Nam đúng tiến độ xây dựng năng lượng hay không. Hai trường hợp điển hình là điện khí Quỳnh Lập ở Nghệ An và tổ hợp Hiệp Phước LNG tại TP.HCM – nơi sự can thiệp trực tiếp của lãnh đạo từ cấp tỉnh đến Phó Thủ tướng cho thấy áp lực bảo đảm nguồn điện đã ở mức rất cao.
Quỳnh Lập LNG: dự án trọng điểm nhưng đang bị thủ tục và mặt bằng níu chân
Điện khí Quỳnh Lập tại Nghệ An được định vị là một dự án năng lượng trọng điểm, tạo nền cho một trung tâm công nghiệp mới ở phía Bắc tỉnh. Ngày 18.5.2026, địa phương đã tổ chức lễ công bố và khởi công hạ tầng kỹ thuật, phát đi tín hiệu chính trị rõ ràng rằng dự án phải được ưu tiên thúc đẩy. Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, tiến độ chậm đã buộc Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh phải trực tiếp kiểm tra ngày 11.8 và yêu cầu "khẩn trương tháo gỡ vướng mắc" về thủ tục đầu tư, quy hoạch chi tiết 1/500 và giải phóng mặt bằng. Tỉnh phải ra thông báo 866/TB-UBND ấn định thời hạn từng đầu việc, từ hoàn thành quy hoạch chi tiết trong tháng 9.2026 đến thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi trước 31.10.2026. Việc tỉnh phải siết bằng mốc thời gian cho thấy Quỳnh Lập không thiếu quyết tâm chính trị, nhưng hệ thống thủ tục đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất của tiến độ xây dựng năng lượng.
Hiệp Phước LNG: 60% xây dựng, mốc vận hành 2028 vừa đầy tham vọng vừa tiềm ẩn rủi ro
Trái với Quỳnh Lập còn loay hoay ở vòng thủ tục, Hiệp Phước LNG đã bước khá sâu vào giai đoạn thi công. Giai đoạn I công suất 1.200 MW được triển khai trên nền nhà máy cũ 375 MW, theo hình thức tư nhân xây dựng – sở hữu – vận hành, với ba tổ máy tua-bin khí chu trình hỗn hợp cùng thiết bị đồng bộ của Siemens Energy. Báo cáo với đoàn công tác, chủ đầu tư cho biết phần xây dựng đã đạt khoảng 60% và lắp đặt thiết bị khoảng 20%. Các mốc tiến độ mới đặt mục tiêu ba tổ máy lần lượt vận hành thương mại vào tháng 10, 11 và 12/2028. Đây là kế hoạch chứ chưa phải cam kết hoàn thành, nhưng kỳ vọng rất rõ: khi giai đoạn I đi vào hoạt động, nhà máy dự kiến cung cấp hơn 7 tỷ kWh điện thương phẩm mỗi năm, bổ sung nguồn lớn cho hệ thống ở khu vực phía Nam. Việc Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc trực tiếp xuống công trường ngày 4.10 và yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cho thấy Nhà nước đang đặt nặng trách nhiệm lên nhà máy này trong bài toán an ninh năng lượng.
Chính phủ can thiệp sâu: bảo đảm nguồn điện nhưng cũng phơi bày khoảng trống năng lực triển khai
Cả hai dự án điện khí LNG – Quỳnh Lập ở Nghệ An và Hiệp Phước LNG tại TP.HCM – đều đang nằm trong tầm ngắm trực tiếp của cơ quan điều hành. Ở Nghệ An, UBND tỉnh phân công rõ sở ngành phối hợp nhà đầu tư để xây dựng tiến độ chi tiết, xử lý từ quy hoạch xây dựng đến tái định cư, bồi thường, hợp đồng dự án. Ở Hiệp Phước, Phó Thủ tướng không chỉ thúc tiến độ giai đoạn I, II mà còn yêu cầu TP.HCM phối hợp Bộ Công Thương và ngành điện chuẩn bị hạ tầng truyền tải tương ứng, tránh tình trạng nguồn điện hoàn thành nhưng không giải tỏa được công suất. Theo báo cáo, dự án nằm rất gần các trung tâm phụ tải lớn ở TP.HCM, Đồng Nai với nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, cảng, khu công nghệ cao và cả các trung tâm dữ liệu – những lĩnh vực tiêu thụ điện ngày càng cao. Việc ưu tiên bố trí một nhà máy LNG Việt Nam quy mô lớn ngay cạnh phụ tải nhằm giảm truyền tải từ xa, hạn chế tổn thất và nâng độ tin cậy hệ thống. Về chiến lược, đó là bước đi đúng. Nhưng việc phải "điều hành bằng mệnh lệnh" cho tiến độ xây dựng năng lượng cũng cho thấy các cơ chế tự thân hiện tại chưa đủ để bảo đảm dự án chạy đúng nhịp.
Kết luận: LNG là cầu nối quan trọng, nhưng cần trung thực với rủi ro tiến độ
Nhìn tổng thể, việc Chính phủ ưu tiên các dự án điện khí LNG như Quỳnh Lập và Hiệp Phước là phản ứng trực tiếp trước nguy cơ thiếu điện trong bối cảnh nhu cầu tăng nhanh, đặc biệt tại các vùng công nghiệp, dịch vụ và trung tâm dữ liệu ở phía Nam. Điện khí LNG mang lại lợi thế về thời gian đầu tư ngắn hơn so với nhiều nguồn truyền thống, công nghệ đã sẵn sàng và linh hoạt trong vận hành hệ thống. Tuy vậy, những gì đang diễn ra cho thấy rào cản không nằm ở ý chí, mà ở năng lực thực thi: thủ tục kéo dài, mặt bằng chậm, hạ tầng truyền tải chưa đi cùng tiến độ nguồn. Nếu không cải tổ mạnh cách quản lý tiến độ xây dựng năng lượng, các mốc vận hành cuối 2028 của Hiệp Phước hay yêu cầu hoàn thành thủ tục của điện khí Quỳnh Lập rất khó trở thành hiện thực đúng như kế hoạch. LNG xứng đáng là một trụ cột trong chiến lược năng lượng, nhưng xã hội cần được cập nhật trung thực về rủi ro chậm tiến độ thay vì chỉ nghe những khẩu hiệu "đảm bảo đủ điện".
