Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

COC Biển Đông gần đồng thuận, nhưng vẫn vướng những điểm cốt lõi

COC Biển Đông gần đồng thuận, nhưng vẫn vướng những điểm cốt lõi
Sở thích|Đông Nam Á

Con số đồng thuận cao chưa đồng nghĩa đã gần về đích

Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) là khuôn khổ được ASEAN và Trung Quốc đàm phán nhằm thúc đẩy kiềm chế, giảm nguy cơ va chạm và ngăn sự cố trên biển leo thang thành xung đột. Vì vậy, tiến triển về câu chữ chỉ có ý nghĩa khi các bên thống nhất được những quy tắc đủ rõ để áp dụng trên thực tế.

Ngày 14/11, sau các cuộc họp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Philippines, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho biết đàm phán COC đang bước vào giai đoạn cuối và gần 90% thuật ngữ, đoạn văn, câu chữ trong dự thảo đã được nhất trí. Nhưng thông tin từ các nhà ngoại giao am hiểu tiến trình trước đó đưa ra mức khoảng 80%, còn quan chức Philippines Theresa Lazaro nói các bên đã thống nhất 77% điều khoản.

Những tỷ lệ này không nhất thiết phủ định lẫn nhau: chúng có thể phản ánh cách tính hoặc phần nội dung khác nhau. Tuy nhiên, chênh lệch ấy nhắc rằng tỷ lệ đồng thuận không phải thước đo đầy đủ về chất lượng hay mức độ hoàn thiện của văn kiện. Một dự thảo có thể gần xong về câu chữ mà vẫn chưa giải quyết được các điều khoản quyết định hiệu lực.

COC Biển Đông gần đồng thuận, nhưng vẫn vướng những điểm cốt lõi

Mục tiêu hoàn tất trong năm đã không thành

ASEAN và Trung Quốc chưa thể hoàn tất COC trong năm 2026 như mục tiêu đã thống nhất năm 2023, dù tiến trình được đẩy nhanh và các cuộc họp diễn ra thường xuyên hơn. Philippines, nước giữ chức Chủ tịch ASEAN năm nay, thúc đẩy họp ít nhất mỗi tháng một lần; Trung Quốc và Malaysia, nước điều phối quan hệ ASEAN–Trung Quốc, đồng chủ trì ít nhất 10 vòng đàm phán quan trọng trong năm. Nỗ lực ngoại giao tăng lên, nhưng thời hạn chính trị vẫn không thay thế được đồng thuận thực chất.

COC được khởi động đàm phán từ khoảng năm 2005 và được kỳ vọng kế thừa, cụ thể hóa Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), ký năm 2002. DOC nêu các nguyên tắc kiềm chế, giải quyết hòa bình và xây dựng lòng tin, nhưng không có tính ràng buộc pháp lý. COC có thể giúp giảm nguy cơ sự cố trong vùng biển chiến lược đối với thương mại quốc tế, nơi các yêu sách chồng lấn của Trung Quốc và một số nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam và Philippines, làm căng thẳng kéo dài.

Việc lỡ hạn không xóa bỏ tiến triển, nhưng cho thấy lịch trình tham vọng đã va vào những câu hỏi khó nhất. Đàm phán sẽ tiếp tục trong năm tới khi Singapore đảm nhiệm chức Chủ tịch ASEAN; đây là cơ hội nối lại thương lượng, không phải bảo đảm rằng các bên sẽ sớm ký được văn kiện.

COC Biển Đông gần đồng thuận, nhưng vẫn vướng những điểm cốt lõi

Ba bất đồng còn lại mới là phép thử thật sự

Các vấn đề chưa được giải quyết tập trung vào phạm vi địa lý mà COC điều chỉnh, cách hiểu những thuật ngữ nhạy cảm và việc văn kiện có ràng buộc pháp lý hay không. Đây không phải phần phụ có thể xử lý bằng cách thống nhất thêm vài câu chữ. Phạm vi địa lý xác định nơi quy tắc áp dụng; định nghĩa quyết định cách diễn giải; còn tính ràng buộc sẽ cho thấy COC là cam kết chính trị hay bộ quy tắc có sức nặng pháp lý.

Bởi vậy, con số gần 90% không nên được hiểu như dấu hiệu rằng phần việc còn lại chỉ là thủ tục. Chính phần trăm cuối cùng có thể quyết định văn kiện có đủ cụ thể để hạn chế hành động gây va chạm hay chỉ lặp lại những cam kết chung. COC không thể ngăn mọi hành vi căng thẳng, nhưng một văn bản rõ ràng và có hiệu lực sẽ tạo nền tảng tốt hơn cho kiềm chế, đối thoại và xử lý sự cố.

Đánh giá tiến trình ASEAN Trung Quốc vì thế cần nhìn đồng thời vào mức đồng thuận được công bố và bản chất những điểm còn treo. Khi các bên tiếp tục thương lượng dưới nhiệm kỳ Singapore, thước đo đáng tin cậy không phải là phần trăm tăng thêm, mà là khả năng thống nhất quy tắc đủ rõ, có ý nghĩa thực tế và phù hợp với luật pháp quốc tế.

COC Biển Đông gần đồng thuận, nhưng vẫn vướng những điểm cốt lõi

Kết luận: tiến triển chỉ đáng kể khi biến thành quy tắc dùng được

Đàm phán COC đã tiến xa hơn nhiều giai đoạn trước, nhưng các tỷ lệ 77%, khoảng 80% và gần 90% cùng tồn tại với việc mục tiêu hoàn tất trong năm 2026 không đạt được. Khoảng cách giữa thông báo lạc quan và những bất đồng cốt lõi là lời nhắc rằng đồng thuận về dự thảo chưa đồng nghĩa đồng thuận về cách ứng xử.

Với Việt Nam và các nước có lợi ích trên Biển Đông, một Bộ quy tắc ứng xử có nội dung rõ ràng, thực chất và phù hợp luật pháp quốc tế quan trọng hơn việc ký nhanh một văn bản thiếu sức ràng buộc. Phép thử tiếp theo của tiến trình là liệu ASEAN và Trung Quốc có giải quyết được ba điểm gai góc để biến nhiều năm thương lượng thành khuôn khổ giúp giảm rủi ro trên biển hay không.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!