Danh mục dự án là phép thử về năng lực thực thi
Dự án trọng điểm Lào Cai là những công trình được tỉnh lựa chọn để tập trung nguồn lực, hoàn thiện hạ tầng và mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn 2026–2030. Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt danh mục 70 dự án theo Quyết định số 4202/QĐ-UBND ngày 9/11/2026, với tổng vốn dự kiến hơn 151.560 tỷ đồng; danh mục gồm 34 dự án đầu tư công và 36 dự án ngoài ngân sách. Quy mô này cho thấy tham vọng lớn, nhưng con số phê duyệt mới là điểm xuất phát, không phải bảo đảm rằng vốn sẽ được giải ngân đúng tiến độ. Với Lào Cai, câu hỏi then chốt là liệu các dự án có được sắp xếp theo quan hệ bổ trợ, để đường sá mở lối cho công nghiệp, dịch vụ và việc làm thay vì trở thành những hạng mục rời rạc.
Cơ cấu vốn hé lộ cách tỉnh muốn chia sẻ trách nhiệm phát triển: đầu tư công hơn 61.395 tỷ đồng, còn các dự án ngoài ngân sách dự kiến huy động 90.165 tỷ đồng. Đây là lựa chọn hợp lý nếu ngân sách tập trung vào hạ tầng nền tảng, qua đó giảm trở ngại cho doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, huy động vốn tư nhân chỉ bền vững khi quy hoạch rõ ràng, kết nối thiết thực và cơ chế triển khai có thể dự đoán. Vì vậy, đầu tư Lào Cai không nên được đánh giá bằng tổng vốn công bố đơn thuần, mà bằng tiến độ, khả năng kéo theo nguồn lực xã hội và lợi ích cụ thể người dân nhận được.
Giao thông phải nối được các động lực kinh tế
Trong 34 dự án đầu tư công, giao thông chiếm ưu thế với 17 dự án. Các công trình đáng chú ý gồm hầm Hàm Rồng nối Quốc lộ 4D với đường tỉnh 152, tuyến từ nút giao IC17 đến Khu công nghiệp Tằng Loỏng và tuyến nối đường tỉnh 163 với đường tránh Quốc lộ 37. Ưu tiên hạ tầng giao thông Lào Cai là có cơ sở: đường kết nối tốt hơn có thể giảm trở ngại vận chuyển, hỗ trợ lưu thông hàng hóa và giúp khu công nghiệp tiếp cận các đầu mối giao thông. Nhưng giá trị của từng tuyến không nằm ở chiều dài hay quy mô xây dựng, mà ở việc nó kết nối được với khu sản xuất, cửa khẩu và đô thị ra sao.
Danh mục còn phân bổ dự án cho giáo dục, y tế, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế. Các trường nội trú dự kiến tại Bản Lầu, Si Ma Cai, Bát Xát và Trịnh Tường, cùng dự án xử lý ngập úng ven sông Hồng, nhắc rằng tăng trưởng cần đi kèm dịch vụ thiết yếu và khả năng chống chịu. Nếu triển khai đồng bộ, các dự án có thể mở rộng không gian công nghiệp, năng lượng và đô thị, đồng thời tạo cơ hội kinh doanh và việc làm cho người dân. Đó là thước đo quan trọng hơn việc chỉ đếm số công trình hoàn thành.
Một trục, hai cực, ba vùng cần được nối bằng dự án cụ thể
Quy hoạch phát triển Lào Cai định hình một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc và phía Nam, cùng ba vùng kinh tế. Mô hình này không chỉ phân chia địa bàn; nó cần chỉ rõ nơi nào tập trung đô thị, công nghiệp, dịch vụ cửa khẩu, và cách các khu vực vùng cao, biên giới kết nối với trung tâm sản xuất. Trục sông Hồng có thể tạo hành lang đô thị và kinh tế, trong khi hai cực Lào Cai–Yên Bái cần được liên kết đủ tốt để bổ sung năng lực cho nhau. Nếu các dự án giao thông không phục vụ cấu trúc ấy, mô hình sẽ khó chuyển từ định hướng trên giấy thành mạng lưới tăng trưởng thực tế.
Kế hoạch đặt mục tiêu GRDP tăng bình quân trên 10% mỗi năm giai đoạn 2026–2030 và dự kiến tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội khoảng 500.000 tỷ đồng. Mức tham vọng đó khiến phối hợp giữa đầu tư công và vốn xã hội trở thành yêu cầu bắt buộc, chứ không phải lựa chọn phụ. Tỉnh cũng cần hoàn thiện điều chỉnh quy hoạch trong giai đoạn 2026–2027, cùng cơ sở dữ liệu và bản đồ thống nhất để việc lựa chọn dự án bám sát không gian phát triển. Sở Tài chính được giao tổng hợp tiến độ, báo cáo định kỳ trước ngày 20 của tháng cuối mỗi quý hoặc khi có yêu cầu. Công khai tiến độ và tháo gỡ vướng mắc sớm sẽ quyết định danh mục này có tạo được sức lan tỏa hay không.
Thành công được đo bằng kết nối và lợi ích lan tỏa
Danh mục 70 dự án đặt hạ tầng ở vị trí trung tâm, nhưng mục tiêu sâu xa là tổ chức lại không gian kinh tế để các cực phát triển, khu công nghiệp và vùng cửa khẩu bổ trợ lẫn nhau. Lào Cai có cơ sở để theo đuổi hướng đi đó, song mục tiêu tăng trưởng trên 10% sẽ không đạt chỉ bằng việc phê duyệt dự án hay huy động vốn trên kế hoạch. Tỉnh cần ưu tiên công trình tạo kết nối thật, phối hợp tiến độ giữa các dự án và bảo đảm nguồn lực tới được cả những khu vực còn khó khăn. Kết luận nên rõ ràng: quy mô vốn mở ra cơ hội, còn chất lượng thực thi mới quyết định cơ hội ấy trở thành tăng trưởng, dịch vụ tốt hơn và việc làm cho người dân.
