Thu ngân sách gần 22.000 tỷ: thành quả của thương mại biên giới Lạng Sơn
Thương mại biên giới Lạng Sơn là tổng thể các hoạt động xuất nhập khẩu, logistics, dịch vụ và thu ngân sách diễn ra qua hệ thống cửa khẩu của tỉnh với Trung Quốc, nơi hàng trăm nghìn phương tiện vận chuyển hàng hóa mỗi năm được thông quan liên tục, tạo nguồn thu chủ lực cho địa phương và hình thành một cực tăng trưởng kinh tế biên giới Việt Nam năng động.9 tháng đầu năm 2026, Lạng Sơn ghi dấu một bước nhảy vọt khi tổng thu ngân sách trên địa bàn ước đạt 21.915 tỷ đồng, tương đương gần 22.000 tỷ, đạt 162,6% dự toán và tăng 78,7% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là con số đẹp trên báo cáo tài chính, mà là tín hiệu cho thấy mô hình kinh tế biên giới Việt Nam nếu được tổ chức bài bản có thể trở thành động lực tăng trưởng thực sự, thay vì chỉ là “cửa khẩu thu phí hộ” cho trung ương.
Điểm đáng chú ý là trong cơ cấu thu, khoản thu từ hoạt động xuất nhập khẩu chiếm ưu thế với 17.456 tỷ đồng, đạt 181,8% dự toán và tăng tới 88,3% so với cùng kỳ. Câu chuyện không còn là nỗ lực “thắt lưng buộc bụng” trong chi tiêu, mà là bức tranh mới về khả năng tạo nguồn của một tỉnh miền núi nếu biết gắn chiến lược tài khóa với chiến lược thương mại biên giới. Như một phát biểu tại hội nghị giao ban báo chí quý III nêu rõ, “tổng thu ngân sách trên địa bàn Lạng Sơn ước thực hiện 21.915 tỷ đồng, đạt 162,6% dự toán, tăng 78,7% so với cùng kỳ”. Con số này đặt ra câu hỏi: điều gì đã giúp một địa phương từng chỉ thu hơn 10.700 tỷ đồng vào năm 2024, nay đạt gần 22.000 tỷ chỉ sau 9 tháng?
Từ dòng xe tăng vọt đến bệ phóng xuất nhập khẩu cửa khẩu
Động lực trực tiếp nhất đằng sau cú bứt phá thu ngân sách Lạng Sơn là sự bùng nổ về lưu lượng phương tiện và kim ngạch xuất nhập khẩu cửa khẩu. Từ đầu năm, hơn 500 nghìn phương tiện chở hàng hóa xuất, nhập khẩu đã được thông quan qua các cửa khẩu của tỉnh, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Một thống kê khác cho thấy, trong 9 tháng, số phương tiện làm thủ tục đạt 393.461 xe, tăng 19,1%; trong đó xe xuất khẩu tăng 23,6% và xe nhập khẩu tăng 17,5%. Khi dòng xe tăng, không chỉ hàng hóa lưu thông nhiều hơn, mà phí hạ tầng, phí dịch vụ và nguồn thu ngân sách cũng phình lên tương ứng. Nhờ vậy, nguồn thu phí theo một nghị quyết của HĐND tỉnh đạt trên 725 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ, bổ sung thêm một chân trụ tài chính bên cạnh thu thuế từ kim ngạch.
Quan trọng hơn, dòng phương tiện tăng không dẫn đến hỗn loạn nhờ cách điều hành có chủ đích. Các lực lượng chức năng tại cửa khẩu chủ động bố trí lực lượng, phối hợp phân luồng, điều tiết phương tiện, tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan, nhất là đối với hàng nông sản, hoa quả tươi. Hiệu suất thông quan vì thế duy trì ở mức cao, trung bình 1.600–1.900 xe mỗi ngày, cao điểm lên đến 2.100 xe. Trong bối cảnh đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt 86,13 tỷ USD, tăng 38%; riêng số mở tờ khai tại một chi cục hải quan khu vực lên tới hơn 8 tỷ USD, tăng 57% so với cùng kỳ năm 2025. Thương mại biên giới Lạng Sơn vì vậy không phải là “may mắn bất ngờ”, mà là kết quả của một chuỗi quyết sách định hướng rõ ràng cho kinh tế biên giới Việt Nam.
Giữ thông quan xuyên lễ, thích ứng quy định mới: vì sao Lạng Sơn không đứt mạch hàng
Điểm then chốt giúp Lạng Sơn giữ đà thương mại biên giới ngay cả trong những giai đoạn nhạy cảm, như dịp Quốc khánh Trung Quốc, nằm ở cách tỉnh này coi thông quan là “mạch máu” cần được duy trì liên tục. Trong khi phía Trung Quốc nghỉ lễ kéo dài khiến việc vận chuyển, giao nhận hàng hóa có thể chậm hơn thường ngày, phía Việt Nam không chấp nhận để hàng hóa bị ùn ứ rồi mới phản ứng. Các cơ quan chức năng khuyến cáo doanh nghiệp chủ động nắm thông tin từ đối tác, tính toán thời gian giao hàng, tránh đưa lượng hàng lớn lên biên giới khi phía bạn chưa có kế hoạch tiếp nhận. Những hướng dẫn tưởng chừng chỉ mang tính kỹ thuật này thực tế giúp hạn chế phát sinh ùn ứ phương tiện, giảm thời gian, chi phí lưu bãi và nguy cơ ảnh hưởng chất lượng hàng hóa – nghĩa là bảo vệ lợi nhuận của doanh nghiệp, từ đó bảo vệ luôn nguồn thu ngân sách Lạng Sơn.
Không chỉ ứng xử với lịch nghỉ lễ của Trung Quốc, Lạng Sơn cũng chủ động thích ứng với các quy định mới như nghị định về an toàn thực phẩm, vốn có thể khiến doanh nghiệp lúng túng nếu triển khai cứng nhắc. Ban quản lý khu kinh tế cửa khẩu chủ động theo dõi, phối hợp tháo gỡ vướng mắc phát sinh khi thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP, giúp hoạt động xuất nhập khẩu không bị gián đoạn. Đồng thời, các lực lượng chức năng tại cửa khẩu tiếp tục theo dõi sát tình hình, điều tiết phương tiện, bảo đảm hoạt động thương mại biên giới được duy trì và hạn chế tác động bất lợi trong xuất nhập khẩu. Đây là điểm phân biệt Lạng Sơn với nhiều địa phương: thay vì quản lý biên giới như một “cửa” hành chính, tỉnh xem đó là hệ sinh thái cần tinh chỉnh liên tục để giữ nhịp lưu thông hàng hóa.
Công nghệ số, kéo dài giờ thông quan và sức bật kinh tế biên giới Việt Nam
Nếu dòng xe và kim ngạch là “bề nổi”, thì nền tảng thực sự giúp thương mại biên giới Lạng Sơn tăng tốc nằm ở cách tổ chức hoạt động cửa khẩu theo hướng linh hoạt và số hóa. Ban quản lý khu kinh tế cửa khẩu đã thỏa thuận với phía Trung Quốc về việc duy trì thông quan vào cuối tuần, ngày lễ tại các điểm như Cốc Nam – Lũng Nghịu, thí điểm kéo dài thời gian thông quan ở một số tuyến chuyên dụng. Tại cửa khẩu Hữu Nghị và các điểm thông quan Tân Thanh, Cốc Nam, lực lượng chức năng tổ chức làm việc liên tục cả giờ nghỉ trưa, trong khi tại Chi Ma, thời gian nghỉ trưa được rút ngắn từ 2,5 giờ xuống còn 1 giờ. Những điều chỉnh tưởng nhỏ này lại có tác động thực tế rất lớn với doanh nghiệp: hơn một giờ thông quan thêm mỗi ngày có thể là sự khác biệt giữa lô hàng kịp vào chợ hay phải nằm bãi.
Song song, Lạng Sơn đẩy mạnh nền tảng cửa khẩu số, áp dụng phát sinh và quét mã QR trong thu phí hạ tầng, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân khi làm thủ tục. Nhờ triển khai đồng bộ, kết quả thu phí hạ tầng, công trình dịch vụ và tiện ích công cộng tại khu vực cửa khẩu tăng, góp phần tăng thu ngân sách và tạo nguồn đầu tư trở lại cho hạ tầng kinh tế cửa khẩu. Không dừng ở đó, tỉnh tiếp tục thí điểm vận tải hàng hóa hai chiều, nghiên cứu thử nghiệm phương tiện dẫn đường thông minh trên tuyến chuyên dụng Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan. Những thử nghiệm này không chỉ mang ý nghĩa địa phương, mà còn là mô hình để mở đường cho một thế hệ “cửa khẩu thông minh” mới của kinh tế biên giới Việt Nam, nơi lưu lượng lớn vẫn đi kèm với an toàn, trật tự và minh bạch.
Từ cửa khẩu đến toàn tỉnh: sức bật kinh tế Lạng Sơn và những thách thức phía trước
Thương mại biên giới Lạng Sơn không chỉ giúp tỉnh “no” về ngân sách, mà còn lan tỏa sang các trụ cột khác của nền kinh tế. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) 9 tháng tuy mới tăng 7,52%, chưa đạt mục tiêu, nhưng đây là mức tăng cao hơn các quý trước và được xem là nền tảng để những quý sau tăng trưởng mạnh hơn. Du lịch – ngành vốn phụ thuộc mạnh vào hạ tầng và dòng khách – cũng hưởng lợi: lượng khách đạt 4,65 triệu lượt, tăng 24%, tổng thu đạt 4.305 tỷ đồng, tăng 20,7%. Nhìn lại vài năm, quỹ đạo rõ ràng: năm 2024 thu ngân sách chỉ hơn 10.700 tỷ đồng, năm 2025 đạt hơn 18.800 tỷ, và chỉ 9 tháng đầu năm 2026 đã gần 22.000 tỷ. Điều này cho thấy thương mại biên giới không còn là “phần thêm” mà là trục xương sống của kinh tế địa phương.
Tuy vậy, thành công hiện tại cũng đặt ra không ít cảnh báo. Phụ thuộc quá lớn vào xuất nhập khẩu cửa khẩu khiến Lạng Sơn dễ bị tổn thương trước những cú sốc từ phía đối tác, từ thay đổi chính sách kiểm dịch đến việc kéo dài kỳ nghỉ lễ. Việc các cơ quan chức năng hiện vẫn phải liên tục khuyến cáo doanh nghiệp điều chỉnh lịch vận chuyển để tránh ùn ứ cho thấy dư địa rủi ro chưa nhỏ. Mặt khác, sản xuất công nghiệp trong tỉnh còn gặp khó, buộc chính quyền kỳ vọng vào việc tăng tốc các dự án hạ tầng trong thời gian tới để tạo bệ đỡ mới. Kinh tế biên giới Việt Nam nói chung và Lạng Sơn nói riêng vì vậy đứng trước bài toán: làm sao tiếp tục khai thác lợi thế cửa khẩu, đồng thời phát triển công nghiệp và dịch vụ giá trị cao để không bị “kẹt” trong vai trò trung chuyển.
