Chuyển giao phải bắt đầu trước khi đề tài kết thúc
Chuyển giao công nghệ là quá trình đưa tri thức, kết quả nghiên cứu hoặc giải pháp kỹ thuật từ nơi tạo ra đến bên có thể ứng dụng, hoàn thiện và sản xuất thành sản phẩm. Muốn quá trình ấy tạo giá trị, doanh nghiệp cần tham gia từ lúc xác định bài toán, thay vì chỉ được mời tiếp nhận khi đề tài đã xong. Nghị quyết 57-NQ/TW đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí động lực phát triển, đồng thời giao cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và doanh nghiệp vai trò thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao và làm chủ công nghệ chiến lược. Nhưng kỳ vọng chính sách không tự xóa được khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà máy. Nếu thiếu yêu cầu sử dụng cụ thể, quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng và cơ chế chia sẻ lợi ích, một kết quả tốt về khoa học vẫn có thể chưa sẵn sàng cho thị trường. Vì vậy, thương mại hóa nghiên cứu phải được tính ngay từ thiết kế nhiệm vụ, không phải là khâu phụ sau cùng.
TP. Hồ Chí Minh cần biến kết nối thành giao dịch thực chất
TP. Hồ Chí Minh đang dùng Sàn Giao dịch công nghệ và Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo thành phố để nối nguồn cung nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp. Trong chín tháng năm 2026, sàn hỗ trợ khoảng 240 đơn vị giới thiệu, chào bán hơn 400 công nghệ và thiết bị ở các mức độ hoàn thiện khác nhau. Quy mô này cho thấy hoạt động kết nối đã có nền tảng; song số công nghệ được đưa lên sàn chưa đồng nghĩa với số sản phẩm được doanh nghiệp triển khai. Các vướng mắc nằm ở phần việc quyết định khả năng giao dịch: nhiều kết quả chưa xác lập đầy đủ quyền sở hữu trí tuệ, chưa phân định rõ quyền của tác giả và đơn vị, hoặc chưa được phân loại theo mức độ sẵn sàng. Bài toán kinh tế của công nghệ cũng chưa được lượng hóa rõ. Sàn có thể tập trung thông tin và kết nối cung cầu, nhưng để nghiên cứu đi vào sản xuất, cần thêm tổ chức trung gian chuyên nghiệp, thử nghiệm trong quy trình thực tế và đánh giá được hiệu quả sử dụng.
Từ UAV đến đơn đặt hàng: Bài học về đồng phát triển
Một phép đối chiếu hữu ích đến từ Đại học Quốc gia Hà Nội: thay vì chỉ giới thiệu kết quả, Viện Công nghệ Thông tin phối hợp với HTI Group tổ chức thực nghiệm thiết bị cho các đơn vị nghiệp vụ thuộc công an Hà Nội và Lào Cai. Các tình huống sử dụng cho phép người dùng kiểm tra khả năng vận hành, còn phản hồi thực tế giúp nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp chỉnh thiết kế, thuật toán và tính năng. Trong số thiết bị được thử nghiệm có UAV vận tải nặng 194 kg, bay 50 km/h, và UAV trinh sát nặng 12 kg, đạt 70–100 km/h, tích hợp AI hỗ trợ nhận diện, phát hiện và theo dõi đối tượng. Cách làm này đặt người sử dụng vào vòng phát triển sản phẩm, giảm rủi ro làm ra thứ không đáp ứng nhu cầu. Đại học Quốc gia Hà Nội cũng thúc đẩy AI, UAV, truyền thông lượng tử, an ninh mạng và robot qua hợp tác với doanh nghiệp, đối tác quốc tế. Đề xuất nghiên cứu trung tâm lượng tử chung với Đại học Kỹ thuật Thông tin và Truyền thông Moscow cho thấy hợp tác viện trường còn có thể mở rộng sang kết nối chuyên gia và nhiệm vụ nghiên cứu.
Các mô hình ở Hà Nội cho thấy cơ chế quyết định đường ra
Một số trường đại học tại Hà Nội đã gắn nghiên cứu với đơn hàng, đối tác và doanh nghiệp hình thành từ trường. Năm 2025, doanh thu chuyển giao khoa học và công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội vượt 52 tỷ đồng; trong sáu tháng đầu năm 2026, đơn vị triển khai năm chương trình nghiên cứu trọng điểm, 16 nhiệm vụ gắn với tám nhóm công nghệ chiến lược và tiếp nhận 62 hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ mới. Đại học Bách khoa Hà Nội có mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp đối tác, đồng thời phát triển Design Factory để doanh nghiệp đưa bài toán sản xuất vào trường cùng thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp. Trường Đại học Phenikaa tổ chức liên kết từ đào tạo, nghiên cứu đến hoàn thiện sản phẩm, chuyển giao và thương mại hóa, với hệ sinh thái gồm bảy doanh nghiệp spin-off và startup công nghệ. Các ví dụ này không chứng minh mọi nghiên cứu đều có thị trường, nhưng cho thấy cơ chế hợp tác liên tục tạo đường đi rõ hơn so với chuyển giao một lần. Kết luận cần thiết là viện, trường, doanh nghiệp và tổ chức trung gian phải cùng chia sẻ bài toán, quyền lợi và trách nhiệm thử nghiệm. Khi chuyển giao được thiết kế từ đầu, phòng thí nghiệm mới có cơ hội trở thành một phần của năng lực sản xuất.
