Từ quầy hàng truyền thống đến điểm bán số
Số hóa hộ kinh doanh là việc đưa hoạt động bán hàng, thông tin sản phẩm và khâu nhận đơn lên các công cụ trực tuyến, để người bán tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi điểm bán trực tiếp. Tại Đà Nẵng, hướng đi này đáng chú ý vì phần lớn tiểu thương vẫn dựa vào khách ghé chợ, trong khi kinh doanh trên ứng dụng đòi hỏi kỹ năng và cách vận hành khác. Từ tháng 8/2026, Grab Việt Nam và chính quyền thành phố triển khai hai mô hình: “chợ Cồn chuyển đổi số” và sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab. Hai mô hình được công bố ngày 10/8 nhằm bổ sung kênh bán hàng cho tiểu thương, hộ kinh doanh và chủ thể OCOP, qua đó giúp người dân, du khách tìm và mua sản phẩm địa phương trên môi trường số. Đây là bước cụ thể hóa thỏa thuận hợp tác năm năm ký ngày 22/9/2025, hướng đến phát triển kinh tế số và nâng kỹ năng số cộng đồng.
Điểm đáng đánh giá không phải là một ứng dụng mới xuất hiện, mà là việc công nghệ được đưa đến tận quầy hàng. Nếu chỉ lập gian hàng rồi để người bán tự xoay xở, khoảng cách giữa tiểu thương quen bán trực tiếp và khách hàng trực tuyến vẫn còn nguyên.
Hỗ trợ thực hành mới quyết định khả năng lên số
Tại chợ Cồn, đội ngũ Grab phối hợp với Ban Quản lý chợ hướng dẫn tiểu thương đăng ký và kích hoạt gian hàng trên GrabFood, GrabMart; tiếp nhận, quản lý đơn; thiết lập giá bán, khuyến mại và thanh toán không tiền mặt. Grab còn phối hợp với các tổ công nghệ số cộng đồng để hộ kinh doanh làm quen với cách vận hành trực tuyến. Với các chủ thể OCOP, nội dung hỗ trợ gồm đưa sản phẩm lên nền tảng, xác định giá bán, quy cách đóng gói và xây dựng chương trình khuyến mại. Đây là phần thiết thực nhất của chương trình: kỹ năng xử lý đơn và chuẩn bị sản phẩm mới biến một tài khoản trực tuyến thành kênh bán hàng có thể sử dụng hằng ngày. Theo thông tin chương trình, mô hình chợ Cồn đã hỗ trợ hàng trăm tiểu thương mở gian hàng trực tuyến, trang bị nhận diện số và tiếp nhận đơn tự động.
Tuy vậy, mở gian hàng không đồng nghĩa có đơn đều đặn. Người bán vẫn cần cập nhật thông tin, theo dõi đơn, chuẩn bị hàng và phối hợp giao nhận trong lúc duy trì quầy tại chợ. Với hộ nhỏ, thời gian và năng lực vận hành có thể là rào cản không kém việc làm quen với công nghệ. Vì thế, hỗ trợ ban đầu cần đi cùng hướng dẫn sau triển khai, thay vì dừng ở khâu đăng ký.
OCOP có thêm đường ra, nhưng cần đo hiệu quả
Sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” đưa thông tin về nguồn gốc, đặc trưng và câu chuyện sản phẩm lên ứng dụng, giúp khách tìm hiểu trước khi đặt mua. Thành phố có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao; đồng thời có 28 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP. Giai đoạn đầu, Grab hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu số cho hơn 80 chủ thể OCOP và 14 điểm hoặc cửa hàng trưng bày, kinh doanh sản phẩm. Từ tháng 9/2026, chương trình định hướng mở rộng tới các sản phẩm OCOP còn lại. Quy mô này tạo cơ hội quảng bá đặc sản và văn hóa địa phương, nhưng cũng cho thấy việc lên sàn mới là bước mở cửa, chưa phải bảo đảm đầu ra.
Muốn biết mô hình có ích đến đâu, cần nhìn vào sản lượng bán, hiệu quả kinh doanh và phản hồi thực tế từ người bán lẫn người mua. Thành phố và Grab dự kiến đánh giá các yếu tố đó để hoàn thiện cách làm, rồi cân nhắc mở rộng tới thêm sản phẩm OCOP, cơ sở kinh doanh đặc sản và khu vực tập trung nhiều hộ kinh doanh. Đó là phép thử quan trọng hơn số lượng gian hàng được tạo.
Thước đo là ai có thể tham gia kinh tế số
Chương trình Grab Đà Nẵng cần được nhìn trong nỗ lực đưa kinh tế số Việt Nam đến nhiều địa phương và nhóm kinh doanh, thay vì chỉ tập trung vào doanh nghiệp lớn hay người dùng đô thị. Với tiểu thương, lợi ích trước mắt là có thêm điểm hiện diện ngoài chợ và cơ hội nhận đơn từ người dùng ứng dụng. Với khách hàng, đó là thêm cách tìm mua món ăn và đặc sản địa phương. Nhưng nền tảng chỉ phát huy tác dụng khi sản phẩm được trình bày rõ, đơn hàng được xử lý ổn định và người bán thấy kênh mới đáng để duy trì.
Vì vậy, “tiểu thương lên số” không nên được tính bằng số gian hàng mở ra, mà bằng khả năng giúp người bán nhỏ tự vận hành và có thêm khách hàng lâu dài. Chương trình đã đặt nền móng bằng hướng dẫn cụ thể và kết nối sản phẩm với người mua; bước tiếp theo là chứng minh hiệu quả, khắc phục vướng mắc trong công việc hằng ngày rồi mới nhân rộng. Nếu làm được điều đó, số hóa mới trở thành công cụ kinh doanh hữu ích, không chỉ là một danh mục trên ứng dụng.
