Tập huấn nghiệp vụ để di sản được quản lý tốt hơn
Tập huấn di sản văn hóa là hoạt động bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng thực hành cho cán bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát huy các giá trị di sản trong đời sống cộng đồng. Sáng 29-10, Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khai mạc khóa tập huấn tại phường Bắc Nha Trang với gần 300 đại biểu, học viên tham dự. Phó Thủ tướng Bộ trưởng Hoàng Đạo Cương và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trần Hòa Nam dự chương trình. Quy mô và thành phần tham dự cho thấy đây không phải một buổi cập nhật đơn lẻ: đội ngũ đến từ cơ quan văn hóa địa phương, bảo tàng, ban quản lý di tích và các đơn vị bảo tồn trên cả nước. Điều đáng kỳ vọng là khóa học chuyển trọng tâm từ nắm quy định sang khả năng áp dụng chúng vào những tình huống quản lý cụ thể.
Nội dung bao quát nhiều loại hình và nhiệm vụ
Chương trình tập trung vào quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; đồng thời đề cập đến hiện vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, bảo tàng và di sản tư liệu. Phạm vi rộng này phù hợp với công việc hằng ngày của cán bộ, vốn không dừng ở kiểm kê hay giữ gìn địa điểm mà còn liên quan đến cách diễn giải, trưng bày và đưa giá trị di sản đến công chúng. Trong hai ngày 29 và 30-10, học viên nghe báo cáo chuyên đề và tham gia hoạt động thực tế. Đây là lựa chọn đáng chú ý: nghiệp vụ di sản chỉ có ý nghĩa khi kiến thức chính sách được nối với năng lực xử lý công việc tại địa phương. Nếu khóa tập huấn giúp cán bộ vận dụng kiến thức nhất quán, hiệu quả quản lý và bảo vệ di sản có thể được cải thiện từ những quyết định thường ngày.
Áp lực bảo tồn đòi hỏi cán bộ cập nhật cách làm
Khóa học diễn ra khi ngành văn hóa triển khai các định hướng về phát triển văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng yêu cầu về công tác bảo tồn, bảo tàng. Sự cấp thiết còn đến từ những sức ép hiện hữu: Việt Nam có hơn 40.000 di tích lịch sử và gần 70.000 yếu tố di sản văn hóa phi vật thể, trong khi công tác bảo tồn chịu tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa, thiếu nguồn lực, xung đột giữa bảo tồn với phát triển kinh tế và tình trạng thương mại hóa quá mức. Trước bối cảnh đó, bồi dưỡng nhận thức, kiến thức và kỹ năng không nên chỉ là yêu cầu thủ tục. Cán bộ cần biết cân nhắc giữa khai thác và gìn giữ, đồng thời bảo đảm công nghệ phục vụ công tác di sản không làm sai lệch dữ liệu hay giá trị gốc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trần Hòa Nam lưu ý rằng ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực văn hóa cần đi cùng độ chính xác, tin cậy của dữ liệu và sự tôn trọng giá trị nguyên gốc của di sản. Đây là nguyên tắc thiết thực: số hóa có thể mở rộng khả năng tiếp cận, nhưng không thể thay thế việc thẩm định cẩn trọng và bảo vệ tính xác thực.
Từ lớp học đến thực địa
Chương trình hướng tới nâng cao nhận thức, kiến thức chuyên môn và kỹ năng cho công chức, viên chức, đồng thời khuyến khích đổi mới tư duy và phương thức thực hiện nhiệm vụ để cải thiện hiệu quả công tác di sản. Phần thực địa đưa học viên đến Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar, danh thắng Hòn Chồng và Bảo tàng Hải dương học ở Nha Trang để khảo sát mô hình quản lý, cách trưng bày và phương thức phát huy giá trị. Sự kết hợp này là điểm mạnh của khóa học: cán bộ có cơ hội đối chiếu nguyên tắc chuyên môn với điều kiện thực tế tại di tích và bảo tàng. Tuy nhiên, kết quả sau cùng sẽ phụ thuộc vào việc kiến thức được áp dụng ra sao khi học viên trở lại cơ quan, địa phương. Tập huấn chỉ tạo nền tảng; quản lý di sản bền vững cần trách nhiệm, phối hợp và hành động nhất quán.
