Thông điệp khai giảng: Chuyển trục từ điểm số sang sự trưởng thành của học sinh
Chủ trương khắc phục bệnh thành tích giáo dục là định hướng yêu cầu hệ thống trường học phải rời bỏ tâm lý chạy theo điểm, giảm áp lực học tập và thi cử nặng nề, chuyển sang coi trọng sự tiến bộ toàn diện của từng học sinh về năng lực, phẩm chất, thái độ sống và niềm vui đến trường. Nhân dịp khai giảng năm học mới 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi thư tới toàn ngành Giáo dục, đội ngũ quản lý, phụ huynh và học sinh, sinh viên trên cả nước, đặt ra yêu cầu "kiểm tra, đánh giá phải đặt người học ở vị trí trung tâm, khắc phục bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số và thi cử nặng nề". Thông điệp này không chỉ là lời nhắn nhủ cho một năm học, mà là tín hiệu về một cuộc cải cách giáo dục sâu rộng, buộc các chủ thể trong hệ thống phải xem lại cách đánh giá học sinh và định nghĩa lại thế nào là thành công học đường.
Giảm áp lực hành chính để tập trung giảm áp lực học tập cho học sinh
Điểm nổi bật trong bức thư là yêu cầu giảm áp lực hành chính lên vai giáo viên, để thầy cô "dành tâm sức cho chuyên môn và học trò". Đây là điểm then chốt: nếu giáo viên bị cuốn vào báo cáo, hồ sơ, phong trào thi đua hình thức, họ khó có thời gian và năng lượng để thiết kế hoạt động học tập nhân văn, hỗ trợ từng em giảm áp lực học tập. Khi lãnh đạo cao nhất nhấn mạnh đổi mới tư duy và phương thức quản trị, trao quyền đi kèm trách nhiệm giải trình, thông điệp ngầm là: quản lý nhà trường không thể tiếp tục đo lường chất lượng bằng số lượng giấy tờ và thành tích bề nổi. Muốn học sinh bớt mệt mỏi vì thi cử, trước hết phải giải phóng giáo viên khỏi những ràng buộc hành chính không cần thiết, để họ chuyển trọng tâm sang phát triển năng lực, kỹ năng, tinh thần tự học của học trò.
Đánh giá học sinh: từ tâm lý chạy theo điểm đến phát triển toàn diện
Thư nhấn mạnh rất rõ: "Thành tích phải gắn liền với tiến bộ thực chất của từng học sinh, sự trung thực trong dạy, học và niềm vui đến trường". Nói cách khác, bệnh thành tích giáo dục – vốn nuôi dưỡng tâm lý chạy theo điểm – đang bị đặt lên bàn mổ. Nếu vẫn coi điểm số là thước đo duy nhất, trường học sẽ tiếp tục tạo ra áp lực học tập, nhồi nhét kiến thức, coi nhẹ phẩm chất, kỹ năng và sức khỏe tinh thần. Khi yêu cầu "kiểm tra, đánh giá phải đặt người học ở vị trí trung tâm", lãnh đạo đã gợi mở con đường: đánh giá học sinh không chỉ bằng bài thi mà phải bằng quá trình rèn luyện, khả năng hợp tác, sáng tạo, bản lĩnh trước thay đổi. Phụ huynh cũng được nhắn nhủ hãy nhìn nhận sự trưởng thành của con "không chỉ qua điểm số mà còn ở phẩm chất, thái độ sống và tinh thần học tập", để cùng nhà trường tạo một văn hóa đánh giá mới.
Cải cách giáo dục sau Nghị quyết 71: Cơ hội nhưng không tự động thành thay đổi
Bức thư không xuất hiện trong khoảng trống chính sách. Trước đó, ngành giáo dục đã "tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp và quản trị, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện... thúc đẩy tự chủ đại học, giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo". Sau một năm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, nhiều chủ trương đột phá đã được thể chế hóa, cùng với Luật Nhà giáo và các chính sách về học phí, sách giáo khoa, chế độ đối với nhà giáo, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. Tuy vậy, cải cách giáo dục chỉ có ý nghĩa khi thấm vào lớp học: mỗi nhà trường "là nơi người học được tôn trọng, lắng nghe, khuyến khích tự học, rèn luyện kỹ năng" và "các cháu có hoàn cảnh khó khăn không bị bỏ lại phía sau". Năm học mới được đặt kỳ vọng "phải tạo chuyển biến thực chất" về chất lượng lẫn niềm tin xã hội. Đó là chuẩn. Đạt được hay không lại tùy vào hành động cụ thể ở từng địa phương.
Trách nhiệm chung: Thầy cô, phụ huynh, học sinh và xã hội cùng thay đổi
Quan trọng hơn cả, thông điệp không chỉ gửi tới ngành giáo dục mà tới đủ bốn nhóm chủ thể: thầy cô, cán bộ quản lý, phụ huynh, học sinh – sinh viên. Với học sinh, lời nhắn là hãy nuôi dưỡng tinh thần ham học, bản lĩnh, sáng tạo, trung thực, biết đứng dậy sau thất bại và dùng tài năng phụng sự đất nước; đó là thước đo mới của thành công, thay vì bảng điểm đẹp nhưng trống trải. Với phụ huynh, yêu cầu rõ ràng: cùng nhà trường nuôi dưỡng con bằng yêu thương và tôn trọng, giảm áp lực học tập không cần thiết, không đồng lõa với tâm lý chạy theo điểm. Với các cấp ủy đảng, chính quyền, nhiệm vụ là tiếp tục đầu tư thiết thực, nhất là ở vùng khó khăn, để nơi sinh ra hay hoàn cảnh gia đình không chặn đường học tập của trẻ. Nếu mỗi bên chịu thay đổi phần việc của mình, bệnh thành tích sẽ không còn là số phận bất biến của giáo dục, mà là một căn bệnh có thể được chữa dứt điểm.
