Cơm hến 15.000 đồng: định nghĩa lại giá trị của ẩm thực đường phố
Ẩm thực đường phố giá rẻ ở Việt Nam là những món ăn dân dã, thường được bán trong quán bình dân hoặc gánh hàng nhỏ, có mức giá chỉ từ vài chục nghìn đồng nhưng lại chứa đựng hương vị phong phú, nguyên liệu đa dạng và câu chuyện văn hóa địa phương, khiến du khách nước ngoài Việt Nam bất ngờ vì chất lượng vượt xa kỳ vọng về một món ăn “giá rẻ”. Món cơm hến ở Cồn Hến, Huế là ví dụ tiêu biểu: một phần cơm hến chỉ 15.000 đồng nhưng lại đủ sức khiến du khách Hàn Quốc muốn gọi ăn liền hai phần. Sự tương phản giữa mức giá bình dân và trải nghiệm ẩm thực “đắt giá” cho thấy giá tiền không phải thước đo duy nhất của giá trị món ăn, nhất là với đặc sản Huế 15000 đồng gắn với đời sống thường ngày của người dân ven sông Hương.
Từ phần cơm nhỏ đến hương vị số một trong lòng du khách Hàn
Câu chuyện của cặp vợ chồng Hàn Quốc Joon và Haru là minh chứng sống động cho sức hút của cơm hến Cồn Hến. Bước vào một quán ăn bình dân, họ gọi một phần cơm hến và một phần mì hến, trong đó suất cơm hến có giá 15.000 đồng. Khi món được mang ra, Haru thoáng bất ngờ vì phần ăn khá nhỏ, cảm giác rất “đúng chuẩn” một món đường phố bình dân. Nhưng sự hoài nghi kéo dài không lâu: quan sát kỹ, cô phát hiện trong đĩa cơm có nhiều lớp nguyên liệu – cơm nguội, hến, rau thơm, đồ ăn kèm cùng một chén nước hến bên cạnh. Cách trộn cơm, hến và rau khiến cả hai liên tưởng ngay đến bibimbap của Hàn Quốc. Sau miếng đầu tiên, Haru lập tức hỏi quán có bán phần lớn hơn không, khẳng định mình “muốn ăn liền hai phần” và xếp cơm hến ở vị trí số một trong những món đã thử tại Huế thời điểm đó.
Hương vị dân dã ẩn sau mức giá bình dân: bất ngờ lớn của khách quốc tế
Nếu chỉ nhìn vào con số 15.000 đồng, nhiều người dễ nghĩ cơm hến là món “ăn chống đói”. Thực tế, đây là món ăn có cấu trúc hương vị phức hợp hơn nhiều. Cơm nguội tơi, hến nhỏ ngọt thanh, lạc rang bùi, tóp mỡ giòn, rau sống, mắm ruốc, ớt và các nguyên liệu như khế, hoa chuối, hành phi, mè rang được phối trộn tạo thành một “bản hòa âm” trong miệng. Chính vì có nhiều lớp nguyên liệu nên một phần cơm hến dù không lớn vẫn mang lại nhiều cảm giác khác nhau khi thưởng thức. Mức giá bình dân không làm món ăn trở nên đơn giản; ngược lại, nó khiến du khách nước ngoài Việt Nam bất ngờ trước cách người dân địa phương đầu tư hương vị vào một món ăn tưởng chừng nhỏ bé. Theo một chuyên trang ẩm thực quốc tế, cơm hến Huế từng đứng ở vị trí thứ 31 trong danh sách 50 món ăn từ nghêu, hến được đánh giá cao trên thế giới – một thứ “hương vị vàng” được bán trên vỉa hè.
Cơm hến từ Cồn Hến ra thế giới: giá trị nằm ở sự chân thực
Cơm hến không sinh ra trong nhà hàng sang trọng mà từ đời sống cư dân Cồn Hến bên dòng sông Hương, nơi người dân tận dụng nguồn hến sẵn có để tạo nên món ăn bình dân. Từ đó, đặc sản Huế 15000 đồng này đi từ tô cơm nguội trộn hến phục vụ bữa thường ngày thành món mà du khách quốc tế tìm kiếm khi đến cố đô. Hơn một thập kỷ trước khi được xếp hạng trong bảng 50 món từ nghêu, hến, cơm hến đã xuất hiện trong chương trình của Anthony Bourdain, cùng với bún bò Huế, như một “cửa sổ” nhìn vào đời sống địa phương. Hành trình nhiều lần quay lại Việt Nam của Joon và Haru – từ chuyến trăng mật tháng 3/2024 ở Hội An đến Huế, Hà Nội, Sa Pa, Cần Thơ – cho thấy ẩm thực không chỉ để no bụng. Qua mỗi món ăn đường phố giá rẻ, họ nói mình hiểu thêm văn hóa vùng đất, nhịp sống người dân và có cơ hội kết nối gần gũi hơn.
Vì sao món đường phố giá rẻ mới là điểm mạnh của ẩm thực Việt?
Trong hành trình khám phá Huế, ngoài cơm hến và mì hến, đôi vợ chồng Hàn Quốc còn thử bún bò Huế, bánh bèo, bánh lọc, bánh nậm, bánh khoái và nem lụi. Điều họ thích thú không phải là không gian cầu kỳ, mà là sự chân thực: những chén bánh bèo nhỏ nhắn, nước chấm bánh khoái và nem lụi đủ sức khiến họ muốn mua mang về. Haru nhận xét món cơm hến có thể ăn sáng, ăn vặt hoặc ăn tối – tức là nó gắn với mọi nhịp sinh hoạt trong ngày của người Huế. Đây chính là lý do ẩm thực đường phố giá rẻ dễ chinh phục khách quốc tế: nó cho họ cơ hội ăn như người bản địa, trong không khí đời thường, với món ăn được nêm nếm từ thói quen và ký ức chứ không từ thực đơn dành cho khách du lịch. Khi một phần cơm hến nhỏ có thể tạo ấn tượng sâu hơn cả một bữa tiệc, rõ ràng “sự chân thực” là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của ẩm thực Việt trên bản đồ thế giới.
