Sau sáp nhập trường học: định mức tiết dạy và quyền lợi giáo viên

Sau sáp nhập trường học, câu hỏi lớn nhất: giáo viên phải dạy bao nhiêu tiết?

Sau sáp nhập trường học và sắp xếp lại mạng lưới giáo dục phổ thông, định mức tiết dạy là số tiết giảng dạy bình quân mỗi tuần được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cho từng cấp học, từng loại hình trường, nhằm phân bổ lại khối lượng công việc giữa giáo viên và cán bộ quản lý, đồng thời bảo đảm quyền lợi giáo viên trong bối cảnh tinh giản bộ máy và điều chuyển nhân sự quy mô lớn.

Điều đáng nói là câu chuyện định mức tiết dạy không còn là vấn đề kỹ thuật, mà đã trở thành vấn đề quyền lợi và tâm lý nghề nghiệp. Khi mạng lưới trường học được tinh gọn, khoảng hơn ba vạn cán bộ quản lý dôi dư được dự kiến chuyển sang làm giáo viên trực tiếp giảng dạy. Họ từ vị trí chỉ phải dạy 2–4 tiết mỗi tuần nay đối mặt định mức giáo viên lên đến hàng chục tiết, cùng với áp lực chuyên môn và đánh giá mới. Nếu không hiểu rõ quy định, cả giáo viên cũ lẫn người vừa trở lại đứng lớp đều có thể cảm thấy bất công hoặc bị thiệt. Chính vì vậy, nắm chắc định mức tiết dạy và chính sách giáo dục mới là bước đầu để tự bảo vệ quyền lợi giáo viên.

Định mức tiết dạy mới: không còn “ưu tiên” cho chức vụ cũ

Từ góc nhìn quyền lợi giáo viên, điểm mấu chốt cần khẳng định: chức vụ cũ không còn quyết định định mức tiết dạy sau sáp nhập. Khi chuyển sang trực tiếp giảng dạy, cán bộ quản lý phải áp dụng định mức như mọi giáo viên khác theo cấp học được phân công, không còn hưởng mức 2 hoặc 4 tiết/tuần như thời còn làm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nữa. Đây là sự thay đổi mang tính nguyên tắc trong chính sách giáo dục mới, phản ánh quan điểm: cùng công việc, cùng định mức.

Đáng chú ý, các trường chuyên biệt như dân tộc bán trú, dân tộc nội trú, trường cho người khuyết tật hay trường dự bị đại học có định mức thấp hơn để phù hợp với đặc thù dạy học và chăm sóc học sinh. Cách tính này cho thấy Bộ Giáo dục và Đào tạo không cào bằng, mà đang phân hoá định mức tiết dạy theo điều kiện thực tế. Vấn đề đặt ra cho đội ngũ nhà giáo là phải biết trường mình thuộc loại hình nào để tránh hiểu sai và tự giảm khối lượng công việc trên giấy tờ.

Giờ làm việc: từ 40 giờ/tuần đến 42 tuần/năm – sự chuyển đổi tư duy

Chính sách giáo dục mới không chỉ thay đổi định mức tiết dạy mà còn thay đổi cách nhìn về thời gian làm việc. Trước khi được điều chuyển, cán bộ quản lý làm việc theo chế độ 40 giờ/tuần như công chức hành chính. Khi trở thành giáo viên, thời gian làm việc không còn tính theo giờ mỗi tuần mà theo số tuần trong năm học, quy đổi thành tiết dạy và các hoạt động chuyên môn liên quan. Đây là một chuyển đổi tư duy: giáo viên không chỉ là người lên lớp, mà là người gắn bó với cả chu trình năm học.

Theo Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT, tổng thời gian làm việc của giáo viên phổ thông là 42 tuần/năm học, trong đó 37 tuần dành cho việc thực hiện chương trình giáo dục (35 tuần dạy thực tế, 2 tuần dự phòng), 3 tuần học tập và bồi dưỡng chuyên môn, 2 tuần chuẩn bị và tổng kết năm học. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Tổng thời gian làm việc của giáo viên phổ thông là 42 tuần trong một năm học". Sự cụ thể này giúp giáo viên nhìn rõ quyền lợi: thời gian bồi dưỡng, chuẩn bị năm học không phải "làm thêm" vô hình, mà là phần chính thức trong chế độ làm việc. Tuy nhiên, nó cũng nhắc nhở rằng định mức tiết dạy chỉ là một phần trong khối lượng công việc, không thể lấy số tiết đứng lớp để so sánh đơn giản với 40 giờ hành chính.

Giáo viên giảm tiết khi kiêm nhiệm: quyền lợi có nhưng không thể cộng dồn vô hạn

Khi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trở lại làm giáo viên, câu hỏi kế tiếp là: nếu vẫn kiêm nhiệm một số việc thì có được giáo viên giảm tiết không? Câu trả lời là có, nhưng trong khuôn khổ kiểm soát. Quy định hiện hành cho phép giảm định mức tiết dạy cho giáo viên làm công tác chủ nhiệm, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn hoặc đảm nhiệm một số nhiệm vụ quản lý, chuyên môn khác trong nhà trường. Điều này là quyền lợi chính đáng: ai gánh thêm việc thì được giảm khối lượng giảng dạy.

Chẳng hạn, giáo viên làm chủ nhiệm ở cấp THCS được giảm 4 tiết/tuần, giáo viên chủ nhiệm ở trường dự bị đại học được giảm 3 tiết/tuần; tổ trưởng chuyên môn được giảm 3 tiết, tổ phó được giảm 1 tiết mỗi tuần. Sau khi nhận nhiệm vụ giảng dạy, nếu cán bộ quản lý dôi dư tiếp tục kiêm nhiệm những vị trí này, mức giảm tiết sẽ được áp dụng trực tiếp vào định mức tuần của họ. Nhưng quan trọng hơn, quy định cũng đặt giới hạn rõ ràng: không cho phép cộng dồn trùng lặp, không để một người nhận quá nhiều nhiệm vụ chỉ để giảm tiết. Về bản chất, đây là cơ chế bảo vệ chất lượng chuyên môn, tránh biến chính sách giảm tiết thành "khoảng trống" để chạy theo lợi ích cá nhân.

Nhìn từ quyền lợi giáo viên, cơ chế giảm tiết là cần thiết và hợp lý, nhưng chỉ phát huy ý nghĩa khi nhà trường phân công nhiệm vụ minh bạch, không "gán" chức danh hình thức. Nếu hiệu trưởng cũ nay làm giáo viên, được giao thêm chủ nhiệm và tổ trưởng, họ cần được ghi nhận bằng mức giảm tiết tương ứng, chứ không phải làm nhiều nhưng vẫn bị tính đủ định mức. Ngược lại, giáo viên cũng cần hiểu rằng giảm tiết không phải là đặc quyền vô hạn, mà là quyền gắn với trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm.

Tổ chức nhân sự sau sáp nhập: định mức tiết dạy là thước đo công bằng

Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học đã kéo theo những thay đổi lớn về tổ chức nhân sự trong ngành giáo dục. Khoảng 32.652 cán bộ quản lý dôi dư được dự kiến chuyển sang làm giáo viên trực tiếp giảng dạy. Trong bối cảnh ấy, định mức tiết dạy không chỉ là con số kỹ thuật, mà trở thành thước đo công bằng giữa các vị trí: ai là giáo viên thì giảng dạy theo định mức giáo viên, ai kiêm nhiệm thêm thì được giảm tương ứng, không còn ưu tiên dựa trên chức vụ cũ.

Việc áp dụng định mức theo vị trí mới chính là cơ sở để các trường xây dựng kế hoạch phân công chuyên môn, bố trí giáo viên và sử dụng đội ngũ sau sắp xếp một cách phù hợp. Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT đồng thời quy định rõ quyền lợi giáo viên về thời gian làm việc, chế độ giảm tiết và nguyên tắc kiểm soát số lượng nhiệm vụ kiêm nhiệm để bảo đảm chất lượng chuyên môn. Câu trích dẫn đáng lưu ý là: "Quy định này nhằm bảo đảm việc thực hiện chế độ đối với giáo viên thống nhất, minh bạch". Từ góc nhìn người trong cuộc, nếu giáo viên chủ động đọc, hiểu và đối chiếu quy định với thực tế phân công ở trường mình, họ sẽ có cơ sở vững chắc để yêu cầu thực hiện đúng chế độ, đồng thời chia sẻ tiếng nói chung về một môi trường làm việc công bằng hơn sau sáp nhập trường học.