Tự chủ AI phải bắt đầu từ năng lực làm chủ
Tự chủ AI là năng lực tự phát triển, triển khai và quản trị các hệ thống trí tuệ nhân tạo, đồng thời kiểm soát dữ liệu và hạ tầng cần thiết để công nghệ phục vụ nhu cầu trong nước. Đây là bài toán rộng hơn việc sở hữu một phần mềm hay mô hình.
Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, diễn ra từ ngày 26–29/10 tại TP.HCM, Tập đoàn Công nghệ CMC giới thiệu hệ sinh thái sản phẩm, giải pháp AI C-Product được phát triển tại Việt Nam. Ông Lê Minh, Giám đốc Công nghệ CMC TS, đồng thời tham gia phiên thảo luận về “Năng lực tự chủ AI”, đề cập đến hạ tầng, dữ liệu, công nghệ và quản trị.
Việc đặt sản phẩm cạnh câu chuyện năng lực quốc gia là hướng tiếp cận đáng chú ý: tự chủ không thể chỉ được đo bằng số giải pháp được giới thiệu. Nó cần được đánh giá qua khả năng doanh nghiệp Việt xây dựng, vận hành và kiểm soát công nghệ trong những tình huống cụ thể. Bối cảnh càng cấp thiết khi AI cùng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang làm thay đổi phương thức sản xuất và cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Danh mục sản phẩm hướng tới bài toán sử dụng thật
Tại gian hàng, CMC giới thiệu sáu sản phẩm, giải pháp: CLEX, C-GOV, C-AGENT, CIVAMS, CMC AI Box và CMC AI Vision. Danh mục này được định hướng phục vụ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đô thị thông minh, với các ứng dụng như xử lý thông tin, tra cứu tri thức, hỗ trợ quản lý, điều hành và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Giá trị của hệ sinh thái AI sẽ không nằm ở số lượng tên sản phẩm, mà ở việc chúng giải quyết được công việc nào, kết nối ra sao với quy trình hiện có và đem lại ích lợi rõ ràng cho người dùng. Với người dân, tác động có thể thể hiện qua dịch vụ công thuận tiện hơn; với doanh nghiệp, qua việc tìm kiếm thông tin và xử lý công việc hiệu quả hơn. Tuy nhiên, phần giới thiệu tại diễn đàn chưa đủ để kết luận về hiệu quả triển khai hay mức độ tích hợp của từng giải pháp.
CMC cho biết các giải pháp hướng tới hỗ trợ địa phương triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng nhu cầu quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây là mục tiêu có ý nghĩa thực tiễn, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào, quy trình vận hành và khả năng đo lường chất lượng dịch vụ sau khi ứng dụng.
Hạ tầng, dữ liệu và quản trị mới quyết định mức tự chủ
Trong phiên chuyên đề, CMC nêu hai hướng trọng tâm để thúc đẩy AI. Hướng thứ nhất là phát triển hạ tầng AI, gồm năng lực tính toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và hạ tầng truyền dẫn, làm nền tảng cho nghiên cứu, huấn luyện và triển khai mô hình. Hướng thứ hai là phát triển và làm chủ công nghệ AI do doanh nghiệp Việt nghiên cứu, xây dựng để đáp ứng nhu cầu cụ thể của thị trường và xã hội, chẳng hạn trợ lý AI phục vụ lĩnh vực pháp lý.
Hai hướng này cho thấy tự chủ không đồng nghĩa với việc mọi thứ phải được tạo ra trong nước, mà là có đủ năng lực lựa chọn, kiểm soát và phát triển công nghệ phù hợp. Dữ liệu và quản trị cũng phải được đặt ngang hàng với năng lực tính toán: nếu thiếu quy tắc kiểm soát dữ liệu và trách nhiệm vận hành, hạ tầng mạnh vẫn chưa bảo đảm quyền chủ động.
Với doanh nghiệp Việt, đây là lời nhắc cần chuyển từ thử nghiệm rời rạc sang đầu tư có mục tiêu: xác định bài toán, chuẩn bị dữ liệu, chọn mô hình triển khai và kiểm tra kết quả. Tự chủ AI vì thế vừa là năng lực kỹ thuật, vừa là năng lực tổ chức và quản trị.
Từ giới thiệu giải pháp đến hợp tác và kết quả
CMC cho biết sẽ tiếp tục phát triển giải pháp theo chiến lược AI-X và định hướng “Make in Vietnam – Made by CMC”, gắn công nghệ với nhu cầu thực tiễn để góp phần nâng cao năng lực tự chủ AI. Đây là định hướng cần được kiểm chứng bằng các dự án triển khai, khả năng vận hành ổn định và lợi ích đo được cho cơ quan, doanh nghiệp lẫn người dân.
Ở cấp địa phương, đề xuất xây dựng cơ chế hợp tác cởi mở, xác định bài toán thực tế và tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghệ tham gia là bước đi hợp lý. Diễn đàn cũng nhấn mạnh hợp tác quốc tế, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực công nghệ và những dự án tạo kết quả cụ thể trong bối cảnh AI đang tái định hình kinh tế.
CMC đã đưa ra cả danh mục ứng dụng lẫn các điều kiện nền tảng của tự chủ AI. Thước đo tiếp theo không phải là mức độ thu hút tại gian hàng, mà là khả năng biến những đề xuất về hạ tầng, dữ liệu, công nghệ và quản trị thành dịch vụ hữu ích, có thể mở rộng và được kiểm soát trong nước.
