Phí OPT Mỹ: Từ cầu nối cơ hội thành rào cản tài chính
Phí OPT Mỹ là khoản chi liên quan đến chương trình làm việc sau tốt nghiệp dành cho sinh viên quốc tế, và khi mức phí được đề xuất tăng lên hàng chục nghìn USD ở cấp trường, nó không còn là chi phí kỹ thuật mà trở thành rào cản tài chính có thể buộc nhiều du học sinh xem lại toàn bộ kế hoạch học tập và nghề nghiệp của mình. Ngày 7.10.2026, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) công bố dự thảo quy định mới, đề xuất mức phí 70.000 USD cho lần đăng ký OPT đầu tiên và 30.000 USD cho mỗi lần đăng ký tiếp theo. Với nhóm ngành STEM, tổng phí có thể chạm 100.000 USD nếu sử dụng cả giai đoạn OPT ban đầu và gia hạn. Đây không chỉ là con số lớn trên giấy tờ, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ đang ưu tiên kiểm soát và siết chặt, hơn là thu hút sinh viên quốc tế.
Visa Mỹ khó hơn và bài toán chi phí du học ngày càng mất cân đối
Khi visa Mỹ khó hơn và chi phí du học tăng mạnh, lựa chọn Mỹ đang trở thành bài toán mất cân đối với nhiều gia đình Việt Nam. Dữ liệu từ 324 đại học Mỹ cho thấy chi phí đại học đã tăng khoảng 40% trong 20 năm qua. Trong khi đó, Mỹ liên tục siết chặt quy định visa và cơ hội làm việc của du học sinh, từ việc cấm thực tập nếu chương trình học không bắt buộc cho tới việc điều chỉnh cách xét chọn visa lao động H-1B theo bậc lương. DHS lý giải đề xuất tăng phí OPT nhằm hạn chế gian lận và các mô hình “pay-to-stay” trong chương trình, đồng thời nằm trong định hướng siết quản lý lao động và sinh viên quốc tế dưới thời Tổng thống Donald Trump. Nhưng với du học sinh, những lý do chính sách đó không làm giảm áp lực: họ chỉ thấy cánh cửa vừa đắt đỏ hơn, vừa khó bước qua hơn.
Du học sinh Việt Nam rẽ sang Singapore, Hong Kong và các điểm đến châu Á
Trong bối cảnh phí OPT Mỹ tạo thêm rào cản, du học sinh Việt Nam đang thể hiện bằng hành động rằng họ không nhất thiết phải bám vào "giấc mơ Mỹ". Tại một hội thảo du học quốc tế ở Hà Nội, học sinh như Nghiêm Tấn Cường chủ động tìm hiểu ngành Phân tích dữ liệu ở Singapore và Hong Kong thay vì Mỹ. Nhiều học sinh khác chia sẻ lựa chọn tương tự, với các bàn tư vấn của đại học châu Á liên tục đông kín người hỏi về yêu cầu đầu vào, học phí và học bổng. Sự dịch chuyển từ Mỹ sang châu Á trong lựa chọn du học của học sinh Việt Nam ngày càng rõ nét, theo nhận định của Phó Giám đốc một tổ chức giáo dục tư vấn du học. Nói cách khác, khi Mỹ tăng rào cản, Singapore, Hong Kong và nhiều trường đại học châu Á đang âm thầm trở thành điểm đến mặc định cho thế hệ học sinh Việt Nam mới.
Phí OPT 70.000 USD sẽ đẩy ai chịu trận: trường, doanh nghiệp hay sinh viên?
Điểm đáng lo ngại nhất của đề xuất phí OPT Mỹ không chỉ là độ lớn của con số, mà là câu hỏi: ai cuối cùng sẽ phải trả? Theo dự thảo, các trường thuộc hệ thống chứng nhận Student and Exchange Visitor Program (SEVP) là bên phải thanh toán khoản phí trước khi sinh viên đủ điều kiện tiếp tục quy trình OPT. DHS chưa nói rõ trường có thể chuyển toàn bộ hoặc một phần chi phí sang sinh viên hay doanh nghiệp tuyển dụng. Nhưng trong thực tế tài chính, rất khó tin rằng những khoản phí khổng lồ này sẽ được hấp thụ mà không dồn sang người học hoặc nhà tuyển dụng. Với năm học 2024–2025, Mỹ có 25.584 sinh viên Việt Nam và Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia có số lượng sinh viên lớn nhất tại Mỹ. Nếu phần phí bị chuyển sang người học, nhiều gia đình sẽ phải cân nhắc rút lui ngay từ bước lập kế hoạch, vì chi phí mới gần như xóa bỏ ý nghĩa của OPT như một cầu nối thực tế vào thị trường lao động Mỹ.
Tương lai của giấc mơ làm việc tại Mỹ: lựa chọn lại hay chuẩn bị phương án B?
Dù vậy, cần nhớ rằng mức phí 70.000–100.000 USD hiện vẫn chỉ là đề xuất; DHS đang tiếp nhận ý kiến đóng góp của công chúng đến ngày 9.11.2026 và quy định chưa có hiệu lực. Đây là cơ hội cuối cùng để các trường, tổ chức giáo dục và cộng đồng sinh viên quốc tế lên tiếng về tác động của chính sách lên khả năng đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của Mỹ. Đối với du học sinh Việt Nam đang cân nhắc du học, thay đổi này đã buộc họ phải thực tế hơn khi chọn trường và ngành học. Trong thời gian chờ quyết định, sinh viên Việt Nam tại Mỹ được khuyến nghị theo dõi sát điều chỉnh của DHS, trao đổi với Designated School Official (DSO) tại trường và chuẩn bị thêm phương án nghề nghiệp ngoài thị trường Mỹ. Khi giấc mơ Mỹ trở nên tốn kém và rủi ro, một lựa chọn tỉnh táo có thể là xây dựng sự nghiệp ở những nơi vẫn mở rộng cửa cho nhân tài, thay vì cố chấp giữ một điểm đến đang tự dựng thêm hàng rào.
