Diễn đàn đặt người học ở trung tâm
ICEF là hội thảo giáo dục quốc tế tạo không gian để các nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia đối thoại về đổi mới dạy học, công nghệ và phát triển năng lực người học trong kỷ nguyên số. Diễn ra tại Ninh Bình từ ngày 22 đến 24/10, ICEF 2026 cho thấy giá trị của một diễn đàn không nằm ở việc chạy theo công nghệ mới nhất, mà ở khả năng đặt câu hỏi đúng về mục tiêu giáo dục. Với chủ đề “Trao quyền cho người học trong kỷ nguyên số toàn cầu: Tri thức, Đổi mới sáng tạo và Tác động”, hội thảo quy tụ gần 300 đại biểu trong nước và quốc tế, từ Hoa Kỳ, Ấn Độ, Canada, Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc, Philippines, Hồng Kông và Việt Nam. Quy mô ấy tạo điều kiện cho trao đổi đa chiều, nhưng điều đáng chú ý hơn là trọng tâm chuyển từ truyền đạt kiến thức sang giúp người học tự chủ, thích ứng và hợp tác.
Kết nối nghiên cứu để đổi mới có cơ sở
Đại học Bách khoa Hà Nội chủ trì hội thảo cùng các đối tác giáo dục và nghiên cứu; sự phối hợp giữa Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục với Khoa Ngoại ngữ tạo nền tảng chuyên môn cho chương trình. Mạng lưới đồng tổ chức còn có Học viện Chính sách và Phát triển, Học viện Ngoại giao, Đại học Nguyễn Tất Thành, Đại học Phenikaa, cùng các đối tác quốc tế như Hiệp hội Phát triển Nghề nghiệp Quốc tế, Đại học Giáo dục Hồng Kông, Đại học Glasgow và Đại học Kỹ thuật Dresden. Học viện Chính sách và Phát triển đóng góp bốn bài báo khoa học vào kỷ yếu và hỗ trợ kỹ thuật truyền thông đa phương tiện. Đây là điểm mạnh đáng kể: hội thảo không chỉ tập hợp ý kiến, mà còn nối nghiên cứu với hợp tác chuyên môn và khả năng hình thành dự án chung. Mười phân ban báo cáo và bốn phân ban poster mở rộng trao đổi sang AI, phát triển giáo viên, quản lý giáo dục, ngoại ngữ và giao tiếp liên văn hóa.
AI hỗ trợ, không thay thế tư duy
Các đối thoại tại ICEF 2026 tránh cách nhìn đơn giản rằng giáo dục phải chọn giữa truyền thống và AI. GS. Steffen Kersten cảnh báo nguy cơ người học thụ động dựa vào thuật toán, đồng thời đề cao tư duy chẩn đoán, phân tích hệ thống và thực hành giải quyết vấn đề. GS. Susan Drake đề xuất kết hợp việc giữ vững giá trị cốt lõi với tích hợp AI để mở rộng năng lực sáng tạo, thay vì loại trừ một trong hai. Lập trường này thuyết phục hơn lời hứa rằng công nghệ tự nó sẽ cải thiện lớp học: chất lượng đổi mới vẫn phụ thuộc vào cách giáo viên thiết kế hoạt động và giúp người học suy nghĩ độc lập. Sau ba ngày đối thoại và tranh luận, nhận thức chung là AI cùng các phương tiện số chỉ giữ vai trò phụ trợ. Bởi vậy, đổi mới giáo dục cần được đánh giá bằng năng lực người học hình thành, không phải số công cụ được đưa vào.
Giảng dạy ngôn ngữ cần tiến từng bước
Giảng dạy ngôn ngữ trong môi trường số là một trọng tâm thiết thực của hội thảo, bởi công nghệ có thể tạo thêm cơ hội luyện tập nhưng không xóa được rào cản tâm lý hay khác biệt văn hóa. PGS. Lee Ju Seong trình bày nghiên cứu về học tiếng Anh phi chính thức qua công cụ số, phân tích sự e ngại nói tiếng Anh ở sinh viên châu Á; kết quả được nêu tại hội thảo cho thấy sự kết hợp giữa hỗ trợ của giáo viên và nền tảng AI ngoài lớp có thể khuyến khích tính chủ động của người học. Tuy nhiên, chuyển đổi ngôn ngữ giảng dạy quá đột ngột có thể làm kết quả học tập suy giảm, như bài học từ thực tiễn Philippines được GS. Gina O. Gonong phân tích. Vì vậy, đổi mới cần có lộ trình, tôn trọng bối cảnh và bảo vệ năng lực ngôn ngữ của người học. Hội thảo có ý nghĩa khi đưa nghiên cứu ngôn ngữ vào cùng cuộc đối thoại rộng hơn về quyền tự chủ và chủ quyền tri thức.
Kết luận: đổi mới phải giữ quyền chủ động cho con người
Thông điệp đáng nhớ từ ICEF 2026 là công nghệ nên mở rộng khả năng học tập, chứ không quyết định thay con người học gì và nghĩ ra sao. Những cảnh báo về lệ thuộc thuật toán, chuyển đổi ngôn ngữ thiếu lộ trình và nguy cơ mai một tri thức bản địa cho thấy đổi mới luôn cần giới hạn và lựa chọn có chủ đích. Các đề xuất như thực hành không AI và duy trì “chủ quyền số” nhắc rằng người học cần được rèn cả năng lực sử dụng công nghệ lẫn khả năng tạm rời công nghệ khi cần. Với giáo viên, nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người làm giảng dạy ngôn ngữ, giá trị của hội thảo giáo dục này nằm ở kết nối các góc nhìn để cùng giải quyết vấn đề thực tế. ICEF 2026 vì thế không đưa ra một công thức duy nhất; sự đóng góp của hội thảo là khẳng định hướng đi đáng tin cậy hơn: lấy người học làm trung tâm, dựa trên nghiên cứu và để công nghệ phục vụ tư duy con người.
