Quảng Ninh mở “trục công nghiệp mới” từ cửa ngõ Hải Phòng tới Vân Đồn
Động thái Quảng Ninh khởi công cùng lúc 15 dự án khu, cụm công nghiệp với tổng diện tích gần 3.000ha là chiến lược mở không gian sản xuất mới, tận dụng vị trí cửa ngõ vùng Đông Bắc, gắn công nghiệp chế biến, công nghệ cao với hành lang cảng biển, logistics và sân bay để hình thành một cực tăng trưởng công nghiệp mới của miền Bắc. Đây không phải một loạt dự án rời rạc, mà là một “trục công nghiệp” được tính toán phân bố từ Quảng Yên – Uông Bí – Đông Triều tới Vân Đồn, gắn chặt với hệ thống cao tốc, cảng biển nước sâu và sân bay quốc tế. Việc khởi công tập trung đúng thời điểm tỉnh chuẩn bị trở thành thành phố trực thuộc Trung ương cho thấy lựa chọn rõ ràng: muốn giữ đà tăng trưởng, Quảng Ninh buộc phải chuyển trọng tâm sang khu công nghiệp Quảng Ninh công nghệ cao và chuỗi dịch vụ giá trị gia tăng, thay vì chỉ dựa vào khai thác tài nguyên và du lịch.
Bạch Đằng II: “hai trong một” giữa khu công nghiệp và cảng biển logistics
Nếu phải chọn một dự án biểu tượng cho cách Quảng Ninh đang định nghĩa lại công nghiệp, đó là KCN Bạch Đằng II. Dự án này có tổng vốn đầu tư 5.000 tỷ đồng, diện tích quy hoạch hơn 420ha, do Công ty Cổ phần Khu công nghiệp Bạch Đằng II làm chủ đầu tư. Quan trọng hơn con số là vị trí: dự án có khoảng 2.150m bờ sông, trực tiếp tiếp giáp tuyến luồng hàng hải Hải Phòng và kết nối với hệ thống cảng biển hiện hữu, tạo điều kiện hiếm có để phát triển chuỗi công nghiệp – cảng biển – kho bãi – cảng biển logistics ngay trong một không gian tích hợp. Nói cách khác, Bạch Đằng II là một khu công nghiệp Quảng Ninh kiểu mới: nhà máy không đặt xa cảng, doanh nghiệp giảm chi phí logistics và thời gian thông quan, còn tỉnh có công cụ thực tế để kéo dòng vốn chế biến, chế tạo và logistics mà mình đã xác định là động lực tăng trưởng.
VSIP Quảng Ninh và thế hệ khu công nghiệp công nghệ cao, xanh
Song hành với Bạch Đằng II, VSIP Quảng Ninh là mảnh ghép then chốt khác trong chiến lược công nghiệp mới của tỉnh. Dự án rộng khoảng 448–450ha, tổng vốn đầu tư hơn 5.810 tỷ đồng, nằm tại Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, ngay trên trục cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, kết nối nhanh tới cao tốc liên vùng, cảng biển nước sâu và sân bay quốc tế. VSIP Quảng Ninh được định vị là khu công nghiệp hiện đại, ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn và phát thải carbon thấp. Đây chính là bước thử lớn: nếu một nhà phát triển giàu kinh nghiệm biến VSIP Quảng Ninh thành trung tâm công nghiệp xanh – như kỳ vọng của lãnh đạo địa phương – thì thương hiệu khu công nghiệp Quảng Ninh sẽ có sức nặng mới trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI công nghệ cao trên toàn vùng.
Từ Quảng Yên tới Vân Đồn: phân bố không gian để thành cực tăng trưởng
Điều đáng nói nhất trong đợt khởi công này là cách Quảng Ninh phân bố 7 khu công nghiệp hơn 2.500ha và 8 cụm công nghiệp còn lại dọc các hành lang hạ tầng chính. Quảng Yên giữ vai trò cửa ngõ kết nối trực tiếp với Hải Phòng, cao tốc Hạ Long – Hải Phòng, hệ thống cảng biển và logistics; ở phía Đông, Vân Đồn và Móng Cái được quy hoạch thêm không gian sản xuất gắn với sân bay, cao tốc, cửa khẩu và logistics xuyên biên giới; còn Uông Bí – Yên Tử – Đông Triều tập trung khu công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và chế biến chế tạo. KCN như Green Bay Tech tại Uông Bí, quy mô khoảng 435ha, được định hướng theo mô hình công nghệ cao, hiện đại, thân thiện môi trường, cho thấy tỉnh không muốn lặp lại mô hình công nghiệp “rẻ” mà đặt cược vào phân khúc giá trị gia tăng cao. Nếu cách bố trí này được thực thi nghiêm túc, Quảng Ninh thực sự sẽ có một mạng lưới khu công nghiệp Quảng Ninh liên kết vùng chặt chẽ.
Tác động tới người dân và điều kiện để chiến lược không “chệch ray”
Tổng vốn đầu tư các công trình, dự án được khởi công, khánh thành đợt này lên tới gần 47.000 tỷ đồng, với mục tiêu rõ ràng là tạo thêm quỹ đất công nghiệp đồng bộ, hiện đại cho giai đoạn phát triển mới. Khi các dự án lần lượt hoàn thành, hàng nghìn ha đất công nghiệp mới sẽ vào thị trường, kéo theo nhu cầu lớn về logistics, kho bãi, nhà ở công nhân, thương mại – dịch vụ và hạ tầng đô thị ở vùng phụ cận. Đây vừa là cơ hội, vừa là rủi ro: nếu quản lý tốt, người dân có thêm việc làm, thu nhập và dịch vụ; nếu buông lỏng, họ phải gánh chi phí đền bù, tái định cư và ô nhiễm. Chính vì vậy, lãnh đạo ngành xây dựng của tỉnh đã nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, việc làm và đào tạo nghề cho lao động địa phương, cùng hệ thống thiết chế xã hội phục vụ người lao động. Đó là điều kiện tối thiểu để tham vọng trở thành cực tăng trưởng mới không đánh đổi an sinh và mục tiêu phát triển xanh.
