APEC 2027: Thước đo mới cho hạ tầng Việt Nam
Dự án APEC 2027 là tập hợp các chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn tại An Giang và Phú Quốc, nhằm nâng cấp đồng bộ giao thông, đô thị, hạ tầng kỹ thuật và số hóa quản lý, đáp ứng yêu cầu tổ chức Hội nghị Cấp cao APEC, đồng thời tạo nền tảng phát triển lâu dài cho hạ tầng Việt Nam.
Theo Quyết định số 948/QĐ-TTg, An Giang được giao triển khai 21 dự án phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 với tổng vốn đầu tư hơn 137.000 tỷ đồng. Đây không chỉ là gói đầu tư hạ tầng lớn hiếm có mà còn là phép thử cho năng lực quản lý, điều hành và kỷ luật tài chính của địa phương. Lãnh đạo tỉnh nhìn nhận APEC 2027 là sự kiện chính trị, đối ngoại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nên yêu cầu về tiến độ, chất lượng và hiệu quả được đặt ở mức cao hơn chuẩn thông thường. Nói cách khác, đây chính là “kỳ thi tốt nghiệp” của hệ thống quản trị các dự án APEC 2027 tại An Giang Phú Quốc.
Toàn cảnh danh mục dự án: Từ đầu tư công đến PPP
Điểm đáng chú ý của các dự án APEC 2027 là cấu trúc danh mục khá đa dạng, kết hợp chặt chẽ giữa đầu tư công và đối tác công tư, thay vì chỉ dồn vào ngân sách nhà nước. An Giang chia các dự án thành hai nhóm: nhóm đầu tư công và nhóm PPP, với nhiệm vụ rõ ràng cho từng cấu phần hạ tầng. Cách chia này cho thấy địa phương muốn tận dụng tối đa nguồn lực xã hội nhưng vẫn giữ vai trò chủ đạo ở các hạ tầng thiết yếu.
Nhóm 1 gồm 10 dự án đầu tư công; tỉnh đã ban hành 9/9 lệnh xây dựng công trình khẩn cấp, đồng thời hoàn tất phê duyệt lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu cho cả 10/10 dự án. Tổng kế hoạch vốn bố trí cho các dự án APEC đầu tư công trong năm 2026 là hơn 13.298 tỷ đồng. Nhóm 2 gồm 11 dự án theo phương thức PPP và đầu tư kinh doanh, đã hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư 11/11 dự án. Điều này cho thấy bộ khung pháp lý và tổ chức cho các dự án về cơ bản đã “vào vị trí”, vấn đề còn lại là biến quyết định thành khối lượng thi công thực tế.
Tiến độ giải ngân: 46% không chỉ là con số đẹp
Nếu coi tiến độ giải ngân là “nhịp tim” của các dự án APEC 2027, thì nhịp tim đó hiện đang ở mức khá khỏe. Đại diện Sở Tài chính An Giang cho biết, tính đến hết ngày 24/8, địa phương đã giải ngân hơn 6.300 tỷ đồng, đạt hơn 46% kế hoạch. Trong đó, ngân sách Trung ương giải ngân 3.388 tỷ đồng (40,85%), ngân sách địa phương 2.961 tỷ đồng (53,84%). Đây là một trong những số liệu hiếm hoi cho thấy địa phương chủ động đồng hành cùng Trung ương về vốn, thay vì phụ thuộc một chiều.
Quan trọng hơn, tiến độ giải ngân “bám sát tiến độ thi công”, ưu tiên cho các dự án đã có mặt bằng và đủ điều kiện thi công. Danh mục dự án được phân thành ba nhóm: nhóm có tiến độ thực hiện và giải ngân tốt với 7 dự án như Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật Dương Đông, kè và san lấp mặt bằng Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, các khu tái định cư An Thới, Hồ Suối Lớn, Hồ nước Cửa Cạn, Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán. Một số dự án có tỷ lệ giải ngân cao được yêu cầu tiếp tục duy trì tiến độ, bảo đảm giải ngân gắn với khối lượng thực hiện.
Những điểm sáng: 5 dự án vượt tiến độ và cấu trúc điều hành
Trong bức tranh chung, không thể phủ nhận có những điểm sáng đáng kể. Nhiều gói thầu đang triển khai với yêu cầu bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn và hiệu quả. Đáng chú ý, có 5 dự án đạt và vượt tiến độ đề ra, gồm: mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc; dự án hạ tầng kỹ thuật, chuyển đổi số, trung tâm giám sát điều hành thông minh quản lý toàn diện đặc khu Phú Quốc; Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ; Khu đô thị du lịch Núi Ông Quán; Nhà máy nước Hồ Cửa Cạn. Đây là những hạng mục trọng yếu cho cả giao thông, đô thị và an sinh.
Đằng sau các công trình là một bộ máy điều hành tương đối chặt chẽ. Tỉnh đã triển khai đề án tổng thể các hoạt động phục vụ Năm APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc theo hướng khẩn trương, đồng bộ và cơ bản bảo đảm tiến độ. 7/7 tiểu ban đã ban hành tiểu đề án, xác định rõ nội dung công việc, tiến độ triển khai và trách nhiệm thực hiện, làm cơ sở tổ chức các nhiệm vụ tiếp theo một cách thống nhất, đồng bộ. Có thể coi đây là “bản thiết kế tổ chức” cho toàn bộ hệ sinh thái dự án APEC 2027, giúp hạn chế tình trạng mạnh ai nấy làm vốn thường gặp trong các dự án hạ tầng Việt Nam.
Thách thức còn lại: mặt bằng, pháp luật và cuộc đua về đích 2027
Dù các con số giải ngân và tiến độ dự án có phần khả quan, bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Một nhóm dự án bị xếp vào diện tiến độ thực hiện và giải ngân chậm, gồm các dự án hạ tầng môi trường và tiện ích thiết yếu như khu xử lý rác, nhà máy điện rác Bãi Bổn, các nhà máy xử lý chất thải rắn, nước thải tập trung tại An Thới, Dương Đông, Nhà máy nước Hồ Cửa Cạn và ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực An Thới. Những hạng mục này thường phức tạp về thủ tục, vướng mặt bằng và ít hấp dẫn nhà đầu tư, nhưng lại có ý nghĩa quyết định với chất lượng đô thị.
Các dự án còn vướng giải phóng mặt bằng, đất đai, thủ tục đầu tư, nguồn lực nhà đầu tư và điều kiện thi công; do đó cần tập trung xử lý, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn hoàn thành để đẩy nhanh tiến độ. Lãnh đạo tỉnh khẳng định sẽ tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đẩy nhanh tiến độ bằng giải pháp khoa học nhưng không đánh đổi nguyên tắc thượng tôn pháp luật, không lợi dụng yêu cầu tiến độ để vi phạm cơ chế đặc thù và quy định pháp luật. Nói cách khác, cuộc đua về đích APEC 2027 là bài kiểm tra kép: vừa phải chạy nhanh để kịp thời gian, vừa phải chạy đúng làn để giữ niềm tin và uy tín cho An Giang Phú Quốc nói riêng, cho hạ tầng Việt Nam nói chung.
