Trường nội trú liên cấp cần nhiều hơn một cơ sở vật chất hoàn chỉnh
Trường nội trú liên cấp là mô hình giáo dục kết hợp nhiều cấp học, nơi học sinh vùng khó khăn học tập và sinh hoạt tập trung, đòi hỏi đội ngũ đủ chuyên môn để duy trì việc dạy học và chăm sóc hằng ngày. Tại Nghệ An, hàng nghìn học sinh ăn ở tại trường khiến nhu cầu giáo viên môn đặc thù, nhân viên y tế và người phục vụ bán trú, nội trú trở nên cấp thiết. Đây là áp lực vận hành cần được tính song song với xây dựng phòng học, ký túc xá và nhà ăn. Tỉnh khởi công 10 trường phổ thông nội trú liên cấp trong giai đoạn 1 từ đầu tháng 11/2025. Nhưng trường mới chỉ thực sự sẵn sàng khi có đủ người làm việc đúng vị trí. Nếu nhân lực bị xem như phần bổ sung sau cùng, quy mô tập trung có thể làm tăng rủi ro về sức khỏe, an toàn và chất lượng học tập.
Thiếu giáo viên vùng biên, nhân viên y tế phải được ưu tiên
Thiếu giáo viên vùng biên không chỉ là chuyện khuyết vài tiết trong thời khóa biểu. Các môn như Tiếng Anh, Mỹ thuật, Âm nhạc và Giáo dục thể chất cần người có chuyên môn; thiếu giáo viên buộc trường phải hợp đồng thêm hoặc tăng tiết. Riêng Trường NTLC Nhôn Mai thiếu hai giáo viên Tiếng Anh và một giáo viên Giáo dục thể chất. Tình trạng dạy vượt giờ cũng gây sức ép khi kinh phí chi trả chưa được bảo đảm. Áp lực còn rõ hơn ở y tế học đường: tại Keng Đu, hơn 1.000 học sinh cần người chăm sóc sức khỏe, kiểm soát an toàn thực phẩm và sơ cứu khi khẩn cấp. Khi học sinh đau ốm, giáo viên chủ nhiệm tại Bắc Lý phải sơ cứu ban đầu rồi đưa các em đến trạm y tế. Phối hợp với y tế xã có ích, nhưng không thể thay thế nhân viên chuyên trách.
Kiêm nhiệm giúp xoay xở trước mắt, không thể là cách vận hành lâu dài
Nhân lực trường nội trú còn bao gồm người nấu ăn, quản lý sinh hoạt và hỗ trợ học sinh ngoài giờ lên lớp. Đây là công việc gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày, không thể mặc định giáo viên sẽ gánh thêm mà không ảnh hưởng nhiệm vụ chuyên môn. Tại Nhôn Mai, đề án dự kiến bố trí 25 nhân viên nấu ăn, nhưng lực lượng hiện có chưa đáp ứng nhu cầu nên nhà trường tính phương án hợp đồng bổ sung khi chuyển sang cơ sở mới. Ở một số trường, nhân viên được bố trí kiêm nhiệm; một số nơi phối hợp với trung tâm y tế hỗ trợ y tế học đường. Cách làm này giúp lấp khoảng trống trước mắt, nhưng thiếu người chuyên trách đồng nghĩa áp lực tiếp tục dồn lên giáo viên. Địa phương cần xác định rõ vị trí nào có thể kiêm nhiệm tạm thời, vị trí nào phải bổ sung để bảo đảm an toàn và trách nhiệm không bị bỏ ngỏ.
Dạy liên trường cần bảo đảm mạch học tập, không chỉ lấp chỗ trống
Sở Giáo dục và Đào tạo, chính quyền cấp xã và các trường đang xử lý thiếu giáo viên bằng thuyên chuyển, biệt phái, dạy liên trường, tăng tiết và hợp đồng thỉnh giảng hoặc ngắn hạn. Theo Sở, 10 trường có 52 giáo viên được biệt phái đến và 38 giáo viên được biệt phái đi. Các phương án này có thể giữ lớp học hoạt động, nhưng hiệu quả không nên chỉ đo bằng số tiết đã lấp. Dạy liên trường đòi hỏi lịch di chuyển khả thi, phân công ổn định và bàn giao chuyên môn rõ ràng để học sinh không bị đứt quãng. Thực tế, việc triển khai chưa đồng đều; một số trường vẫn khó tuyển dụng, ký hợp đồng hoặc phải duy trì tăng tiết. Trong bối cảnh địa bàn xa và khó thu hút nhân lực, kế hoạch điều phối cần đi cùng tuyển dụng đúng cơ cấu, thay vì kéo dài giải pháp tạm thời.
Khi các trường đi vào vận hành, nhân viên y tế, nhân sự công nghệ thông tin và người phục vụ bếp ăn vẫn là những vị trí cần tiếp tục bổ sung. Điều đó cho thấy xây xong trường chưa đồng nghĩa bài toán vận hành đã được giải quyết. Muốn mô hình nội trú phát huy tác dụng, Nghệ An cần gắn quy mô học sinh với kế hoạch nhân sự thực tế, có người chịu trách nhiệm cho từng khâu và theo dõi chất lượng dạy học liên trường. Đủ người, đúng chuyên môn và phù hợp số lượng học sinh mới là nền tảng để trường hoạt động ổn định.
