Bệnh võng mạc tiểu đường là gì và vì sao nguy hiểm?
Bệnh võng mạc tiểu đường là biến chứng tại mắt do đái tháo đường gây tổn thương hệ thống mạch máu li ti trên võng mạc, diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng ban đầu nhưng có khả năng dẫn tới suy giảm thị lực tiến triển và mù lòa nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị kịp thời. Đây không phải chuyện xa vời: nước ta có khoảng 7 triệu người trong độ tuổi 30–69 đang mắc đái tháo đường. Khoảng một phần ba trong số đó có bệnh lý võng mạc ở các mức độ khác nhau. Nghĩa là, chỉ cần bạn trên 30 tuổi và có đái tháo đường, nguy cơ mất thị lực từ đái tháo đường đã hiện hữu ngay trong mắt, dù ngày hôm nay bạn vẫn thấy nhìn rõ.
Sự âm thầm đáng sợ: Khi mắt đã tổn thương mà bạn vẫn tưởng bình thường
Điều đáng sợ nhất của bệnh võng mạc tiểu đường không phải là đau, mà là… không đau. Bệnh thường tiến triển âm thầm, người bệnh có thể không nhận thấy triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Khi bạn bắt đầu thấy nhìn mờ, đặc biệt là khi đọc sách hoặc nhìn gần, nhìn các đường thẳng bị lượn sóng, méo mó hoặc xuất hiện đốm đen, vùng tối ở trung tâm tầm nhìn thì tổn thương đã tiến khá xa. Đây chính là lý do nhiều người trong độ tuổi lao động chỉ phát hiện bệnh khi thị lực đã suy giảm ảnh hưởng trực tiếp tới công việc và cuộc sống hằng ngày. Câu chuyện không chỉ là vài con số trên kết quả xét nghiệm đường huyết; đó là nguy cơ mất đi đôi mắt khoẻ mạnh trong độ tuổi sung sức nhất.
Hàng triệu người trên 30 đang đứng trước nguy cơ mất thị lực
Khi nghe “bệnh mắt do đái tháo đường”, nhiều người nghĩ đó là chuyện của ai khác. Thực tế, nước ta đang có khoảng 7 triệu người trong độ tuổi 30–69 mắc đái tháo đường. Nếu khoảng một phần ba trong số đó có bệnh võng mạc ở các mức độ khác nhau, tức là hàng triệu đôi mắt đang bị đe doạ mà chủ nhân có thể chưa hề biết. Các tổn thương võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường có thể dẫn đến suy giảm thị lực, đặc biệt ảnh hưởng đến nhóm người trong độ tuổi lao động. Không phải ngẫu nhiên Chương trình “Vì đôi mắt Việt” và Chiến lược quốc gia phòng chống mù lòa đặt mục tiêu tăng tỷ lệ người bệnh đái tháo đường được khám và theo dõi bệnh lý về mắt lên trên 75%. Con số này là lời cảnh báo: nếu bạn trên 30 tuổi, đang hoặc có nguy cơ đái tháo đường, hãy coi việc bảo vệ mắt là ưu tiên thực sự.
Khám mắt định kỳ: Lá chắn đầu tiên để phòng ngừa mù lòa
Nhiều người chỉ đến bác sĩ mắt khi đã thấy mờ, nhưng với bệnh võng mạc tiểu đường, đợi đến lúc mờ mới đi khám là quá muộn. Việc khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương để có hướng theo dõi và điều trị phù hợp. Khi tổn thương võng mạc được phát hiện ngay trong quá trình người bệnh khám và điều trị đái tháo đường, bác sĩ có thể can thiệp sớm để hạn chế nguy cơ mất thị lực. Các chương trình chăm sóc liền mạch đang được xây dựng, tầm soát, chuyển tuyến và điều trị thay vì chăm sóc rời rạc giữa các chuyên khoa. Hơn 20.000 người bệnh tại 6 bệnh viện dự kiến được hưởng lợi từ hoạt động phát hiện sớm, chuyển tuyến và điều trị đến hết năm 2027. Nhưng con số này chỉ thực sự có ý nghĩa nếu mỗi người chủ động đến khám thay vì chờ được gọi tên trong bất kỳ chương trình nào.
Chủ động bảo vệ đôi mắt: trách nhiệm của mỗi người bệnh tiểu đường
Không một chương trình quốc gia nào có thể bảo vệ đôi mắt của bạn nếu chính bạn xem nhẹ việc kiểm soát đái tháo đường và khám mắt định kỳ. Đây là bệnh lý diễn tiến âm thầm, không gây đau nhức, nhưng có thể làm suy giảm thị lực nghiêm trọng và dẫn đến mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Kiểm soát đường huyết, tái khám đều đặn và thực hiện tầm soát mắt theo hẹn là ba trụ cột để phòng ngừa mù lòa từ đái tháo đường. Khi các bệnh viện được trang bị máy chụp đáy mắt màu không giãn đồng tử kèm phần mềm phân tích hình ảnh hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo, khả năng phát hiện tổn thương võng mạc càng được nâng cao. Nhưng công nghệ chỉ có ý nghĩa nếu bạn bước vào phòng khám. Đừng đợi đến khi thế giới trước mắt mờ dần mới nhận ra mình đã bỏ lỡ những lần khám mắt quan trọng.
