Xóa vùng trắng sóng di động: từ hạ tầng viễn thông vùng núi đến công bằng số
Xóa vùng trắng sóng di động ở vùng núi là việc đầu tư và nâng cấp hạ tầng viễn thông vùng núi để phủ sóng băng rộng di động đến các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới và bản làng dân tộc thiểu số, nhằm thu hẹp khoảng cách số, mở rộng tiếp cận dịch vụ số và bảo đảm kết nối thông tin vùng sâu phục vụ phát triển kinh tế – xã hội lẫn quốc phòng, an ninh. Điểm mấu chốt ở đây không phải chỉ là dựng thêm vài trạm BTS, mà là một sự lựa chọn chính sách: coi kết nối số như hạ tầng thiết yếu ngang với điện, đường, trường, trạm. Khi một thôn bản vẫn là vùng trắng sóng di động, người dân ở đó bị đặt ra ngoài dòng chảy chuyển đổi số, ngoài thị trường trực tuyến và dịch vụ công điện tử. Vì thế, câu hỏi không còn là “có nên làm hay không”, mà là “làm nhanh đến mức nào để không bỏ rơi ai trên bản đồ số”.
Sơn La: kế hoạch xóa 32 bản trắng sóng, 23 bản lõm sóng như một cam kết chính trị
Sơn La đã chọn cách tiếp cận trực diện: ban hành Kế hoạch số 235/KH-UBND ngày 29/8/2026, tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cấp hạ tầng viễn thông, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo kế hoạch này, tỉnh phấn đấu đến hết năm 2026 hoàn thành phủ sóng 4G tại 32 bản trắng sóng và xóa lõm sóng băng rộng di động tại 23 bản, với thời hạn trước ngày 31/12/2026. Đây không chỉ là con số kỹ thuật; đó là lời hứa cụ thể với hàng nghìn hộ dân đang sống trong các "vùng trắng". Việc tỉnh chủ động yêu cầu xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng các trạm BTS, bổ sung thiết bị và tuyến truyền dẫn tại các khu vực trắng sóng, lõm sóng cho thấy nhận thức rõ ràng: nếu không ưu tiên hạ tầng viễn thông vùng núi ngay bây giờ, khoảng cách số sẽ nhanh chóng biến thành khoảng cách thu nhập và cơ hội. Xóa vùng trắng sóng di động ở Sơn La vì thế là bước đi phòng ngừa bất bình đẳng số, hơn là chạy theo phong trào chuyển đổi số.
Thái Nguyên: 20 thôn bản vùng núi và bài toán tiếp cận dịch vụ số gắn với sinh kế
Thái Nguyên đang xóa vùng trắng sóng di động tại 20 thôn, bản vùng núi cao, nơi địa hình chia cắt và đồi núi khiến hạ tầng viễn thông khó tiếp cận, hình thành những khu vực sóng yếu, thậm chí "trắng sóng". Sau hơn 5 tuần triển khai, đến ngày 8/2/2026, 10/20 thôn đã được phát sóng; 10 thôn còn lại đang lắp đặt, phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/2 năm sau. Câu chuyện không dừng ở việc người dân có thể gọi điện, mà là mở khóa tiếp cận dịch vụ số: dịch vụ công trực tuyến, học tập, thông tin thị trường, y tế từ xa và kết nối tiêu thụ nông sản. Khoảng trống kết nối trước đây đã hạn chế khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, hành chính công và thị trường của người dân. Khi Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh việc sau Tết sẽ khảo sát các sản phẩm nông nghiệp chiến lược gắn với hạ tầng thông tin liên lạc, thông điệp rất rõ: Internet không còn là tiện ích phụ, mà là yếu tố quyết định cách người dân vùng núi tham gia kinh tế số.
Chiến lược hiện đại hóa hạ tầng viễn thông vùng núi: từ kỹ thuật đến phối hợp thể chế
Điểm đáng chú ý trong cả hai tỉnh là cách biến chủ trương thành cơ chế phối hợp cụ thể. Sơn La không chỉ nêu mục tiêu mà phân công rõ: Sở Khoa học và Công nghệ làm đầu mối, làm việc với doanh nghiệp viễn thông để xác định vị trí, tọa độ, quy mô, kinh phí và tiến độ đầu tư cho 32 bản trắng sóng và 23 bản lõm sóng. Tỉnh khuyến khích sử dụng chung cơ sở hạ tầng cột anten, nhà trạm, tuyến cáp để giảm chi phí và rút ngắn thời gian triển khai; đồng thời yêu cầu đo kiểm chất lượng, tối ưu mạng 4G, điều chỉnh hướng và công suất anten, bổ sung thiết bị, mở rộng truyền dẫn khi cần. Thái Nguyên lại cho thấy vai trò của chính quyền cơ sở và người dân trong việc hỗ trợ mặt bằng, ngày công, lựa chọn vị trí đặt trạm phù hợp để đẩy nhanh tiến độ xóa vùng trắng sóng. Khi kết nối được cải thiện, người dân có thêm điều kiện sử dụng dịch vụ công trực tuyến, học tập, chăm sóc sức khỏe từ xa và kết nối thị trường. Đây là minh chứng rằng kết nối thông tin vùng sâu không thể chỉ giao cho doanh nghiệp viễn thông; nó cần một cấu trúc quản trị phối hợp giữa sở, ngành, địa phương và cộng đồng.
Thu hẹp khoảng cách số ở vùng núi: không làm nhanh sẽ là bỏ lỡ cả một thế hệ
Từ "điểm trắng" trên bản đồ kết nối đến những khu vực đã phủ sóng, cả Sơn La và Thái Nguyên đang từng bước thu hẹp khoảng cách số giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn. Xóa vùng trắng sóng di động không chỉ hoàn thiện hạ tầng viễn thông vùng núi, mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn với tri thức, dịch vụ và cơ hội phát triển trong môi trường số. Nếu chậm trễ, người dân vùng sâu sẽ tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi của thương mại điện tử, dịch vụ công trực tuyến và giáo dục trực tuyến, khiến khoảng cách phát triển càng khó san lấp. Theo kế hoạch hiện tại, Sơn La đặt mốc 31/12/2026 để phủ sóng 4G tại 32 bản trắng và xử lý 23 bản lõm sóng, còn Thái Nguyên đặt mốc hoàn thành 20 thôn bản vào 15/2 năm sau. Những mốc thời gian này nên được nhìn nhận như "deadline" cho công bằng số. Nếu được thực hiện đúng tiến độ, chúng sẽ biến hạ tầng số từ khẩu hiệu thành khả năng tiếp cận dịch vụ số cụ thể cho từng hộ dân trên sườn núi.
