Năng lượng sạch nông thôn: từ tiện ích dân sinh đến bài toán an ninh
Năng lượng sạch nông thôn là việc dùng các hệ thống pin mặt trời và đèn năng lượng mặt trời để cung cấp ánh sáng, điện sinh hoạt và chiếu sáng đường xá cho các khu vực vùng cao, vùng biên giới nơi lưới điện quốc gia khó vươn tới, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh quốc phòng và cải thiện chất lượng sống của người dân bản địa. Trong bức tranh phát triển nông thôn hiện nay, các dự án dùng năng lượng mặt trời không còn là câu chuyện công nghệ xa xôi, mà là lời đáp trực diện cho bài toán thiếu điện, đường tối và an toàn ở những nơi khó khăn nhất. Vấn đề không phải chúng ta có đủ công nghệ hay không, mà là có dám nhìn ánh sáng mặt trời như một hạ tầng chiến lược thay vì một giải pháp từ thiện ngắn hạn.
Xóm nghèo Hòa An: khi hệ thống pin mặt trời thay thế ngọn đèn dầu
Ở xóm Đức Xuân, xã Hòa An, Cao Bằng, thiếu điện nông thôn vùng cao lâu nay đồng nghĩa với bữa cơm tối trong bóng mờ và trẻ em học bài bên ngọn đèn dầu độc hại. Mới đây, 5 hộ gia đình khó khăn nhất đã được lực lượng công an xã và các đoàn thể trực tiếp lắp đặt hệ thống pin mặt trời trên mái nhà, tấm pin nhỏ gọn đón nắng ban ngày để tích điện thắp sáng ban đêm. Với những gia đình quanh năm chật vật mưu sinh, gian bếp đủ sáng và góc học tập tử tế cho con trẻ không chỉ là sự cải thiện tiện nghi, mà là đổi đời. Người lớn bớt lo tiền điện, còn anh Phạm Văn Chiến nói thẳng: việc kéo điện lưới đến các hộ xa trung tâm xã là"rất nan giải", nên được hỗ trợ điện mặt trời là"tốt cho người dân quá".
Đưa đèn năng lượng mặt trời ra đường làng: an toàn làng bản không thể chờ lưới điện
Chính quyền xã Hòa An không dừng lại ở mái nhà, mà đang tính chuyện đưa điện mặt trời ra đường làng. Khảo sát tại xóm Lam Sơn và Bình Lương cho thấy dù đường bê tông dài 1,5–2,5 km đã hoàn thành, người dân vẫn bất an vì địa hình đồi núi dốc, nhiều khúc cua gấp và điểm mù khi đi lại ban đêm. Đó là dạng rủi ro an toàn giao thông mà một bóng đèn điện lưới truyền thống không thể giải quyết nếu không có hạ tầng kéo dây tốn kém. Kế hoạch dựng khoảng 10 cột đèn năng lượng mặt trời tại mỗi khu vực, ưu tiên khúc cua nguy hiểm và đoạn giao nhau, cùng cơ chế đèn tự động bật khi trời tối, cho thấy tư duy mới: dùng công nghệ để khắc phục địa hình thay vì chờ ngân sách lớn. Đây là bước đi thực tế để biến năng lượng sạch nông thôn thành lá chắn an toàn cho xóm núi.
Đường tuần tra biên giới Lạng Sơn: ánh sáng không chỉ để soi đường
Trên tuyến tuần tra biên giới Lạng Sơn, năng lượng sạch không còn là câu chuyện tiết kiệm điện mà là năng lực bảo vệ chủ quyền. Từ năm 2023, các đơn vị Đồn Biên phòng đã lắp đặt trên 1.860 cột đèn năng lượng mặt trời, thắp sáng khoảng 100 km đường tuần tra biên giới với tổng kinh phí khoảng 3,7 tỷ đồng. Ở địa bàn biên giới địa hình phức tạp, dân cư phân tán, đầu tư đồng bộ hạ tầng luôn khó; tận dụng tuyến đường tuần tra kết hợp phục vụ dân sinh tạo ra hiệu quả kép. Theo Đại tá Lương Mạnh Vông, hệ thống chiếu sáng vừa giúp bộ đội thuận lợi hơn trong tuần tra, kiểm soát, phát hiện và ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, vừa là điều kiện để vận động quần chúng. Nói cách khác, mỗi cột đèn là một điểm tựa vừa cho an ninh quốc phòng, vừa cho đời sống cộng đồng vùng biên.
Đèn năng lượng mặt trời: trục giao nhau giữa phát triển kinh tế và an ninh vùng biên
Điều đáng chú ý là các dải sáng trên đường tuần tra biên giới không chỉ phục vụ tuần tra biên giới mà còn thay đổi hẳn nhịp sống thôn bản. Người dân xã biên giới như bà Hoàng Thị Ánh thừa nhận việc đi lại sáng sớm hay buổi tối"thuận tiện hơn rất nhiều" từ khi đèn năng lượng mặt trời được lắp đặt, và chủ động nhắc nhở nhau bảo vệ công trình để dùng lâu dài. Khi đường sáng, người dân có thể mở rộng sản xuất, giao thương, sinh hoạt muộn hơn, còn bộ đội biên phòng kiểm soát địa bàn hiệu quả hơn. Từ xóm nghèo Đức Xuân đến tuyến biên giới Lạng Sơn, năng lượng sạch nông thôn đã chứng minh một điều: nếu coi hệ thống pin mặt trời và đèn năng lượng mặt trời là hạ tầng chiến lược, chúng ta có thể đồng thời đẩy lùi bóng tối nghèo đói và củng cố an ninh quốc phòng mà không phải chờ những dự án điện lưới kéo dài vô thời hạn.
