PCI là tấm gương soi chất lượng điều hành kinh tế Thái Nguyên
Chỉ số PCI Thái Nguyên là thước đo tổng hợp về chất lượng điều hành kinh tế, phản ánh mức độ thuận lợi của thủ tục hành chính, tính minh bạch của cơ hội kinh doanh và cảm nhận thực tế của doanh nghiệp khi làm việc với chính quyền địa phương, từ bước gia nhập thị trường cho tới triển khai dự án và hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên. Nói cách khác, PCI không chỉ là bảng điểm, mà là bản chẩn đoán xem môi trường kinh doanh Thái Nguyên đang giúp doanh nghiệp lớn lên bằng năng lực của mình hay còn buộc họ phải “tìm đường riêng” để vượt qua rào cản thủ tục.
Điểm đáng chú ý là Thái Nguyên không coi PCI như cuộc đua thứ hạng thuần túy, mà gắn trực tiếp với tầm nhìn trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao trước năm 2030 và hướng tới tỉnh có thu nhập cao trước năm 2045. Trong bức tranh PCI 2025, chỉ số “Gia nhập thị trường” đạt 7,72 điểm, cao hơn mức trung vị 7,07 điểm của cả nước, cho thấy cánh cửa vào thị trường đã rộng mở hơn. Nhưng các chỉ số “Cạnh tranh bình đẳng” (5,26 điểm) và “Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp” (5,34 điểm) còn dưới mức trung vị, báo hiệu những điểm nghẽn thể chế chưa được tháo gỡ đủ sâu.
Tư duy đổi mới: khoa học – công nghệ làm động lực, cải cách thể chế làm bệ phóng
Điểm khác biệt của môi trường kinh doanh Thái Nguyên là chính quyền chọn tư duy đổi mới làm kim chỉ nam: lấy khoa học – công nghệ làm động lực, cải cách thể chế làm bệ phóng và lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hàng đầu. Đây không phải khẩu hiệu trang trí, mà là sự dịch chuyển từ mô hình tăng trưởng “số lượng” sang chú trọng “chất lượng và chiều sâu”. Khi bộ máy chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ và đồng hành, doanh nghiệp bắt đầu kỳ vọng vào một chính quyền kiến tạo thực chất hơn là quyền lực phê duyệt hình thức.
Theo quy hoạch điều chỉnh, số khu công nghiệp của tỉnh tăng từ 19 lên 37 khu, diện tích từ 6.406 ha lên 13.955 ha, trong đó 14 khu đã có chủ đầu tư. Đây là con số đủ cho thấy Thái Nguyên đang đặt cược vào một nền sản xuất hiện đại, song nó chỉ phát huy nếu cải cách thể chế theo kịp hạ tầng cứng. Việc triển khai các khu công nghiệp thế hệ mới sinh thái, công nghệ cao, cân bằng carbon và gắn với hệ sinh thái đô thị – dịch vụ – giáo dục – y tế cho thấy tỉnh muốn tạo ra một nơi đáng sống, chứ không chỉ là nơi lắp đặt nhà xưởng.
Cơ chế hành chính hiện đại và những thay đổi doanh nghiệp đã cảm nhận
Điểm mạnh nổi lên trong cải cách thể chế Thái Nguyên là cách tỉnh nhìn thủ tục hành chính từ góc độ trải nghiệm doanh nghiệp. Cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” được thiết kế để rút ngắn tối thiểu 60% thời gian giải quyết với các thủ tục được áp dụng, nhắm tới toàn bộ hành trình từ ý tưởng đầu tư đến khi dự án đi vào hoạt động chứ không chỉ một khâu riêng lẻ. Thêm nữa, nguyên tắc “doanh nghiệp khai một lần, cơ quan nhà nước sử dụng nhiều lần” với dữ liệu đã có trong hệ thống nhà nước giúp bộ hồ sơ bớt đi lại, giảm chi phí tuân thủ và bớt tâm lý phải chuẩn bị giấy tờ thừa.
Khi thủ tục ngắn hơn, thông tin đầu tư dễ tiếp cận hơn, giá trị cải cách bắt đầu rời khỏi báo cáo để hiện hữu trong nhà máy, dây chuyền, bảng lương. Không phải ngẫu nhiên mà trong 9 tháng đầu năm, kinh tế Thái Nguyên tăng trưởng 11,24%, riêng quý III đạt 13,96%, đứng thứ 2 cả nước. Dù tăng trưởng chịu tác động từ nhiều yếu tố, khó phủ nhận rằng môi trường kinh doanh Thái Nguyên đang bớt “khó đoán” hơn trước. Doanh nghiệp không còn phải mất quá nhiều thời gian để hiểu quy trình, mà tập trung hơn cho cạnh tranh thị trường.
Đối thoại, đồng hành và khoảng cách giữa điều hành với cảm nhận doanh nghiệp
Dù chỉ số PCI Thái Nguyên ghi nhận nhiều cải thiện, đặc biệt ở tính minh bạch, gia nhập thị trường và thiết chế pháp lý, lãnh đạo cộng đồng doanh nghiệp vẫn thẳng thắn chỉ ra khoảng cách giữa “chính quyền đã làm” và “doanh nghiệp cảm nhận được”. Vấn đề cạnh tranh bình đẳng còn dư địa cải thiện lớn: doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ, FDI hay trong nước, nếu cùng điều kiện pháp lý thì phải được áp dụng cùng một quy trình, một chuẩn thời gian và cách giải thích pháp luật thống nhất. Đích đến là “con đường nhanh nhất phải chính là con đường đúng quy định”, chứ không phải đường vòng qua các mối quan hệ không minh bạch.
Để thu hẹp khoảng cách nói trên, Thái Nguyên duy trì các kênh đối thoại trực tiếp như chương trình “Trà sáng cùng doanh nhân”, tổ chức định kỳ từ tháng 3, đưa các câu chuyện quy hoạch, nhà ở xã hội, đầu tư, tín dụng, thị trường ra trao đổi giữa lãnh đạo tỉnh, sở, ngành và doanh nghiệp. Ngày 5/7, ngay tại một phiên “Trà sáng cùng doanh nhân” ở phường Bắc Kạn, tỉnh trao Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho một số dự án, gửi đi thông điệp rằng đối thoại không dừng ở lắng nghe mà gắn với hành động cụ thể. Đây là kiểu đồng hành mà doanh nghiệp dễ cảm nhận hơn bất kỳ báo cáo thành tích nào.
Từ chỉ số PCI đến một môi trường kinh doanh có thể dự báo
Nhìn về phía trước, mục tiêu của Thái Nguyên không dừng ở việc cải thiện điểm số PCI hay thứ hạng trong bảng xếp hạng, mà là xây dựng một môi trường kinh doanh có thể dự báo, nơi doanh nghiệp tiếp cận cơ hội công bằng, được lắng nghe khi gặp khó và có điều kiện lớn lên bằng chính năng lực. Chỉ số Chính quyền kiến tạo đạt 5,50 điểm và xếp thứ 15/34 tỉnh, thành phố theo PCI 2025 là ghi nhận nỗ lực, nhưng cũng là lời nhắc rằng con đường đi tới hình ảnh “chính quyền kiến tạo – doanh nghiệp là trung tâm – người dân là chủ thể” vẫn chưa kết thúc.
Giai đoạn 2026–2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân từ 10,5%/năm trở lên, huy động tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội khoảng 793,3 nghìn tỷ đồng theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I. Để những con số này không trở thành áp lực chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá, tỉnh khẳng định kiên quyết không đánh đổi môi trường, tài nguyên để thu hút đầu tư, đồng thời phát triển đồng bộ đô thị, dịch vụ, giáo dục, y tế để tạo một nơi đáng sống, an toàn, thịnh vượng. Nếu giữ vững được hướng đi này, PCI sẽ không chỉ là chỉ số, mà là câu chuyện về một địa phương đang trưởng thành trong cách điều hành kinh tế.
