Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát
Tăng huyết áp là tình trạng áp lực máu trong động mạch duy trì ở mức cao, làm tăng gánh nặng cho tim và mạch máu, đồng thời góp phần dẫn đến đột quỵ cùng nhiều bệnh lý tim mạch nghiêm trọng. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca tử vong do bệnh lý tim mạch; cứ bốn người trưởng thành thì có một người bị tăng huyết áp. Đây không phải con số có thể xem như vấn đề riêng của người cao tuổi: chuyên gia cảnh báo bệnh tim mạch đang có xu hướng trẻ hóa. Vì thế, tăng huyết áp cần được nhìn nhận như một nguy cơ sức khỏe cộng đồng, không phải một chỉ số có thể bỏ qua vì chưa gây triệu chứng rõ rệt. Quy mô tử vong cho thấy phòng ngừa và phát hiện sớm phải được coi trọng ngang với năng lực cứu chữa.
Nguy cơ đột quỵ khiến huyết áp không thể xem nhẹ
Mối lo không chỉ nằm ở việc tăng huyết áp phổ biến, mà còn ở mức độ nguy hiểm khi bệnh không được kiểm soát. Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, người mắc tăng huyết áp có nguy cơ tử vong do đột quỵ cao gấp 4 lần và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao gấp 3 lần so với người không mắc bệnh. Những con số ấy khiến việc đo huyết áp định kỳ và trao đổi với nhân viên y tế khi chỉ số bất thường trở thành việc thiết thực, thay vì chờ đến lúc xuất hiện biến cố. Tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và đái tháo đường đều là những yếu tố nguy cơ được chuyên gia lưu ý; lối sống cũng góp phần định hình nguy cơ. Trong bối cảnh bệnh tim mạch có xu hướng trẻ hóa, tuổi tác không thể là lý do để trì hoãn quan tâm đến sức khỏe.
Phòng bệnh cần bắt đầu từ thói quen hằng ngày
Tại Hội nghị Khoa học Tim mạch can thiệp toàn quốc lần thứ 12, diễn ra ngày 7–8/11 tại Hải Phòng, GS.TS Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh bệnh lý tim mạch là thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Nhận định này đáng chú ý bởi số liệu toàn cầu cũng cho thấy gánh nặng rất lớn: năm 2022, bệnh tim mạch gây khoảng 19,8 triệu ca tử vong, chiếm 32% tổng số ca tử vong. Dù điều trị ngày càng tiến bộ, phòng ngừa vẫn là tuyến bảo vệ mà mỗi người có thể chủ động. Chuyên gia khuyến cáo kiểm soát cân nặng, không hút thuốc, giảm muối và mỡ động vật, ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế bia rượu, giảm căng thẳng và vận động đều đặn. Đây không phải lời khuyên thay thế điều trị; đó là những lựa chọn hằng ngày giúp hạn chế các yếu tố nguy cơ.
Điều trị tiến bộ nhưng không thay thế phát hiện sớm
Mạng lưới can thiệp tim mạch đang mở rộng cơ hội điều trị: cả nước có hơn 140 trung tâm và thực hiện khoảng 70.000 ca can thiệp động mạch vành mỗi năm. Sự phát triển này có ý nghĩa với người bệnh, bởi hỗ trợ chuyên môn cho các bệnh viện địa phương giúp nhiều người được tiếp cận kỹ thuật tiên tiến và điều trị gần nơi sinh sống. Tuy nhiên, năng lực cứu chữa không xóa đi nhu cầu phòng ngừa. Các hoạt động đào tạo thực hành, hướng dẫn trực tiếp và cập nhật kiến thức được tổ chức nhằm nâng cao năng lực bác sĩ; việc chuẩn hóa quy trình và đào tạo liên tục cũng được đánh giá là cần thiết để cải thiện chất lượng điều trị. Kết luận rất rõ: trước gánh nặng tử vong tim mạch, cần xem việc theo dõi huyết áp và giảm nguy cơ đột quỵ là ưu tiên thường xuyên, chứ không phải phản ứng sau biến cố.
