Xóa ‘trắng sóng’ di động: bước đi quyết định để thu hẹp bất bình đẳng số
Xóa trắng sóng di động và phủ sóng 5G nông thôn là chiến lược mở rộng hạ tầng số Việt Nam nhằm bảo đảm mọi người dân, kể cả ở vùng sâu vùng xa, đều được tiếp cận kết nối di động và Internet băng rộng, từ đó tham gia chính quyền số địa phương, kinh tế số và xã hội số trên nền mạng 4G 5G mở rộng một cách bình đẳng. Khi một thôn, bản không còn là “vùng tối” trên bản đồ viễn thông, câu chuyện không chỉ là có thêm cột BTS, mà là thay đổi cơ hội sống: học trực tuyến, khám bệnh từ xa, làm thủ tục hành chính điện tử, bán nông sản qua thương mại điện tử, thanh toán số ngay tại bản làng. Ở góc nhìn chính sách, đây là lựa chọn mang tính ưu tiên, bởi bất kỳ chiến lược chuyển đổi số nào cũng sẽ thất bại nếu vẫn tồn tại những khu vực không có sóng hoặc chất lượng kết nối quá thấp để sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Nói thẳng, không thể nói về “quyền lợi số” khi người dân còn phải đi bộ vài cây số mới bắt được một vạch sóng điện thoại.
Thái Nguyên: từ xóa trắng sóng đến vận hành chính quyền số địa phương
Thái Nguyên đang chứng minh xóa trắng sóng di động có thể diễn ra nhanh nếu coi hạ tầng số là trụ cột phát triển, không phải tiện ích phụ. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, tỉnh đã hoàn thành phủ sóng di động tại 20 thôn chưa có sóng, biến những “điểm trắng” thành điểm kết nối mới của kinh tế số nông thôn. Trong 5 tháng đầu năm, doanh nghiệp viễn thông xây dựng 56 cơ sở hạ tầng với 83 trạm BTS, gồm 17 trạm 5G và 66 trạm 4G. Đến nay, độ phủ sóng di động đạt 99,8% dân số, với 79% dân số được phủ sóng 5G. Đây là một tuyên bố rất rõ ràng: "Độ phủ sóng di động đạt 99,8% dân số, tỷ lệ dân số được phủ sóng 5G đạt 79%". Điểm đáng nói hơn là tỉnh không dừng ở việc “có kết nối”. Mạng truyền số liệu chuyên dùng với 341 kênh truyền dẫn đang phục vụ hoạt động của chính quyền số, song song với triển khai đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030. Cách làm này cho thấy hạ tầng viễn thông chỉ có ý nghĩa khi đi kèm cải cách quy trình, dữ liệu số và dịch vụ công trực tuyến, giúp người dân thực sự hưởng lợi từ mạng 4G 5G mở rộng.
Sơn La: không để miền núi bị bỏ lại trong cuộc đua số
Nếu Thái Nguyên là câu chuyện về tốc độ, Sơn La là bài kiểm tra về quyết tâm trong điều kiện khó khăn nhất. Địa hình miền núi rộng, dân cư phân tán, nhiều khu vực bị che khuất khiến thiếu sóng, lõm sóng liên tục phát sinh. Dù vậy, trong giai đoạn 2021-2025, Sơn La đã phối hợp với doanh nghiệp viễn thông phủ sóng cho 534 thôn, bản, chiếm khoảng 16,5% tổng số thôn, bản được phủ sóng trên toàn quốc. Sáng 25/8/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long làm việc với UBND tỉnh Sơn La để rà soát hạ tầng viễn thông, thống nhất phương án xử lý điểm trắng sóng, lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa. Số liệu đối soát cho thấy trong danh sách 77 địa bàn đã báo cáo có 35 thôn, bản hoàn toàn trắng sóng. Kế hoạch đặt ra là xử lý 55 thôn, bản chưa có sóng trước cuối năm, với mốc 17 thôn, bản hoàn thành vào tháng 9 và 38 thôn, bản trong quý IV. Một phương án đáng chú ý là dùng vệ tinh quỹ đạo thấp để phát Wi-Fi tạm thời nơi chưa thể triển khai trạm BTS. Việc chấp nhận giải pháp linh hoạt như vệ tinh tầm thấp cho thấy Sơn La hiểu rằng quyền được kết nối của người dân không thể chờ tới khi hạ tầng cố định hoàn hảo.
Ninh Bình: phủ sóng 5G nông thôn để biến hạ tầng số thành lợi thế cạnh tranh
Trong khi nhiều địa phương còn loay hoay với chuyện “mở rộng phủ sóng”, Ninh Bình chọn cách đi trước về mục tiêu và chuẩn chất lượng. Thông qua Kế hoạch 288/KH-UBND, tỉnh cụ thể hóa mục tiêu xây dựng hạ tầng số đồng bộ với quy hoạch và các hạ tầng kỹ thuật khác, coi đây là nền tảng cho chính quyền số, môi trường đầu tư thuận lợi và chuyển đổi số toàn diện. Năm 2026, Ninh Bình phấn đấu 90% dân số trưởng thành dùng điện thoại thông minh, 100% hộ gia đình phủ mạng Internet băng rộng cáp quang, 70% người dùng truy nhập cáp quang tốc độ từ 1Gb/s và 70% dân số được phủ sóng 5G đạt tối thiểu 100Mb/s. Đến 2030, mục tiêu còn tham vọng hơn: 100% dân số trưởng thành dùng smartphone, 100% hộ gia đình có cáp quang, 100% người sử dụng có thể truy nhập cáp quang tốc độ từ 1Gb/s, 99% dân số được phủ sóng mạng băng rộng di động 5G ở tốc độ tối thiểu 100Mb/s. Đây là một câu nói đáng trích dẫn: "99% dân số được phủ sóng mạng băng rộng di động 5G đạt tốc độ tối thiểu 100Mb/s". Tỉnh còn định hướng sẵn sàng thử nghiệm 6G tại khu công nghiệp và khu đô thị. Điểm đáng khen là Ninh Bình không coi phủ sóng 5G nông thôn là gánh nặng mà là lợi thế cạnh tranh dài hạn: doanh nghiệp, hộ kinh doanh, nông dân đều được đưa vào kế hoạch sử dụng hạ tầng số.
Từ hạ tầng 4G, 5G đến bình đẳng số giữa các tỉnh
Nhìn từ ba địa phương, có thể thấy một mẫu số chung: hạ tầng số Việt Nam đang chuyển từ “phủ cho có” sang “phủ để dùng hiệu quả”. Các kế hoạch hiện nay đều đặt mạng 4G, 5G là nền tảng, với yêu cầu mở rộng và tối ưu để bảo đảm 100% dân số, 100% thôn, khu dân cư, vùng sâu, vùng xa được phủ sóng ổn định. Thái Nguyên tiếp tục phát triển thêm 340 cơ sở hạ tầng với 1.283 trạm BTS, Ninh Bình ưu tiên khai thác hạ tầng dùng chung cấp quốc gia và xã hội hóa đầu tư, Sơn La lựa chọn kết nối di động là ưu tiên trước mắt, đồng thời nâng cấp dần hạ tầng băng rộng cố định. Tác động thực tế đã thấy rõ: khi trắng sóng được xóa, người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, thương mại điện tử, giáo dục và tiện ích xã hội số. Với chính quyền cơ sở, mạng truyền số liệu chuyên dùng ổn định là điều kiện để vận hành chính quyền số địa phương nhiều cấp. Khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn không thể biến mất trong một sớm một chiều, nhưng với các mục tiêu cụ thể như 99% dân số phủ sóng 5G hay hoàn thành xử lý hàng chục thôn bản trắng sóng mỗi năm, Việt Nam đang đi theo hướng đúng: coi quyền được kết nối là một phần của bình đẳng phát triển.
